Trong một làng nhỏ, hai
nhà chung nhau hàng rào
tre thấp. Người này trồng
rau, người kia nuôi gà.
Ban đầu ai cũng yên,
chỉ đến khi một người
cứ đưa tay sang phần
đất bên kia, tiếng cười
trong xóm mới dần đổi
thành tiếng thở dài. Ông
lão trong làng bảo, đất
có bờ thì nước mới
không tràn, người có phần
thì lòng mới không loạn.
Giữ phần mình không phải
là sống hẹp, mà là
biết đâu là việc của
mình, đâu là chuyện nên
để người khác tự gánh.
Người thợ giỏi không bỏ
cả buổi nhìn dao nhà
bên sắc hay cùn. Ông
lặng lẽ mài con dao
của mình, vì bữa cơm
tối cần lưỡi dao trong
tay mình trước đã. Đời
người cũng vậy, lo tròn
phần mình đã là một
loại bản lĩnh. Trong mâm
cơm nghèo, mỗi người có
một bát, một phần rau,
một chỗ ngồi. Nếu ai
cũng muốn phần ngon hơn,
bữa cơm mất ấm trước
khi bụng được no. Biết
giữ phần mình là giữ
lại sự yên ổn cho
cả nhà. Cánh cổng khép
không phải vì ghét người
ngoài, mà để trong nhà
có giờ nghỉ. Lòng người
cũng cần một cánh cổng
như thế. Không phải lời
than nào cũng phải nghe,
không phải chuyện nhà ai
cũng phải bước vào phân
xử. Người gánh nước biết
chum nào của mình thì
đổ vào chum ấy. Đổ
nhầm sang chum người khác,
dù là nước sạch, cũng
dễ thành điều khó nói.
Lòng tốt nếu không biết
ranh giới có khi làm
người nhận ngại, người cho
sinh oán. Con trâu đi
đúng lối thì ruộng không
nát. Một bước lệch sang
luống người khác có thể
làm hỏng cả mùa gieo.
Trong quan hệ cũng vậy,
chỉ một lần vượt quá
phần mình có thể khiến
niềm tin lâu ngày bị
giẫm nát. Người mẹ thương
con nhưng không mở hết
mọi ngăn tủ trong đời
con. Có những va vấp
con phải tự học, có
những quyết định con phải
tự chịu. Thương mà giữ
đúng phần thương, ấy mới
là thương có trí. Dưới
gốc đa đầu làng, hai
người ngồi tránh nắng. Người
biết điều dịch sang một
chút để người sau có
chỗ. Giữ phần mình không
có nghĩa là ôm khư
khư, mà là nhận vừa
đủ để người khác cũng
còn đường thở. Tiếng chày
nhà ai vang sân nhà
ấy, không cần giã thay
cả xóm. Người hay ôm
việc thiên hạ thường tưởng
mình rộng lòng, nhưng lâu
ngày mệt mỏi rồi sinh
trách móc. Làm đúng phần
mình thì sức còn bền,
tâm còn sáng. Người vá
lưới chỉ nhìn từng mắt
lưới trong tay. Nếu cứ
ngó sang thuyền khác, kim
sẽ đâm vào ngón. Muốn
đời bớt rối, trước hết
phải vá lại những chỗ
thủng trong bổn phận của
mình. Đứa trẻ biết sách
nào của mình thì xếp
vào kệ mình, sách của
bạn thì trả lại bạn.
Bài học ấy đơn giản
mà người lớn hay quên:
không phải điều gì mình
thấy cũng thành quyền của
mình, không phải chuyện gì
mình biết cũng nên nói
ra. Khi ai cũng quét
phần sân trước cửa mình,
cả con ngõ tự nhiên
sạch. Khi ai cũng chỉ
đứng ở phần mình mà
nói lời tử tế, làng
xóm tự nhiên yên. Cái
yên lớn nhiều khi bắt
đầu từ một ranh giới
nhỏ được tôn trọng. Vậy
nên, người biết giữ phần
mình, đời tự yên. Đừng
chen vào phận người khác
để rồi quên chăm phận
mình. Đừng nhân