Cổ nhân dạy, đừng vì
một chén rượu vui mà
quên đường về nhà. Niềm
vui nếu không biết dừng
sẽ biến thành cơn gió
lạ, thổi người ta xa
khỏi mái ấm mình từng
hứa gìn giữ. Người tỉnh
không phải người không vui,
mà là người biết giữ
đường về trong lúc vui.
Ở làng cạnh núi có
người thợ đá tên Lâm.
Anh khỏe mạnh, thật thà,
yêu vợ thương con. Nhưng
mỗi khi bạn bè rủ
uống rượu sau phiên chợ,
anh thường nói chỉ một
chén rồi về, mà lần
nào cũng thành quá khuya.
Vợ anh không cấm chén
vui, chỉ dặn con nhỏ
đợi cha kể chuyện trước
khi ngủ. Đêm nào Lâm
về muộn, đứa trẻ ngủ
gục bên cửa, tay vẫn
cầm con ngựa gỗ cha
hứa sửa. Ngọn đèn bên
hiên cũng cháy cạn trước
khi anh về. Một hôm,
Lâm nhận tiền công lớn
sau khi tạc xong bia
đá cho đình làng. Bạn
bè kéo anh vào quán,
bảo hôm nay phải uống
cho xứng công. Tiếng cười
vang lên, còn đường về
nhà dần chìm trong sương.
Anh uống hết chén này
đến chén khác. Khi đứng
dậy, túi tiền rơi lúc
nào không biết. Về đến
ngõ, anh thấy con đã
ngủ, vợ ngồi khâu áo
dưới đèn, mâm cơm lạnh
bên cạnh. Không ai mắng,
nhưng sự im lặng ấy
làm anh khó đứng vững
hơn men rượu. Sáng ra,
Lâm tìm mãi không thấy
tiền công. Vợ không trách
nặng, chỉ đặt con ngựa
gỗ gãy trước mặt anh
và nói, thứ mất không
chỉ là bạc, mà là
một tối con chờ cha.
Câu ấy làm Lâm lặng
đi. Anh nhớ lại bao
lần mình hứa về sớm
rồi để tiếng cười ngoài
quán kéo chân. Một người
có thể thắng nhiều việc
ngoài đời, nhưng nếu thua
trước một chén rượu, mái
nhà sẽ chịu phần buồn.
Chiều ấy, anh đến gặp
lão thợ cả trong làng.
Cụ đưa anh xem phiến
đá đang khắc dở, rồi
bảo đá cứng còn biết
theo đường đục, lòng người
mềm hơn mà không tự
đặt đường thì dễ trôi.
Lâm nghe mà thấy từng
lời như mũi đục gõ
vào ngực mình. Từ hôm
đó, Lâm tự đặt một
luật nhỏ. Gặp bạn, anh
chỉ uống chén đầu để
giữ tình, chén sau thì
rót trà. Ai cười, anh
cũng cười, nói đường về
nhà ngắn nhưng không nên
để con đợi dài. Ban
đầu bạn bè trêu chọc,
nhưng thấy anh vẫn vui
vẻ, lại về đúng giờ,
họ dần nể. Có người
còn theo anh đứng dậy
sớm hơn, vì ai cũng
có một mái nhà đang
chờ mình ngoài cuộc vui.
Tiền công về sau được
đặt vào hũ gạo, con
ngựa gỗ được sửa lại.
Đêm đến, Lâm kể chuyện
đá biết chịu đục mới
thành bia đẹp. Đứa trẻ
nghe xong ngủ yên, còn
vợ anh lần đầu mỉm
cười nhẹ. Đời người không
thiếu những chén rượu vui:
lời mời, tiếng khen, cuộc
chơi, sĩ diện. Nhưng vui
mà quên điểm dừng thì
niềm vui ấy mượn phúc
nhà mình để trả cho
phút náo nhiệt ngoài cửa.
Cái giá ấy thường đến
chậm. Biết dừng không phải
mất mặt với bạn bè.
Đó là giữ mặt cho
người đang đợi mình. Một
người biết quay về đúng
lúc thường giữ được nhiều
hơn tiền bạc: giữ được
lòng tin, nếp nhà và
ánh mắt con trẻ. Vậy
nên, khi cuộc vui nâng
thêm chén nữa, hãy nhớ
đường về nhà. Biết dừng
đúng lúc, phúc mới còn
nơi để về. Người giữ
được bước chân mình cũng
giữ được bình yên cho
người thương.