Cổ nhân dạy, biết giữ
một nén lửa nhỏ, đêm
lạnh không thành băng. Đời
người không sợ lúc thiếu
ánh sáng, chỉ sợ trong
lòng tắt hẳn chút ấm
dành cho người bên cạnh.
Chỉ cần một đốm sáng
còn được gìn giữ, bóng
tối sẽ không dám nhận
mình là chủ. Ở làng
núi có người đốt than
tên Bình. Nhà anh nghèo,
mùa đông thường phải chia
củi từng khúc nhỏ. Nhưng
mỗi tối, anh vẫn giữ
một nén lửa âm trong
tro, để sáng ra bếp
khỏi lạnh hoàn toàn. Anh
nói bếp còn một chút
hồng thì lòng người còn
một chút yên, nhà nghèo
cũng đỡ thấy mình trống
trải. Một năm rét đậm,
củi hiếm, nhà nào cũng
đóng cửa sớm. Người hàng
xóm già sang xin chút
than mồi, vì cháu nhỏ
sốt run. Vợ Bình nhìn
bếp nhà mình rồi khẽ
lắc đầu, sợ sáng mai
không còn lửa nấu cháo.
Ngoài hiên, gió rít qua
phên nứa, khiến cả nhà
nghe rõ cái lạnh đang
bò vào từng khe cửa.
Bình đứng rất lâu bên
bếp. Nén lửa nhỏ ấy
là phần ấm cuối của
nhà anh. Nhưng anh nhớ
cha từng nói, lửa giữ
trong tay thì chỉ ấm
một nhà, lửa chia đúng
lúc có thể cứu một
mạng người. Anh gắp một
hòn than đỏ đặt vào
niêu đất, phủ tro mỏng
rồi mang sang. Đứa trẻ
hàng xóm được sưởi ấm,
bà lão cúi đầu cảm
ơn. Đêm ấy, bếp nhà
Bình chỉ còn ánh đỏ
rất yếu, nhưng trong lòng
anh lại không tối như
trước. Vợ anh lo lắng,
nhưng Bình lấy tro che
lại phần than còn sót.
Anh nói, lửa biết chia
không tắt nhanh như ta
tưởng. Điều dễ tắt hơn
là lòng người khi chỉ
biết giữ cho riêng mình.
Sáng hôm sau, Bình khơi
tro, ngạc nhiên thấy nén
lửa vẫn còn. Anh thổi
nhẹ, ngọn lửa nhỏ bùng
lên, soi rõ cả gương
mặt mừng rỡ của vợ
con. Cùng lúc, bà lão
đem sang bó củi khô
mà con trai bà vừa
tìm được dưới mái kho.
Từ hôm ấy, mấy nhà
quanh xóm thay nhau giữ
lửa. Nhà nào còn than
hồng thì chia cho nhà
tắt bếp. Đêm núi vẫn
lạnh, nhưng trong xóm không
còn ai ngồi run một
mình sau cánh cửa. Bình
hiểu ra, thứ mình giữ
không chỉ là than, mà
là thói quen không để
người khác lạnh đến tuyệt
vọng. Một nén lửa nhỏ
nếu đi qua nhiều bàn
tay sẽ thành hơi ấm
của cả làng. Mùa xuân
đến, người trong làng giúp
Bình sửa lại mái bếp.
Không ai nói đó là
trả ơn, chỉ bảo bếp
giữ lửa cho xóm thì
xóm cũng phải giữ bếp
cho người. Con trai Bình
lớn lên, mỗi lần nhóm
bếp đều hỏi cha, hôm
nay nhà nào cần lửa
không. Bình mỉm cười, biết
đứa trẻ đã học được
điều quý hơn nghề đốt
than. Đời người ai cũng
có đêm lạnh: thiếu tiền,
thiếu người bên cạnh, thiếu
câu nâng đỡ. Khi ấy,
một việc tử tế nhỏ
có thể là nén lửa
giúp người khác qua khỏi
giờ tối nhất. Giữ lửa
không phải cho hết những
gì mình có. Đó là
biết chừa một phần ấm
để chia đúng lúc. Người
biết thương người trong lúc
khó thường không nghèo đi;
họ chỉ làm phúc có
thêm đường trở lại. Vậy
nên, khi đời lạnh, đừng
vội khép lòng như cửa
băng. Hãy giữ một nén
lửa nhỏ cho mình và
cho người. Lửa còn thì
lòng còn ấm; lòng còn
ấm thì phúc vẫn biết
đường về nhà.