Có những chuyện trong nhà
giống bếp tro sau mưa,
nhìn ngoài tưởng đã nguội
nhưng bên trong còn âm
ỉ. Mang ra ngoài kể
cho vui, một cơn gió
lạ thổi qua cũng đủ
làm tàn lửa bay khắp
sân. Người có phúc biết
che bếp trước khi trách
gió. Cổ nhân nói, nhà
nào cũng có chiếc chum
đựng nỗi riêng. Chum nứt
thì lặng lẽ vá, đừng
bưng ra chợ để người
qua kẻ lại soi đáy.
Nước nhà mình đục hay
trong, trước hết người trong
nhà phải cùng nhau giữ.
Một câu than thở ở
đầu ngõ có thể trở
thành câu chuyện dài cuối
chợ. Người nghe hôm nay
gật đầu thương, ngày mai
có thể thêm thắt một
nhánh gai. Vì vậy, chuyện
nhà nên để mái hiên
nghe mưa, không để miệng
đời đong đếm. Tình thân
giống ngọn đèn dầu, sáng
nhờ được che. Nếu cứ
đem đặt trước gió khen
chê, đèn chưa tắt vì
thiếu dầu mà tắt vì
thiếu người biết giữ. Giữ
nhà không phải che giấu
sai lầm, mà là chọn
đúng nơi để sửa. Người
đời có lòng tốt, nhưng
miệng đời nhiều khi như
cái rổ thưa, giữ không
trọn điều mình gửi. Hôm
nay gửi một nỗi buồn,
mai nhận về mười lời
bàn. Khôn ngoan là biết
nỗi nào cần nói, và
nói với ai. Bậc cửa
nhà xưa thấp để người
bước vào cúi đầu. Cúi
đầu là nhớ rằng trong
nhà có tôn ti, có
thể diện, có vết thương
cần được tôn trọng. Ai
bước ra ngoài cũng nên
mang theo sự kín đáo
như mang theo áo ấm.
Khi trong nhà có điều
chưa thuận, hãy ngồi lại
như sửa một mâm cơm
khuyết đũa. Đừng gọi cả
xóm đến xem ai đúng
ai sai. Người ngoài có
thể phân xử bằng lời,
nhưng chỉ người nhà mới
phải ăn cùng nhau sau
đó. Có những lời nói
ra nghe nhẹ như tiếng
chày đêm, nhưng vang rất
xa. Một câu trách vợ,
một câu chê chồng, một
câu than con cái, nếu
lọt vào nơi không nên
lọt, sẽ thành chiếc bóng
đi trước mặt mình. Tấm
phên tre không phải bức
tường cao, nhưng đủ giữ
sân nhà khỏi bụi đường.
Sự kín đáo cũng vậy,
không làm con người lạnh
lùng, chỉ giúp tình thân
có khoảng lặng để lành
lại. Đừng mở hết phên
chỉ vì muốn được thương
hại. Chuyện nhà giống hũ
gạo cuối mùa, phải biết
đậy nắp và tính toán
trong nhà. Đem ra khoe
thiếu, khoe khổ, khoe giận,
chỉ làm người ngoài no
chuyện còn người trong nhà
thêm chạnh lòng. Giữ lời
là giữ phúc. Muốn sửa
áo rách phải dùng kim
nhỏ, không dùng tiếng trống.
Muốn sửa chuyện nhà cũng
cần lời mềm, giờ đúng,
người đúng. Càng ồn ào
càng khó vá, càng nhiều
người biết càng dễ rách
thêm đường chỉ cũ. Người
từng trải không sợ nhà
có chuyện, chỉ sợ chuyện
chưa hiểu đã bị đem
đi xa. Bóng cau trước
sân nghiêng theo nắng, nhưng
gốc vẫn ở đất nhà.
Lòng người cũng cần một
nơi đứng vững trước lời
ngoài. Có điều nên hỏi
cha mẹ, có điều nên
nói với bạn đời, có
điều nên lặng im để
tự xét. Không phải miệng
nào cũng là nơi gửi
gắm. Cửa buồng khép lại
không vì tối tăm, mà
vì có thứ cần được
giữ sạch. Vậy nên, đừng
mang chuyện nhà làm quà
ngoài đường. Nhà yên không
phải vì không có sóng,
mà vì người trong nhà
biết giữ mái, vá phên,
che đèn và nói với
nhau trước khi nói với
đời. Giữ được lời, phúc
sẽ có chỗ quay về.