Cổ nhân dạy, trong một
nhà nhiều con cháu, điều
giữ hòa khí không chỉ
là của cải, mà là
lòng công bằng của người
lớn. Thiên vị một chút
có thể gieo tủi thân
rất lâu. Công bằng một
chút có thể giữ nghĩa
nhiều đời. Trẻ nhỏ có
thể không nói ra, nhưng
chúng nhớ rất lâu ánh
mắt nghiêng về ai, phần
ngon dành cho ai, lời
bênh vực đặt vào ai.
Người lớn muốn nhà yên
phải cẩn thận với những
vết thương âm thầm ấy.
Mỗi đứa con một tính,
một nỗi khổ, một điều
đáng thương. Nhưng thương riêng
không có nghĩa là xử
bất công. Người khôn biết
nâng đỡ đứa yếu mà
vẫn giữ lòng đứa khác
khỏi lạnh. Có nhà chia
của rất nhiều mà vẫn
sinh oán, vì lòng người
thấy bị coi nhẹ. Có
nhà của ít nhưng chia
bằng sự sáng suốt, anh
em vẫn kính nhau. Của
cải chỉ là phần ngoài,
công bằng mới là gốc
trong. Khen con cháu là
điều tốt, nhưng khen một
người bằng cách hạ người
khác thì gieo mầm so
sánh. Lời khen có trí
làm người nghe muốn tốt
hơn; lời khen thiếu trí
làm anh em xa nhau.
Có khi người lớn nói
thương nhà nhưng lại bắt
một người gánh quá nhiều.
Hiếu không phải để một
đứa con kiệt sức thay
tất cả. Công bằng là
ai có sức góp sức,
ai có lòng góp lòng,
không ai bị đẩy thành
vật hy sinh. Trong nhà,
nếu việc gì cũng mập
mờ, người này đoán ý,
người kia tủi lòng, sớm
muộn cũng sinh chuyện. Luật
nhà không cần hà khắc,
nhưng cần rõ ràng: việc
chung cùng bàn, phần chung
cùng biết. Người lớn thiếu
công bằng thường bắt đầu
từ việc chỉ nghe một
phía. Một câu mách, một
lời than, nếu vội tin
ngay sẽ làm người khác
oan. Muốn nhà yên, trước
khi trách ai, hãy nghe
cho đủ. Gia đình mở
rộng không chỉ có máu
mủ, mà còn có người
rời nhà mình để về
chung mái. Nếu đối đãi
lệch bên nội bên ngoại,
lệch con ruột người ngoài,
lòng người sẽ khó ấm.
Công bằng làm người mới
thành người nhà. Con cháu
không chỉ nghe lời dạy
về đạo nghĩa, chúng nhìn
cách người lớn chia phần,
phân xử, bênh vực. Nếu
người lớn công bằng, trẻ
học được ngay thẳng. Nếu
người lớn thiên vị, trẻ
học được so đo. Công
bằng không có nghĩa là
vô tình. Công bằng là
thương có lý, giúp có
đường, trách có căn, bênh
có đúng sai. Người công
bằng vẫn mềm lòng, nhưng
không để mềm lòng làm
nghiêng cả mái nhà. Người
lớn cũng có lúc sai.
Nếu lỡ thiên vị, lỡ
làm một đứa con tủi,
dám nhận một câu cha
mẹ chưa công bằng là
đã cứu được nhiều oán
khí. Thể diện nhỏ không
quý bằng hòa khí lớn.
Sau này cha mẹ già
đi, điều giữ anh em
ngồi lại với nhau không
chỉ là kỷ niệm, mà
là cảm giác từng được
đối xử công bằng. Lòng
không quá tủi thì nghĩa
còn đường quay về. Một
mái nhà muốn bền, người
lớn phải giữ lòng mình
cho ngay. Không để thương
ghét làm lệch lời nói,
không để của cải làm
lệch phân xử, không để
đứa nào thấy mình bị
bỏ rơi. Con cháu hòa
thuận nhờ người lớn