Cổ nhân dạy, đừng để
một lần bỏ mặc làm
lạnh cả đời tình. Lòng
người giống bếp than trong
đêm rét, chỉ cần một
lần quay lưng khi người
khác cần lửa, hơi ấm
cũ cũng khó giữ nguyên.
Ở một làng chài có
hai anh em tên Hòa
và Thận. Cha mẹ mất
sớm, họ cùng giữ chiếc
thuyền cũ. Hòa làm anh,
khỏe mạnh, hay quyết việc;
Thận hiền hơn, thường vá
lưới và nhường phần khó
cho anh. Chiếc thuyền ấy
là gia sản, cũng là
sợi dây buộc hai người
còn nương tựa nhau. Một
mùa biển động, thuyền nhà
họ hỏng nặng. Thận khuyên
chờ nước yên rồi sửa,
nhưng Hòa nóng lòng ra
khơi vì sợ mất mùa
cá. Hai anh em cãi
nhau. Hòa nói nặng, Thận
im lặng bỏ về chòi
lưới. Đêm ấy, gió đổi
chiều dữ dội. Chòi lưới
của Thận bị tốc mái,
nước tràn vào. Người trong
xóm gọi Hòa sang giúp.
Hòa đang giận, nghĩ em
mình tự chịu một đêm
cũng chẳng sao, liền kéo
chăn ngủ tiếp. Cái chăn
trên người ông ấm hơn,
nhưng lòng ông từ giây
phút ấy đã bắt đầu
lạnh đi. Sáng ra, Hòa
thấy Thận ngồi bên đống
lưới ướt, mặt tái vì
lạnh. Em không trách, chỉ
cúi đầu gỡ từng mắt
lưới. Chính sự im lặng
ấy khiến Hòa khó chịu
hơn lời mắng, nhưng ông
vẫn tự bào chữa rằng
ai cũng có lúc giận.
Từ hôm đó, Thận vẫn
làm việc nhưng ít nói.
Bữa cơm không còn tiếng
hỏi han. Khi Hòa nhờ
đưa dây, Thận đưa đủ;
khi Hòa nói chuyện, Thận
chỉ đáp vừa phải. Tình
thân không đứt, nhưng nguội
như than phủ tro. Cái
lạnh ấy không ai ngoài
hai anh em nhìn thấy,
nhưng nó làm căn nhà
nhỏ rộng ra như có
khoảng biển ở giữa. Một
chiều, lão ngư trong làng
đến xem thuyền. Ông chỉ
vào mối nối bị bỏ
quên, nói, gỗ ngâm nước
một đêm thì phải hong
ngay, để lâu bên ngoài
còn nguyên mà bên trong
đã mục. Người với người
cũng vậy. Hòa nghe mà
giật mình. Ông nhớ đêm
gió dữ, nhớ tiếng gọi
ngoài cửa, nhớ dáng em
co ro bên lưới ướt.
Ông hiểu mình không thua
vì một trận cãi, mà
vì đã bỏ mặc người
thân đúng lúc họ cần
mình nhất. Có những lỗi
không gây tiếng động, nhưng
để lại vết rất sâu.
Tối đó, Hòa đem áo
khô và nồi cháo nóng
sang chòi của Thận. Ông
đặt xuống rồi nói, đêm
ấy anh sai. Giận mấy
cũng không được để em
lạnh một mình. Câu xin
lỗi vụng về nhưng thật
lòng làm mắt Thận đỏ
lên. Hai anh em cùng
sửa lại chòi lưới. Hòa
không nói nhiều, chỉ làm
từng việc nhỏ: lợp mái,
phơi lưới, vá lại vách
tre. Thận cũng dần kể
lại những ngày tủi thân.
Hơi ấm không trở về
ngay, nhưng đã có lửa
nhóm lại. Mỗi nhát búa
như một lời chuộc lỗi,
chậm mà chắc. Về sau,
mỗi khi trong làng có
người gặp nạn, Hòa là
người đến trước. Ông dặn
con cháu, giận thì có
thể chậm lời, nhưng đừng
chậm tay cứu giúp. Một
lần bỏ mặc có thể
thành vết lạnh nằm rất
lâu trong lòng người. Cứu
người lúc cần không làm
mình thấp xuống; nó giữ
cho lòng mình khỏi khô
cứng. Đời người không tránh
khỏi bất hòa, nhưng khi
người thân gặp lúc rét
mưa, hãy đặt cơn giận
xuống trước. Đừng để một
lần bỏ mặc làm lạnh
cả đời tình, vì tình
thân giữ được nhờ những
lúc ta còn biết quay
lại. Người biết quay lại
đúng lúc là người còn
giữ được bến cho tình
nghĩa neo vào.