Cổ nhân dạy, giữ một
lời hứa với người nhỏ,
phúc lớn mới bền. Lời
hứa không vì nói với
người thấp mà nhẹ đi.
Một chiếc cầu nhỏ nếu
gãy trước khe suối, thì
ngày gặp sông lớn, ai
còn dám đặt chân lên
cầu ấy nữa. Ở một
huyện cổ có người thầy
thuốc tên Từ. Ông chữa
bệnh giỏi, nhà khá giả,
được quan lại kính trọng.
Nhưng điều khiến dân nghèo
quý ông không phải là
hòm thuốc đầy, mà là
lời nói ra hiếm khi
để rơi xuống đất. Một
buổi chiều, có đứa bé
chăn trâu đến xin thuốc
cho mẹ. Nhà nó nghèo,
trong tay chỉ có mấy
đồng lẻ. Thầy Từ đang
bận đi xem bệnh cho
nhà quan, liền hẹn, tối
nay ta về sẽ ghé
qua nhà con. Đứa bé
mừng rỡ chạy về. Đêm
xuống, mưa lớn bất ngờ.
Người nhà quan giữ thầy
Từ lại, nói đường trơn,
bệnh người nghèo mai hãy
tính. Trên bàn còn có
túi bạc hậu tạ, sáng
lấp lánh dưới ánh đèn.
Thầy Từ nhìn mưa rồi
nhớ đôi mắt đứa bé.
Ông biết, bệnh của người
lớn có thể đợi một
canh, nhưng niềm tin của
trẻ nhỏ nếu bị phụ,
có khi lạnh cả đời.
Ông khoác áo tơi, xách
hòm thuốc bước ra. Đường
bùn ngập mắt cá, gió
thổi tắt đèn lồng. Người
hầu khuyên quay lại. Thầy
Từ chỉ nói, đã hứa
thì chân phải đi thay
miệng. Nếu lời hứa chỉ
sáng trong nhà giàu, nó
không còn là chữ tín.
Khi ông đến, căn nhà
tranh gần như tối om.
Đứa bé vẫn ngồi ngoài
cửa chờ, áo ướt mà
tay còn ôm bó rơm
giữ lửa. Thấy thầy Từ,
nó bật khóc, không phải
vì sợ, mà vì biết
mình không bị quên. Thầy
Từ bắt mạch cho người
mẹ, sắc thuốc, dặn cách
giữ ấm. Trước khi về,
ông đặt lại mấy đồng
lẻ vào tay đứa bé.
Ông nói, tiền này để
mua cháo, còn lời hứa
tối nay, ta đã nhận
từ lúc gật đầu. Vài
ngày sau, chuyện ấy lan
khắp huyện. Nhà quan trách
ông không biết trọng sang
khinh hèn. Thầy Từ đáp,
bệnh trong thân người nghèo
hay giàu đều đau như
nhau; chữ tín trong lòng
trẻ nhỏ hay người lớn
cũng nặng như nhau. Năm
sau, dịch bệnh nổi lên.
Chính đứa bé chăn trâu
ngày trước dẫn dân làng
tìm đến thầy Từ, vì
nó tin ông sẽ không
bỏ ai giữa đường. Nhờ
dân nghe lời, thuốc phát
kịp, nhiều nhà thoát nạn.
Thầy Từ lúc ấy mới
hiểu, một lời hứa nhỏ
không mất đi. Nó nằm
lại trong lòng người, lớn
lên thành đường đi cho
ngày nguy khó. Người coi
thường lời hứa nhỏ, đến
khi cần lòng tin lớn
thì tìm không ra. Có
người hỏi ông, vì sao
không tiếc túi bạc nhà
quan. Ông cười nói, bạc
dùng rồi hết, còn chữ
tín giữ được thì nuôi
mình cả đời. Người nghèo
có thể không trả bằng
tiền, nhưng trời đất trả
bằng phúc khí lâu bền.
Ở đời, ta thường nghĩ
lời hứa với người yếu
thế có thể lùi lại.
Nhưng chính lúc không ai
ép buộc, chữ tín mới
hiện rõ. Giữ được lời
với người không thể trách
phạt mình, ấy mới là
giữ lòng ngay thật. Vậy
nên, đã hứa với ai,
dù là trẻ nhỏ, người
nghèo, hay kẻ không có
quyền thế, cũng đừng xem
nhẹ. Một lời giữ được
trong việc nhỏ sẽ dựng
nên uy tín trong việc
lớn; phúc bền bắt đầu
từ chỗ không
phụ lòng người