Cổ nhân dạy, cái miệng
đi nhanh hơn cái tâm
thì họa thường đến trước
phúc. Có lời vừa bật
ra đã làm người khác
lạnh lòng, có câu nói
tưởng nhẹ mà thành vết
xước rất sâu. Người khôn
biết để lòng soi đường
trước khi môi mở lối.
Một giọt mực rơi xuống
giấy vàng còn có thể
hong khô, nhưng một lời
lỡ rơi vào lòng người
thì khó nhặt lại. Vì
vậy, trước khi nói chuyện
phải trái, hãy hỏi mình
có thật muốn xây thêm
cầu, hay chỉ đang ném
đá xuống nước. Có những
lúc im lặng một nhịp
còn quý hơn nói trăm
câu. Bát trà chưa nguội
đã vội phán xét, người
nghe chưa kịp thở đã
bị lời mình làm đau.
Chậm miệng không phải yếu,
mà là biết giữ đức
cho mình. Lời ngọt nhưng
lòng chưa ngay cũng giống
lưỡi dao bọc lụa. Người
nghe ban đầu thấy êm,
về sau mới hiểu mình
bị cắt. Sống tử tế
không cần lời hoa mỹ,
chỉ cần lời nói không
phản lại cái tâm. Một
câu nói đúng lúc có
thể làm con đê giữ
nước, một câu nói sai
lúc có thể mở đường
cho lũ. Nhà yên hay
rối, bạn còn hay mất,
nhiều khi bắt đầu từ
cách ta nói khi trong
lòng chưa sáng. Miệng người
như chiếc chuông, đánh mạnh
thì vang xa. Nhưng chuông
chùa vang để tỉnh người,
không vang để hơn thua.
Nếu lời mình chỉ làm
người khác nhục nhã, dù
thắng một cuộc cãi, cũng
đã thua một phần phúc.
Người hay nói lời sắc
thường tưởng mình thông minh.
Nhưng thóc giống nếu rắc
lên đá thì không mọc,
lời hay nếu gieo vào
giận dữ cũng thành vô
ích. Muốn lời có phúc,
trước hết phải chọn đất
lành trong lòng. Đừng dùng
miệng để khoe mình sáng
mà làm tắt đèn người
khác. Ánh sáng thật không
cần chói, đạo lý thật
không cần lớn tiếng. Người
có tâm sáng thường nói
vừa đủ, để người nghe
còn giữ được thể diện.
Khi lòng đục, lời nói
cũng đục. Khi lòng trong,
một câu nhắc nhẹ cũng
đủ làm người khác tỉnh.
Vì vậy, muốn sửa cái
miệng, đừng chỉ học cách
nói khéo, hãy học cách
lắng lòng trước đã. Trước
khi nói lỗi người, hãy
đặt mình lên cái cân
gỗ cũ. Mình có từng
vấp không, có từng yếu
lòng không, có từng cần
người khác nhẹ lời không.
Cân được như vậy, câu
nói sẽ bớt cay và
thêm nhân hậu. Có lời
nên để qua một đêm
như lá thư chưa gửi.
Sáng mai đọc lại, nhiều
câu tự thấy không cần
nói nữa. Người biết giữ
miệng không phải người thiếu
ý kiến, mà là người
không để cảm xúc làm
chủ ngòi bút. Tre đứng
thẳng mà không đâm ai,
bóng tre mát mà không
khoe mình rộng. Người quân
tử cũng vậy, lời nói
có cốt cách nhưng không
làm tổn thương. Thẳng thắn
nếu thiếu từ bi thì
dễ thành kiêu ngạo. Trong
nhà nghèo, một lời ấm
có thể làm nồi cơm
đỡ nhạt; ngoài đường khó,
một câu lành có thể
giữ người ta khỏi ngã.
Đừng xem nhẹ lời nói,
vì miệng là nơi phúc
đi ra cũng là nơi
họa bước vào. Vậy nên,
đừng để cái miệng đi
trước cái tâm. Hãy để
lòng ngay dẫn lời mềm,
để sự thật đi cùng
nhân hậu, để mỗi câu
nói ra không làm hao
phúc mình và không làm
lạnh lòng người. Nói được
như vậy, đường đời tự
bớt gió ngược.