Cổ nhân dạy, phần hơn
trong tay người có lòng
sẽ hóa thành phúc. Khi
gặp người đang khó, biết
nhường một chút lợi trước
mắt là gieo một hạt
lành cho ngày sau. Một
chút nhường hôm nay có
thể thành nơi nương ngày
khác. Ở chợ bến sông
có hai người bán củi
là Mộc và Lưu. Mộc
khỏe, rừng gần nhà, gánh
củi lúc nào cũng đầy.
Lưu thì vợ bệnh, con
nhỏ, nhiều ngày đi xa
mà gánh về chỉ được
lưng chừng. Người đã từng
lạnh mới hiểu giá của
bếp ấm. Một mùa rét,
củi bỗng được giá. Khách
tranh mua, ai cũng muốn
giữ phần tốt cho mình.
Mộc tính bán nhanh để
sửa mái nhà dột, trong
lòng vui vì lâu rồi
mới có dịp dư tiền.
Tiền cần thật, nhưng lòng
người cũng cần được giữ.
Hôm ấy, Lưu đứng cuối
chợ, gánh củi ướt khó
bán. Con trai anh co
ro bên bờ sông, áo
mỏng, mắt nhìn nồi cháo
nhà người khác mà im
lặng. Cái khó của người
khác hiện rõ trong đôi
mắt trẻ thơ. Mộc thấy
vậy, lòng chợt chùng xuống.
Anh nhớ năm xưa cha
mất, chính hàng xóm từng
cho nhà mình bó củi
cuối mùa. Nếu ngày ấy
ai cũng giữ phần hơn,
mẹ con anh đã chịu
lạnh rất lâu. Ơn cũ
thường trở về đúng lúc
lòng ta sắp khép lại.
Anh bèn đổi chỗ, đem
gánh củi khô của mình
đặt cạnh Lưu, rồi nói
với khách rằng củi của
Lưu chẻ chắc, đốt bền,
ai mua trước sẽ được
phần tốt. Lưu ngạc nhiên,
không biết nói gì. Một
lời nâng người khác đôi
khi quý hơn một bó
củi. Có người cười Mộc
dại, giá đang cao lại
đẩy khách sang cho người
khác. Mộc chỉ đáp, mái
nhà tôi dột một góc
còn chịu được, nhà người
bệnh mà thiếu lửa thì
đêm dài hơn nhiều. Câu
ấy làm cả phiên chợ
bớt ồn ào. Nhờ lời
ấy, gánh củi của Lưu
bán hết. Anh mua được
thuốc cho vợ và gạo
cho con. Mộc về nhà
ít tiền hơn dự tính,
nhưng lòng nhẹ như vừa
đặt xuống một khúc gỗ
nặng. Đêm ấy bếp nhà
Lưu sáng lâu hơn mọi
ngày. Ít tháng sau, rừng
phía nhà Mộc bị cấm
chặt vì sạt đất. Anh
tưởng cả mùa sẽ mất
kế sinh nhai. Chính Lưu
dẫn anh sang lối rừng
khác, chia nguồn củi mình
mới tìm được. Lòng rộng
ra thì đường đời cũng
rộng theo. Hai người từ
đó cùng đi rừng, cùng
chia khách. Chợ bến sông
cũng bớt cảnh tranh giành.
Người mua tin họ vì
biết ai khó hơn sẽ
được phần nhường trước. Lòng
rộng ra thì đường đời
cũng rộng theo. Mộc sửa
được mái nhà muộn hơn,
nhưng khi mưa xuống, nhiều
người trong chợ đến giúp
lợp tre. Họ nói, người
từng biết nhường phần lửa
cho nhà khác, trời mưa
không thể để một mình
che mái. Lòng rộng ra
thì đường đời cũng rộng
theo. Cổ nhân ví lợi
lộc như dòng nước qua
ruộng. Chỉ giữ hết về
mình thì bờ dễ vỡ;
biết dẫn sang thửa khô,
nước đi một vòng rồi
ruộng mình cũng được mát.
Lòng rộng ra thì đường
đời cũng rộng theo. Chia
phần hơn không phải tự
làm mình nghèo đi. Đó
là biết nhìn xa hơn
một phiên chợ, biết rằng
phúc không nằm ở đồng
tiền giữ chặt, mà ở
lòng người được ấm lên
nhờ bàn tay mình. Lòng
rộng ra thì đường đời
cũng rộng theo. Vì vậy,
khi có phần tốt trong
tay, hãy nhớ người đang
đứng ở cuối chợ đời.
Biết chia phần hơn cho
người khó, phúc tự tìm
về; giữ hết phần mình,
có khi giữ luôn cả
cô đơn. Lòng rộng ra
thì đường đời rộng theo.