Cổ nhân dạy, biết giữ
một khoảng lặng, tránh được
trăm lời tổn thương. Lúc
giận, miệng người giống cửa
lò đang mở; nếu không
biết khép lại một chút,
tro nóng sẽ bay vào
mắt người thân. Khoảng lặng
ấy không lớn, nhưng đủ
để lòng người khỏi cháy
lan. Ở làng bên hồ
có người làm gốm tên
An. Tay ông nặn đất
rất khéo, nhưng miệng lại
nóng. Hễ ai làm sai,
ông nói ngay cho hả
lòng, rồi sau đó lại
hối hận khi thấy người
khác cúi mặt. Trong xưởng,
chum vại ít khi nứt,
nhưng lòng người học việc
lại thường nứt vì lời
nặng. Một ngày, con trai
ông làm vỡ mẻ chum
mới nung. An vừa tiếc
công vừa lo mất tiền,
liền quát lớn trước mặt
thợ học việc. Đứa trẻ
đứng lặng, tay còn dính
đất, mắt đỏ mà không
dám khóc. Tiếng quát ấy
vang ngắn, nhưng bóng nó
ở lại rất lâu. Tối
ấy, cơm dọn ra mà
con không ngồi gần cha.
Người vợ nhặt mảnh chum
vỡ, nói đất sét nứt
còn có thể nhào lại,
lòng trẻ nứt thì khó
liền như cũ. An nghe
nhưng lòng vẫn cứng. Đêm
khuya, lão thợ gốm già
trong làng ghé qua. Cụ
đặt một bình đất sống
lên bàn rồi bảo An
thử nắn khi đất còn
đang rung. Càng vội chạm,
vết méo càng lan rộng.
Cụ nói, lòng người lúc
giận cũng vậy. Đang rung
mà vội nói, lời đúng
cũng thành nặng. Hãy để
đất nghỉ, để lòng lắng,
rồi hãy sửa. Một khoảng
lặng đôi khi giữ được
cả chiếc bình. Nó cũng
giữ được một ánh mắt,
một bữa cơm, một tiếng
gọi cha. Sáng hôm sau,
con trai lại làm đổ
thau nước pha đất. An
định quát, nhưng nhớ lời
cụ, ông khép miệng, bước
ra sân rửa tay. Gió
sớm lạnh làm cơn giận
trong ông dịu xuống. Khi
quay lại, ông chỉ hỏi
con có bị thương không.
Đứa trẻ ngẩng lên, ngạc
nhiên như vừa thấy cửa
nhà mở ra. Hai cha
con cùng lau nền, rồi
An chỉ lại cách đặt
thau cho vững. Lời ít
hơn, việc lại sửa được
nhiều hơn. Từ đó, trong
xưởng có một chiếc ghế
nhỏ cạnh cửa. Mỗi khi
giận, An ngồi xuống đó
đếm mười hơi thở. Thợ
học việc ban đầu lạ
lẫm, sau lại thấy xưởng
bớt tiếng nặng, tay ai
cũng yên hơn. Chum gốm
của An cũng đẹp hơn.
Không phải vì đất đổi
khác, mà vì người thợ
biết chờ đất đúng lúc.
Người trong làng bảo, chiếc
bình nào qua tay ông
cũng có vẻ trầm, như
lòng người đã qua một
lần biết lặng. Con trai
ông dần trở lại gần
cha. Có hôm nó làm
sai, tự chạy ra ghế
nhỏ ngồi một lát rồi
mới nói. An nhìn con
mà hiểu, một khoảng lặng
của người lớn có thể
thành nếp lành cho trẻ
nhỏ. Đời người không thiếu
lúc muốn nói ngay: khi
bị hiểu lầm, khi bị
trái ý, khi thấy người
nhà vụng về. Nhưng lời
nói lúc lòng còn sôi
thường không sửa việc, chỉ
làm sâu thêm vết đau.
Một câu chậm lại có
khi là cây cầu giữ
hai lòng khỏi rơi xa.
Biết im một lúc không
phải thua. Đó là cho
trí khôn kịp về, cho
tình nghĩa còn chỗ đứng.
Một câu nói chậm lại
có thể cứu một bữa
cơm, một đêm ngủ, một
ánh mắt tin yêu. Vậy
nên, khi cơn giận dâng
lên, hãy giữ một khoảng
lặng trước cửa miệng. Lặng
không làm mất phần đúng
của ta; lặng chỉ giữ
cho đúng ấy không biến
thành dao. Giữ được lặng,
phúc nhà còn ấm. Người
biết dừng lời thường giữ
được người ở