Cổ nhân dạy, giữ một
chút đèn cho đêm người
khác, phúc sẽ sáng nhà
mình. Ngọn đèn nhỏ không
làm hao cả bầu dầu,
nhưng có thể giúp một
người qua được đoạn đường
tối nhất. Ở xóm ven
thành có ông Phúc bán
dầu đèn. Nhà ông không
giàu, chỉ đủ vài chum
dầu, một quầy gỗ và
chiếc đèn treo trước cửa.
Đêm nào ông cũng để
đèn cháy thêm một lúc
cho người về muộn thấy
lối. Ánh sáng ấy không
lớn, nhưng người đi qua
đều thấy lòng mình bớt
cô độc. Người hàng xóm
tên Bách thường cười ông
phí dầu. Bách nói, dầu
bán lấy tiền, đốt cho
thiên hạ nhìn đường thì
được gì. Ông Phúc chỉ
cười, bảo trong đêm tối
ai cũng mong thấy một
đốm sáng, mình còn chút
dầu thì giữ lại một
chút lòng. Một tối mưa
lớn, có cô bé đưa
thuốc cho mẹ bệnh đi
ngang qua xóm. Gió tạt
tắt gần hết đèn nhà
người ta. Chỉ còn đèn
trước cửa ông Phúc le
lói, soi rõ vũng bùn
và cây cầu gỗ trơn.
Trong mưa, một bước sai
có thể biến việc nhỏ
thành nỗi đau lớn. Nhờ
ánh đèn ấy, cô bé
không trượt chân xuống mương.
Sáng sau, mẹ cô qua
khỏi cơn sốt. Gia đình
nghèo mang đến biếu ông
Phúc mấy quả trứng, ông
không nhận hết, chỉ nhận
một quả cho cô bé
vui lòng. Bách nhìn thấy
vẫn lắc đầu, cho rằng
ông Phúc được tiếng mà
hao của. Nhưng vài tháng
sau, chính con trai Bách
đi học xa về muộn,
gặp đêm sương dày. Đèn
nhà Bách đã tắt vì
ông tiếc dầu, đứa trẻ
lạc vào ngõ cụt. Ông
Phúc nghe tiếng gọi, vội
cầm đèn đi tìm. Ánh
đèn nhỏ run trong gió,
nhưng đủ để đưa đứa
trẻ về nhà. Bách ôm
con, mặt tái đi, lần
đầu thấy một chút dầu
mình từng tiếc lại đáng
giá hơn cả hòm bạc.
Lúc ấy Bách hiểu có
những điều chỉ sáng lên
khi nhà mình rơi vào
bóng tối. Từ hôm đó,
Bách không còn chê. Ông
mua một chiếc đèn nhỏ
treo trước cổng, nhưng ban
đầu vẫn hay canh chừng
dầu cạn. Ông Phúc nói,
đèn giúp người khác trước
khi giúp mình; nếu chỉ
nghĩ đến dầu hao, con
sẽ không thấy đường được
mở. Năm ấy, xóm xảy
ra cháy kho rơm vào
ban đêm. Nhờ những ngọn
đèn trước cửa, người dân
nhìn rõ lối chạy nước,
trẻ nhỏ không hoảng loạn.
Đám cháy được dập trước
khi lan sang nhà nghèo
cuối xóm. Sau đêm ấy,
mỗi nhà đều tự nguyện
treo một đèn nhỏ. Không
ai tính từng giọt dầu
nữa, vì họ hiểu ánh
sáng chung cũng là mái
che chung. Xóm nghèo bỗng
ấm hơn, không phải vì
giàu lên, mà vì lòng
người bớt tối. Người này
giữ đèn cho người kia,
cuối cùng cả con ngõ
đều có đường về. Khi
ông Phúc già, con cháu
hỏi vì sao ông giữ
thói quen treo đèn đến
vậy. Ông bảo, đời người
có lúc ta là người
cầm đèn, có lúc ta
là người đi trong tối.
Đừng đợi đến khi lạc
đường mới quý ánh sáng
của người khác. Một chút
đèn cho người khác không
làm nhà mình tối đi.
Trái lại, phúc đức thường
tìm về nơi biết chia
ánh sáng đúng lúc. Giữ
một chút đèn cho đêm
người khác, phúc sẽ sáng
nhà mình. Người biết thắp
sáng cho đời sẽ không
sợ đêm dài trước cửa.