Cổ nhân dạy, trong một
mái nhà, điều làm con
cháu xa nhau không chỉ
là nghèo khó, mà là
cảm giác bị đối xử
lệch lòng. Giữ được công
bằng trong nhà, hòa khí
mới có chỗ nương lâu
dài. Lòng công bằng nhỏ
mà giữ được nghĩa lớn.
Ở làng dưới chân núi,
ông Phúc có hai con
trai. Người anh chăm ruộng,
người em khéo buôn bán.
Tính mỗi người khác nhau,
nhưng đều hiếu thảo, đều
muốn làm cha vui lòng.
Lòng công bằng nhỏ mà
giữ được nghĩa lớn. Khi
tuổi già đến, ông Phúc
thường khen người em vì
mang tiền về nhiều hơn.
Trước mặt họ hàng, ông
hay nói em lanh lợi,
còn người anh chỉ biết
cúi mặt ngoài ruộng. Lời
vô tâm ấy rơi xuống
như sỏi lạnh. Lòng công
bằng nhỏ mà giữ được
nghĩa lớn. Người anh không
cãi, nhưng lòng dần khép
lại. Những bữa cơm chung
ít tiếng hỏi han, việc
đồng áng cũng không còn
nhờ em giúp. Trong nhà
vẫn đủ người, mà khoảng
cách đã mọc như cỏ
dại. Lòng công bằng nhỏ
mà giữ được nghĩa lớn.
Một hôm, mùa mưa làm
bờ ruộng vỡ. Người anh
gắng chống nước một mình
đến kiệt sức. Người em
biết muộn, trách anh sao
không gọi. Anh chỉ đáp,
người vụng về ngoài ruộng
đâu dám phiền người giỏi
giang trong nhà. Lòng công
bằng nhỏ mà giữ được
nghĩa lớn. Câu nói ấy
khiến ông Phúc sững lại.
Ông hiểu lời thiên lệch
của mình đã làm một
đứa con thấy thấp đi,
và làm đứa kia đứng
cao mà cô độc. Lòng
công bằng nhỏ mà giữ
được nghĩa lớn. Tối đó,
ông gọi cả nhà ngồi
trước bàn thờ. Ông không
trách hai con, chỉ tự
nhận mình đã nhìn công
lao bằng đồng tiền trước
mắt, quên mồ hôi lặng
thầm giữ ruộng sau nhà.
Lòng công bằng nhỏ mà
giữ được nghĩa lớn. Ông
chia lại việc trong nhà
cho rõ. Tiền buôn của
em được ghi nhận, thóc
lúa của anh cũng được
coi trọng. Việc lớn nhỏ
đều đem ra bàn, không
ai bị khen quá, không
ai bị quên tên. Lòng
công bằng nhỏ mà giữ
được nghĩa lớn. Người em
nghe cha nói liền cúi
đầu xin anh tha lỗi
vì trước nay quen nhận
lời khen mà ít nhìn
phần cực của anh. Người
anh cũng mềm lòng, nói
mình đã im lặng quá
lâu khiến tình thân thêm
lạnh. Lòng công bằng nhỏ
mà giữ được nghĩa lớn.
Từ đó, bữa cơm nhà
ông Phúc ấm dần. Người
anh dạy em xem nước
ruộng, người em dạy anh
tính giá thóc ngoài chợ.
Hai việc khác nhau, nhưng
cùng nuôi một mái nhà.
Lòng công bằng nhỏ mà
giữ được nghĩa lớn. Mùa
sau, nhà được mùa lớn.
Ông Phúc không khen riêng
ai, chỉ đặt hai bát
cơm đầy trước mặt hai
con và nói, một bát
nhờ ruộng, một bát nhờ
chợ, thiếu bát nào nhà
cũng không no. Lòng công
bằng nhỏ mà giữ được
nghĩa lớn. Cổ nhân ví
công bằng như đòn gánh.
Lệch một bên thì vai
đau, đường xa khó đi.
Giữ cho hai đầu cân
nhau, người gánh tuy nặng
mà lòng không oán. Cha
mẹ, trưởng bối hay người
đứng giữa gia đình, nếu
lời nói thiên lệch, phúc
khí sẽ mỏng đi từng
ngày. Một câu công bằng
có thể hàn lại điều
mà nhiều năm im lặng
làm nứt. Vì vậy, trong
nhà đừng chỉ nhìn phần
sáng mà quên phần âm
thầm. Giữ lòng công bằng
trong nhà, con cháu mới
thuận hòa; để lòng thiên
lệch, nhà rộng mấy cũng
hóa chật.