Cổ nhân dạy, đừng lấy
lúc giận làm thước đo
lòng người. Khi mây đen
kéo qua, ta không thể
nói bầu trời vốn không
có nắng. Một câu nóng
trong phút chốc cũng vậy,
nếu vội tin là thật,
tình nghĩa lâu năm có
thể bị cắt đứt oan
uổng. Ở làng ven núi
có hai anh em tên
Phúc và An. Cha mẹ
mất sớm, anh em nương
nhau mà sống. Phúc giỏi
làm ruộng, An khéo buôn
củi, mùa nào trong sân
cũng có tiếng cười và
bữa cơm chung dưới ngọn
đèn dầu. Một năm hạn
lớn, lúa ngoài đồng héo
vàng. Phúc vay thóc của
An để gieo lại vụ
sau. An gật đầu, nói
anh em với nhau, khi
khó thì đỡ nhau. Nhưng
đến mùa thu, việc buôn
củi của An thua lỗ,
lòng anh cũng đầy lo
lắng. An đến nhà Phúc
hỏi lại số thóc đã
cho vay. Phúc vừa mất
trâu, trong lòng rối bời,
nghe em nhắc nợ thì
đỏ mặt. Ông buột miệng
nói, chú chỉ nhớ thóc,
không còn nhớ tình anh
em nữa sao. Lời đó
như chiếc gai đâm vào
An. Anh giận đến run
tay, đáp lại rằng, nếu
anh nghĩ tôi bạc, từ
nay đường ai nấy đi.
Người trong nhà im bặt.
Một bữa cơm đang ấm
bỗng lạnh như tro tàn
sau bếp. An bỏ về,
định chia rào ngăn lối
qua sân chung. Nhưng vợ
anh khuyên, lúc người ta
đau, lời nói dễ méo.
Đừng lấy tiếng kêu trong
cơn đau mà đo cả
tấm lòng trước đó. An
nghe, vẫn giận, nhưng tay
chưa động vào cọc rào.
Đêm xuống, Phúc ngồi bên
chuồng trâu trống, nhớ lại
bao lần An đội mưa
mang thuốc cho con mình,
bao lần em nhường phần
thịt ngon cho cha mẹ
khi còn sống. Ông biết
mình đã lấy nỗi khổ
trong lòng trút lên người
thân. Sáng hôm sau, Phúc
đem một nửa số thóc
còn lại sang nhà em.
Ông cúi đầu nói, hôm
qua anh nói lời bất
nghĩa. Cơn giận là của
anh, không phải tội của
chú. Nếu chú còn giận,
anh xin chịu. An nhìn
bao thóc rồi nhìn anh.
Trong lòng anh vẫn còn
vết xước, nhưng nhớ lời
vợ, anh không lấy một
câu hôm qua để phủ
hết mấy chục năm chung
máu. Anh đỡ anh mình
đứng dậy, rồi lặng lẽ
rót chén nước. Từ đó,
hai anh em đặt ra
một lệ. Khi ai đang
giận, người kia không vội
kết tội, chỉ chờ qua
một đêm rồi nói lại.
Có những ngọn lửa nếu
không thêm rơm, tự nó
sẽ tàn trước khi cháy
lan sang mái nhà. Dân
làng thấy anh em không
chia rào thì khen người
em biết nghĩ xa. An
đáp, người thân cũng có
ngày mệt, có lúc lỡ
lời. Nếu chỉ nhìn lúc
họ xấu nhất, ta sẽ
quên mất bao lần họ
đã tốt với mình trong
âm thầm. Về sau, Phúc
trả đủ thóc, còn giúp
An dựng lại mái kho
củi. Tình nghĩa giữa hai
người không phải không có
vết nứt, nhưng nhờ biết
dừng tay đúng lúc, vết
nứt ấy không biến thành
vực sâu. Ở đời, ai
cũng có lúc nói bằng
vết thương thay vì bằng
lòng thật. Nghe một lời
nặng, hãy xét cả quãng
đường người ấy từng đi
cùng ta. Đừng để một
phút giông tố xóa sạch
những mùa nắng đã từng
che chở. Vậy nên, khi
người thân lỡ lời trong
lúc giận, hãy chậm lại
một nhịp. Đo lòng người
bằng ngày họ sống tử
tế, không phải bằng giây
phút họ yếu lòng. Giữ
được cách nhìn ấy, tình
nghĩa mới qua khỏi mùa
gió dữ.