Cổ nhân dạy, biết gập
một cánh cửa lại, giữ
được một nhà yên. Cửa
mở đúng lúc đón gió
lành, nhưng cửa mở lúc
trong nhà đang nổi giận
chỉ khiến bụi ngoài đường
bay thẳng vào mâm cơm
và lòng người. Ở một
xóm thợ mộc có vợ
chồng ông Phác. Ông giỏi
làm cửa, bà giỏi giữ
nhà. Nhà họ nghèo nhưng
nề nếp, chỉ có một
điều khó, mỗi khi giận
nhau ông Phác thường mở
toang cửa rồi nói lớn
cho hàng xóm nghe. Tiếng
cửa đập mạnh vì thế
trở thành dấu hiệu khiến
cả xóm biết nhà ông
lại có chuyện. Ông nghĩ
mình nói thật, không có
gì phải giấu. Nhưng bà
vợ mỗi lần nghe tiếng
cười xì xào ngoài ngõ
thì lặng đi. Con nhỏ
đứng trong góc cũng học
được rằng chuyện nhà có
thể đem phơi ngoài sân
như tấm ván ướt. Một
hôm, ông Phác làm hỏng
bộ cửa đặt cho đình
làng. Bà nhắc ông đo
lại, ông tự ái, liền
lớn tiếng. Tay ông vừa
đẩy cửa ra, thì người
thầy mộc già đi ngang
dừng lại, chỉ nhìn cánh
cửa đang mở mà không
nói gì. Chiều ấy, thầy
gọi Phác sang uống trà.
Ông đặt trước mặt Phác
một tấm ván nứt, hỏi,
vì sao gió lùa mãi
làm vết nứt rộng thêm.
Phác đáp, vì không có
gì che lại. Thầy gật
đầu, chuyện nhà cũng vậy.
Thầy nói, cửa không phải
để che giấu điều xấu,
mà để giữ điều còn
có thể sửa. Khi lời
nóng chưa nguội, để người
ngoài nghe vào thì ai
cũng thêm một câu, vết
nứt nhỏ thành khe sâu.
Người khôn biết khép cửa
trước khi sửa lòng. Giữ
lại một chút kín đáo
cũng là giữ cho người
trong nhà cơ hội quay
về với nhau. Phác nghe
mà xấu hổ. Tối hôm
đó, vợ chồng lại bất
đồng vì tiền gỗ. Cơn
giận dâng lên, chân ông
quen bước về phía cửa.
Nhưng tay ông dừng lại,
nhẹ nhàng gập cánh cửa
vào, rồi hạ giọng nói,
ta nói nhỏ thôi. Bà
vợ nhìn ông, nước mắt
rưng rưng. Không phải vì
chuyện đã hết, mà vì
lần đầu nỗi buồn của
bà không bị đem ra
ngoài ngõ. Họ vẫn tranh
luận, vẫn có câu chưa
vừa ý, nhưng trong nhà
không còn tiếng người ngoài
chen vào. Từ đó, mỗi
khi trong nhà có chuyện
khó, Phác đóng cửa, rót
nước, đợi hơi thở dịu
lại. Con nhỏ thấy vậy
cũng bớt sợ. Nó học
rằng giữ thể diện cho
người thân không phải là
im lặng chịu sai, mà
là chọn nơi mềm để
nói điều cứng. Cánh cửa
khép không làm sự thật
biến mất, nó chỉ ngăn
sự thật bị tiếng đời
làm méo đi. Ít lâu
sau, hàng xóm có chuyện
cãi nhau ngoài sân. Người
kéo đến xem đông. Phác
đứng trong nhà, nhớ mình
ngày trước, rồi quay sang
dặn con, tiếng ồn của
thiên hạ không vá được
mái nhà ai. Muốn sửa
nhà, trước hết đóng cửa
gió. Bộ cửa đình làng
sau đó được ông làm
lại rất chắc. Trên thanh
ngang, ông khắc nhỏ hình
hai cánh cửa khép vào
nhau. Ai hỏi, ông chỉ
cười, cửa tốt không phải
cửa luôn mở, mà là
cửa biết khi nào giữ
bình yên bên trong. Đời
người cũng vậy, chuyện nhà
không cần đem làm tiếng
trống ngoài đường. Biết gập
một cánh cửa lại, hạ
một giọng nói xuống, là
giữ cho tình thân một
khoảng yên để tự lành.
Nhà yên nhiều khi bắt
đầu từ tiếng cửa khép
rất nhẹ. Người biết giữ
cửa nhà cũng là người
biết giữ phúc khỏi tản
mát theo lời