Cổ nhân dạy, trong một
nhà nhiều con cháu, điều
giữ hòa khí không chỉ
là của cải, mà là
lòng công bằng của người
lớn. Thiên vị một chút
có thể gieo tủi thân
rất lâu. Công bằng một
chút có thể giữ nghĩa
nhiều đời.
Trẻ nhỏ có thể không
nói ra, nhưng chúng nhớ
rất lâu ánh mắt nghiêng
về ai, phần ngon dành
cho ai, lời bênh vực
đặt vào ai. Người lớn
muốn nhà yên phải cẩn
thận với những vết thương
âm thầm ấy.
Mỗi đứa con một tính,
một nỗi khổ, một điều
đáng thương. Nhưng thương riêng
không có nghĩa là xử
bất công. Người khôn biết
nâng đỡ đứa yếu mà
vẫn giữ lòng đứa khác
khỏi lạnh.
Có nhà chia của rất
nhiều mà vẫn sinh oán,
vì lòng người thấy bị
coi nhẹ. Có nhà của
ít nhưng chia bằng sự
sáng suốt, anh em vẫn
kính nhau. Của cải chỉ
là phần ngoài, công bằng
mới là gốc trong.
Khen con cháu là điều
tốt, nhưng khen một người
bằng cách hạ người khác
thì gieo mầm so sánh.
Lời khen có trí làm
người nghe muốn tốt hơn;
lời khen thiếu trí làm
anh em xa nhau.
Có khi người lớn nói
thương nhà nhưng lại bắt
một người gánh quá nhiều.
Hiếu không phải để một
đứa con kiệt sức thay
tất cả. Công bằng là
ai có sức góp sức,
ai có lòng góp lòng,
không ai bị đẩy thành
vật hy sinh.
Trong nhà, nếu việc gì
cũng mập mờ, người này
đoán ý, người kia tủi
lòng, sớm muộn cũng sinh
chuyện. Luật nhà không cần
hà khắc, nhưng cần rõ
ràng: việc chung cùng bàn,
phần chung cùng biết.
Người lớn thiếu công bằng
thường bắt đầu từ việc
chỉ nghe một phía. Một
câu mách, một lời than,
nếu vội tin ngay sẽ
làm người khác oan. Muốn
nhà yên, trước khi trách
ai, hãy nghe cho đủ.
Gia đình mở rộng không
chỉ có máu mủ, mà
còn có người rời nhà
mình để về chung mái.
Nếu đối đãi lệch bên
nội bên ngoại, lệch con
ruột người ngoài, lòng người
sẽ khó ấm. Công bằng
làm người mới
thành người nhà.
Con cháu không chỉ nghe
lời dạy về đạo nghĩa,
chúng nhìn cách người lớn
chia phần, phân xử, bênh
vực. Nếu người lớn công
bằng, trẻ học được ngay
thẳng. Nếu người lớn thiên
vị, trẻ học
được so đo.
Công bằng không có nghĩa
là vô tình. Công bằng
là thương có lý, giúp
có đường, trách có căn,
bênh có đúng sai. Người
công bằng vẫn mềm lòng,
nhưng không để mềm lòng
làm nghiêng cả mái nhà.
Người lớn cũng có lúc
sai. Nếu lỡ thiên vị,
lỡ làm một đứa con
tủi, dám nhận một câu
cha mẹ chưa công bằng
là đã cứu được nhiều
oán khí. Thể diện nhỏ
không quý bằng
hòa khí lớn.
Sau này cha mẹ già
đi, điều giữ anh em
ngồi lại với nhau không
chỉ là kỷ niệm, mà
là cảm giác từng được
đối xử công bằng. Lòng
không quá tủi thì nghĩa
còn đường quay về.
Một mái nhà muốn bền,
người lớn phải giữ lòng
mình cho ngay. Không để
thương ghét làm lệch lời
nói, không để của cải
làm lệch phân xử, không
để đứa nào thấy mình
bị bỏ rơi. Con cháu
hòa thuận nhờ người lớn
công bằng.