Cổ nhân dạy, đừng vì
một chiếc lá sâu mà
đốt cả khu vườn. Người
nóng giận thường nhìn một
lỗi thành cả con người,
rồi dùng một phút bực
tức thiêu mất nhiều năm
tình nghĩa. Ở làng trồng
dâu có người chủ vườn
tên Phan. Ông chăm cây
kỹ, quý từng luống đất.
Người làm công trẻ tên
An đã theo ông ba
năm, siêng năng và thật
thà, nhiều lần thức đêm
che cây khi mưa đá.
Một sáng, Phan phát hiện
một góc lá bị sâu
ăn. Ông đang lo vụ
mùa nên nổi giận, cho
rằng An lười kiểm tra.
Dù An giải thích sâu
mới theo gió đêm tới,
Phan vẫn quát rằng kẻ
cẩu thả không đáng ở
lại vườn. An cúi đầu
rời đi, mang theo chiếc
áo cũ và con dao
tỉa cành. Anh không nhắc
công mình từng làm, chỉ
nói mong vườn qua được
mùa sâu. Cánh cổng khép
lại, Phan vẫn tưởng mình
vừa bảo vệ kỷ cương.
Hai hôm sau, sâu lan
sang nhiều luống khác. Những
người làm còn lại bối
rối vì An là người
hiểu hướng gió và cách
pha nước lá xua sâu.
Phan lúc ấy mới biết
một chiếc lá hỏng không
chứng minh người giữ vườn
là kẻ xấu. Ông tìm
đến nhà An. Trước sân,
An đang giúp một bà
cụ tỉa giàn bí, vẫn
cẩn thận như khi làm
ở vườn dâu. Phan đứng
nhìn, thấy rõ tính nết
của một người không thể
bị xóa bởi một việc
chưa kịp làm. Phan nhận
lỗi và mời An trở
lại. An không làm cao,
chỉ xin ông sau này
khi thấy một lá sâu,
hãy tìm nguyên nhân trước
khi đổ lỗi. Người bị
oan đau không phải vì
mất việc, mà vì cả
tấm lòng bị kết luận
quá nhanh. Hai người trở
về vườn, cùng cắt lá
bệnh, hun khói nhẹ và
dẫn nước sạch qua gốc.
Chỉ vài ngày, sâu giảm
dần. Phan nhận ra cứu
một khu vườn cần kiên
nhẫn; cứu một mối quan
hệ cũng vậy. Từ đó,
mỗi khi người làm phạm
lỗi, Phan hỏi ba điều:
lỗi ấy do cố ý
hay sơ suất, xảy ra
một lần hay nhiều lần,
và người ấy đã sống
ra sao trước đó. Ba
câu hỏi làm cơn giận
của ông chậm lại. Có
người bảo như vậy là
mềm yếu. Phan đáp, nhổ
một lá sâu không khó,
khó là đừng nhổ nhầm
cả gốc tốt. Nghiêm khắc
phải đi cùng công bằng,
nếu không nó chỉ là
nóng giận khoác áo phép
tắc. An tiếp tục làm
việc, nhưng từ đó cũng
kiểm tra vườn kỹ hơn.
Sự tha thứ không khiến
anh buông thả; trái lại,
nó làm anh muốn sống
xứng với niềm tin được
trả lại. Khu vườn năm
ấy vẫn cho mùa lá
tốt, xanh tốt hơn cả
những năm trước rất nhiều.
Trong gia đình cũng vậy,
một câu lỡ lời không
xóa hết bao lần chăm
sóc; một lần sơ suất
không biến người thân thành
kẻ vô tâm. Nếu chỉ
nhìn lá sâu, ta sẽ
quên cả bóng mát từng
che mình. Bao dung không
phải bỏ qua mọi lỗi.
Đó là sửa đúng chỗ,
giữ đúng người và cho
điều tốt cơ hội phục
hồi. Người sáng suốt cắt
phần bệnh nhưng vẫn chăm
gốc; người nóng giận thường
làm ngược lại. Vậy nên,
khi thất vọng về ai,
đừng vội đốt cả khu
vườn ký ức. Hãy nhìn
lỗi cho rõ, nhìn người
cho đủ, rồi mới quyết
định. Giữ được công bằng
trong cơn giận, ta giữ
được cả nghĩa lẫn phúc.