Cổ nhân dạy, biết để
một lời cảm ơn đúng
lúc, phúc tự tìm về.
Ơn nghĩa như giọt nước
trên lá sen, nếu nhận
rồi để khô không nói
một lời, lòng người dần
mất đi hương mát của
điều tử tế. Ở một
xóm làm nón có người
phụ nữ tên Mai. Chồng
mất sớm, nàng nuôi con
bằng nghề chằm nón. Mai
khéo tay, chịu khó, nhưng
tính ít nói. Ai giúp
gì nàng cũng ghi nhớ
trong lòng, chỉ ngại mở
miệng cảm ơn. Nàng tưởng
sự lặng lẽ là đủ,
không biết lòng tốt cũng
cần được gọi tên để
còn ấm. Đầu mùa mưa,
mái nhà Mai dột nặng.
Người hàng xóm già tên
Túc lặng lẽ đem tre
sang chống mái, còn cho
nàng mượn tấm lá cọ.
Mai nhận, định hôm sau
sẽ sang cảm ơn, nhưng
việc chằm nón dồn dập
rồi nàng quên mất. Mấy
ngày sau, con trai Mai
bị sốt. Túc lại chạy
đi gọi thầy thuốc. Mai
lo cho con, trong lòng
biết ơn, nhưng khi con
đỡ bệnh, nàng chỉ thở
phào rồi quay vào việc.
Lời cảm ơn vẫn nằm
im như đồng tiền rơi
dưới gầm giường. Một hôm,
Mai nghe người trong xóm
nói Túc khó tính, giúp
ai cũng chẳng cần đáp.
Nàng tự an ủi, chắc
ông ấy không để bụng.
Nhưng khi đi ngang sân
ông, thấy bó tre cũ
còn ướt mưa, nàng bỗng
thấy lòng mình thiếu một
điều rất nhỏ mà rất
nặng. Cái thiếu ấy không
làm mái dột thêm, nhưng
làm tình người bớt sáng.
Con trai hỏi, mẹ ơi,
vì sao ông Túc giúp
nhà mình nhiều mà mẹ
chưa sang nói lời cảm
ơn. Câu hỏi trẻ nhỏ
như ngọn kim khâu xuyên
qua tấm vải im lặng.
Mai chợt hiểu nhớ ơn
trong lòng mà không nói
ra cũng giống cất lửa
trong tro lạnh. Sáng hôm
sau, Mai đem chiếc nón
đẹp nhất sang nhà Túc.
Nàng cúi đầu nói, con
vụng lời, nhưng bác giúp
mái nhà và cứu con
con, con không dám quên.
Túc ngồi lặng một lát,
rồi đôi mắt già dịu
xuống. Ông bảo, ta giúp
không phải để đòi trả,
nhưng lời cảm ơn đúng
lúc làm người giúp biết
lòng mình không rơi vào
chỗ trống. Một câu nói
nhỏ có thể sưởi ấm
bàn tay đã đưa ra
trong mưa. Từ đó, khoảng
sân giữa hai nhà như
rộng hơn mà cũng gần
hơn. Từ đó, Mai dạy
con khi nhận bát nước,
bó rau hay một lời
chỉ dẫn đều phải biết
cảm tạ. Không cần lời
hoa mỹ, chỉ cần thật
lòng và đúng lúc. Xóm
nhỏ vì thế cũng ấm
hơn, vì người giúp nhau
không thấy lòng nguội lạnh.
Một năm sau, lũ về
làm hỏng nhiều mái nhà.
Mai cùng con đem nón
và dây lạt đi giúp
từng nhà. Ai cảm ơn,
nàng đều cười, vì hiểu
lời cảm tạ không làm
ơn nghĩa nhỏ đi, mà
làm nó có đường quay
vòng. Khi Túc bệnh nặng,
cả xóm thay nhau chăm
sóc. Ông nắm tay Mai,
nói ngày nàng sang cảm
ơn, ông thấy tình làng
vẫn còn ấm. Mai rơi
nước mắt, hiểu một câu
nói đúng lúc có thể
giữ lòng người rất lâu.
Đời người nhận ơn nhiều
khi không lớn: một bàn
tay đỡ, một lời nhắc,
một mái nhà được che.
Nếu biết cảm ơn đúng
lúc, phúc sẽ không tản
đi trong im lặng. Lời
cảm ơn là chiếc cầu
nhỏ cho nghĩa tình còn
qua lại. Người biết cảm
ơn cũng là người biết
giữ cửa phúc
không khép lại.