Cổ nhân dạy, biết để
một chỗ trống cho người
khác, phúc sẽ có chỗ
về. Nhà chật không đáng
sợ bằng lòng chật; lòng
còn biết nhường một khoảng,
gió lành tự tìm đường
vào. Ở làng ven chợ
có người bán trà tên
Mộc. Quán ông nhỏ, chỉ
có vài chiếc ghế tre.
Khách đông thì ai đến
trước ngồi trước. Mộc thường
giữ một ghế sát bếp
cho mình nghỉ, không muốn
ai động vào. Ông nghĩ
quán là của mình, cực
nhọc cũng là của mình,
nên phải có một chỗ
riêng để giữ sức. Một
chiều mưa, có bà cụ
gánh hàng ướt áo ghé
vào. Ghế trong quán đã
kín, chỉ còn ghế của
Mộc. Ông nhìn bà, rồi
nhìn đôi chân mình mỏi
sau ngày dài. Trong lòng
ông thoáng nghĩ, mình cũng
cần nghỉ chứ. Đúng lúc
ấy, một đứa trẻ đi
cùng bà ho khan vì
lạnh. Mộc lặng đi, kéo
chiếc ghế của mình ra
và bảo bà ngồi sưởi.
Ông đứng bên bếp, chân
mỏi nhưng lòng nhẹ hơn
tiếng mưa ngoài mái, như
vừa đặt xuống một gánh
tính toán nhỏ trong lòng.
Bà cụ uống bát trà
nóng, không nói nhiều, chỉ
cúi đầu cảm ơn. Khi
ra về, bà để lại
một bó lá thuốc nhỏ,
bảo người biết chừa chỗ
cho kẻ mỏi chân thì
trời đất cũng chừa đường
cho người ấy. Vài hôm
sau, người bán trà bị
đau lưng, không đứng bán
lâu được. Tưởng quán phải
đóng cửa, ông ngạc nhiên
thấy khách quen tự dọn
bàn, tự rót nước giúp
nhau. Chiếc ghế ông từng
nhường nay thành chỗ ông
ngồi nghỉ. Từ đó, Mộc
bỏ thói giữ ghế riêng.
Ông đặt trước quán một
chiếc ghế trống, ai mệt
thì ngồi, ai gánh nặng
thì đặt xuống. Ban đầu
có người cười, nhưng rồi
ai qua chợ cũng nhớ
quán trà có một chỗ
thở. Người buôn đường dài
ghé nghỉ, bà mẹ bồng
con ghé tránh nắng, cụ
già ghé buộc lại quai
dép. Không phải ai cũng
mua trà, nhưng Mộc không
khó chịu. Ông hiểu chỗ
trống ấy bán được thứ
tiền không mua nổi: thiện
cảm. Một mùa chợ vắng,
nhiều quán ế ẩm. Riêng
quán Mộc vẫn có người
lui tới. Có người mua
một bát trà vì nhớ
lần được ngồi nhờ; có
người dẫn bạn đến vì
quán ấy không chỉ có
nước nóng mà có lòng
ấm. Con trai Mộc hỏi,
sao cha để ghế cho
người không trả tiền. Ông
cười, nói trong đời có
những chỗ trống phải để
phúc ngồi trước. Nếu chỗ
nào cũng nhét đầy tính
toán, phúc đến cũng không
biết đặt chân vào đâu.
Lời ấy theo đứa trẻ
lớn lên. Sau này mở
kho hàng, nó luôn chừa
một góc cho người nghèo
gửi tạm đồ lúc mưa.
Người ta tin nó, không
chỉ vì hàng tốt, mà
vì ở đó có chỗ
cho lòng người. Đời người
nhiều lúc tranh nhau từng
ghế, từng lời, từng phần
hơn. Nhưng càng lấp kín
mọi chỗ bằng cái tôi,
ta càng khó nhận được
điều lành. Một khoảng nhường
nhỏ có thể giữ lại
một mối duyên lớn. Để
chỗ cho người khác không
phải làm mình thiệt mãi.
Đó là gieo một hạt
rộng rãi vào đời. Có
khi hạt ấy mọc thành
bóng mát đúng lúc ta
cần nghỉ chân nhất. Vậy
nên, trong nhà, ngoài chợ,
trong lời nói hay phần
lợi, hãy biết chừa một
chỗ trống cho người khác.
Lòng rộng một chút, đường
phúc rộng thêm. Người biết
nhường chỗ, cuối cùng cũng
có nơi bình yên để
trở về.