Cổ nhân dạy, đừng để
một lời tiễn biệt thành
nỗi hối hận dài. Người
đi xa có thể quay
về, cũng có thể không;
nhưng câu cuối cùng ta
để lại trong lòng họ
thì thường ở lại rất
lâu. Ở làng ven sông
có bà cụ tên An
sống cùng người con trai
là Mẫn. Mẫn giỏi buôn
bán, tính nóng, luôn nghĩ
mẹ già hay lo xa.
Bà An ít nói, ngày
ngày ngồi vá áo, chờ
con về ăn bữa cơm
chiều. Căn nhà tuy nhỏ
nhưng nhờ bàn tay mẹ
mà lúc nào cũng có
bếp than ấm và chum
nước đầy. Một mùa nước
lớn, Mẫn quyết đưa hàng
sang huyện xa. Bà An
khuyên đợi nước rút, vì
bến đò năm ấy đã
cuốn mất nhiều thuyền. Mẫn
nghe mà bực, cho rằng
mẹ chỉ làm mình chậm
việc kiếm tiền. Sáng lên
đường, bà An đưa cho
con gói cơm nắm và
chiếc áo vá. Mẫn đang
vội, buột miệng nói, mẹ
cứ giữ mấy thứ cũ
ấy, con không cần. Câu
nói rơi xuống sân lạnh
hơn giọt mưa cuối mái.
Người nói xong thường quên,
người nghe lại mang theo
cả đoạn đường dài. Bà
An không trách, chỉ lặng
lẽ nhặt áo vào lòng.
Bà dặn thêm một câu
giữ mình, nhưng Mẫn đã
quay lưng ra ngõ. Tiếng
guốc của anh xa dần,
còn bà đứng trong hiên
như đang nghe một cánh
cửa khép lại. Chuyến ấy
Mẫn gặp lũ dữ, phải
trú lại ở bến xa
nhiều ngày. Đêm lạnh, áo
mỏng không đủ ấm, cơm
quán thì đắt. Anh nhớ
gói cơm nắm và chiếc
áo vá, nhớ cả ánh
mắt mẹ khi bị mình
gạt đi. Lúc ấy anh
mới hiểu những thứ cũ
mẹ trao không phải vì
nghèo, mà vì thương con
theo cách âm thầm nhất.
Khi Mẫn trở về, bà
An đã bệnh nặng vì
mấy hôm đội mưa ra
bến hỏi tin con. Anh
quỳ bên giường, muốn nói
một lời dịu dàng, nhưng
hơi thở của mẹ đã
yếu như ngọn đèn gần
cạn dầu. Bà An mở
mắt, vẫn hỏi con có
lạnh không. Mẫn bật khóc,
đặt chiếc áo vá lên
tay mẹ và xin lỗi.
Bà chỉ khẽ gật đầu,
như người đã đợi câu
ấy từ lâu nhưng không
còn sức giữ lại nhiều.
Sau khi mẹ mất, Mẫn
giữ gói cơm nắm đã
khô trong chiếc hộp tre.
Mỗi lần mở ra, anh
nghe lại câu nói sáng
hôm ấy. Tiền lời của
chuyến hàng tiêu hết rất
nhanh, nhưng lời làm đau
mẹ thì theo anh qua
nhiều năm. Có những món
nợ không ai đòi, nhưng
chính lòng mình nhắc mãi
không yên. Về sau, mỗi
khi tiễn người thân ra
bến, Mẫn đều chuẩn bị
nước ấm, áo mưa và
một lời lành. Ai giận
nhau đến đâu, ông cũng
khuyên đừng lấy lúc chia
tay làm nơi trút nặng
lòng. Ông nói với con
cháu, bữa cơm có thể
nấu lại, món hàng có
thể mua thêm, nhưng lời
cuối trước một chuyến đi
không dễ sửa. Nếu người
ấy gặp gió mưa, câu
nói của ta sẽ thành
lửa ấm hoặc thành gai
trong lòng. Lời lành không
làm chuyến đi ngắn lại,
nhưng làm người đi có
chỗ nương trong lúc cô
đơn. Đời người không biết
lần tiễn biệt nào là
lần sau cùng. Vì vậy,
khi người thân bước ra
cửa, hãy để họ mang
theo một câu bình an.
Đừng để một lời tiễn
biệt thành nỗi hối hận
dài, bởi lòng hiếu thảo
đôi khi chỉ kịp nằm
trong một lời nói nhỏ.
Một câu nhẹ nhàng trước
cửa có thể trở thành
chiếc áo ấm
cho cả đoạn