Cổ nhân dạy, đừng để
một lần hứa suông làm
khô cả đời niềm tin.
Lời hứa giống giọt nước
gieo vào lòng người; nếu
nói cho vui rồi bỏ
mặc, đất tin sẽ nứt
rất lâu. Ở làng ven
đồng có người thợ giày
tên Nghĩa. Anh khéo tay,
miệng vui, ai nhờ việc
gì cũng nhận lời rất
nhanh. Người trong làng quý
anh, nhưng dần nhận ra
lời anh hứa thường đến
trước, còn việc làm thì
theo sau rất chậm. Có
người đợi mãi thành quen,
có người vì ngại mà
không trách, nhưng niềm tin
trong lòng họ cứ mỏng
dần. Một hôm, bác phu
xe nghèo đem đôi giày
rách đến nhờ sửa trước
ngày đi xa. Nghĩa vỗ
ngực hứa sáng mai lấy
được. Bác tin lời, để
lại đôi giày duy nhất
rồi ra về dưới cơn
mưa bụi, lòng nhẹ vì
nghĩ ngày mai còn kịp
lên đường. Tối ấy, bạn
bè rủ Nghĩa đi xem
hội. Anh nghĩ sửa đôi
giày chỉ mất một lát,
nên khóa cửa đi theo.
Đèn hội sáng rực, tiếng
trống vui làm anh quên
mất đôi giày nằm lạnh
trên bàn gỗ, cũng quên
luôn ánh mắt mong mỏi
của người đã gửi trọn
đường đi vào lời hẹn
ấy. Sáng hôm sau, bác
phu xe đến, giày vẫn
chưa sửa. Chuyến xe thuê
đã mất, tiền công cũng
mất. Bác không mắng, chỉ
ôm đôi giày rách mà
nói, chân tôi đau ít,
lòng tôi đau vì đã
tin quá nhiều. Câu ấy
làm Nghĩa đỏ mặt. Anh
từng nghĩ lời hứa nhỏ
chẳng đáng gì, nhưng với
người nghèo, một lời đúng
hẹn có thể là bữa
cơm của cả nhà. Một
câu suông của mình đã
làm khô hy vọng của
người khác. Chiều đó, Nghĩa
mang đôi giày đến tận
nhà bác phu xe, sửa
lại thật chắc, rồi xin
được chở giúp một chuyến
không lấy tiền. Bác nhận
giày, nhưng ánh mắt vẫn
còn dè dặt như người
sợ giếng cạn. Nghĩa đến
hỏi một lão thợ già
trong phố. Cụ chỉ vào
sợi chỉ gai, nói chỉ
khâu giày phải kéo từng
mũi mới bền; chữ tín
cũng vậy, không khâu bằng
miệng mà khâu bằng việc
làm đúng lúc. Từ đó,
Nghĩa đặt một thẻ tre
trước bàn. Mỗi lời đã
nhận, anh khắc một vạch;
làm xong mới xóa. Ai
nhờ thêm mà không kịp,
anh nói thật ngày hẹn,
không còn hứa cho đẹp
lòng. Ban đầu, có người
chê anh bớt nhiệt tình.
Nhưng sau vài tháng, ai
cần việc chắc chắn lại
tìm đến Nghĩa. Họ nói,
người hứa ít mà làm
đủ quý hơn người nói
nhiều mà để người khác
đợi. Bác phu xe nghèo
cũng quay lại. Lần này,
Nghĩa không vỗ ngực, chỉ
nhìn thẻ tre rồi hẹn
đúng chiều hôm sau. Khi
đôi giày được trao đúng
giờ, bác cười, niềm tin
như giếng cạn gặp mưa.
Đời người có nhiều lời
hứa tưởng nhỏ: về sớm,
trả đúng ngày, giúp một
việc, giữ một điều bí
mật. Nhưng với người nghe,
lời ấy có khi là
cây cầu họ đặt chân
lên. Cầu yếu thì người
ngã. Giữ lời không phải
để khoe mình tốt. Đó
là để người khác còn
dám tin vào lòng người.
Một lời đã nói ra
nên có chỗ đứng trong
việc làm; nếu không, im
lặng còn tử tế hơn
lời hay. Vậy nên, trước
khi nhận lời, hãy nhìn
sức mình và nỗi mong
của người khác. Nói ít
mà thật, làm chậm mà
chắc, còn hơn hứa nhanh
cho vui. Giữ được lời,
phúc mới ở lại lâu.