Trong một làng nhỏ, hai
nhà chung nhau hàng rào
tre thấp. Người này trồng
rau, người kia nuôi gà.
Ban đầu ai cũng yên,
chỉ đến khi một người
cứ đưa tay sang phần
đất bên kia, tiếng cười
trong xóm mới dần đổi
thành tiếng thở dài.
Ông lão trong làng bảo,
đất có bờ thì nước
mới không tràn, người có
phần thì lòng mới không
loạn. Giữ phần mình không
phải là sống hẹp, mà
là biết đâu là việc
của mình, đâu là chuyện
nên để người
khác tự gánh.
Người thợ giỏi không bỏ
cả buổi nhìn dao nhà
bên sắc hay cùn. Ông
lặng lẽ mài con dao
của mình, vì bữa cơm
tối cần lưỡi dao trong
tay mình trước đã. Đời
người cũng vậy, lo tròn
phần mình đã là một
loại bản lĩnh.
Trong mâm cơm nghèo, mỗi
người có một bát, một
phần rau, một chỗ ngồi.
Nếu ai cũng muốn phần
ngon hơn, bữa cơm mất
ấm trước khi bụng được
no. Biết giữ phần mình
là giữ lại sự yên
ổn cho cả nhà.
Cánh cổng khép không phải
vì ghét người ngoài, mà
để trong nhà có giờ
nghỉ. Lòng người cũng cần
một cánh cổng như thế.
Không phải lời than nào
cũng phải nghe, không phải
chuyện nhà ai cũng phải
bước vào phân xử.
Người gánh nước biết chum
nào của mình thì đổ
vào chum ấy. Đổ nhầm
sang chum người khác, dù
là nước sạch, cũng dễ
thành điều khó nói. Lòng
tốt nếu không biết ranh
giới có khi làm người
nhận ngại, người
cho sinh oán.
Con trâu đi đúng lối
thì ruộng không nát. Một
bước lệch sang luống người
khác có thể làm hỏng
cả mùa gieo. Trong quan
hệ cũng vậy, chỉ một
lần vượt quá phần mình
có thể khiến niềm tin
lâu ngày bị giẫm nát.
Người mẹ thương con nhưng
không mở hết mọi ngăn
tủ trong đời con. Có
những va vấp con phải
tự học, có những quyết
định con phải tự chịu.
Thương mà giữ đúng phần
thương, ấy mới là thương
có trí.
Dưới gốc đa đầu làng,
hai người ngồi tránh nắng.
Người biết điều dịch sang
một chút để người sau
có chỗ. Giữ phần mình
không có nghĩa là ôm
khư khư, mà là nhận
vừa đủ để người khác
cũng còn đường thở.
Tiếng chày nhà ai vang
sân nhà ấy, không cần
giã thay cả xóm. Người
hay ôm việc thiên hạ
thường tưởng mình rộng lòng,
nhưng lâu ngày mệt mỏi
rồi sinh trách móc. Làm
đúng phần mình thì sức
còn bền, tâm còn sáng.
Người vá lưới chỉ nhìn
từng mắt lưới trong tay.
Nếu cứ ngó sang thuyền
khác, kim sẽ đâm vào
ngón. Muốn đời bớt rối,
trước hết phải vá lại
những chỗ thủng trong bổn
phận của mình.
Đứa trẻ biết sách nào
của mình thì xếp vào
kệ mình, sách của bạn
thì trả lại bạn. Bài
học ấy đơn giản mà
người lớn hay quên: không
phải điều gì mình thấy
cũng thành quyền của mình,
không phải chuyện gì mình
biết cũng nên nói ra.
Khi ai cũng quét phần
sân trước cửa mình, cả
con ngõ tự nhiên sạch.
Khi ai cũng chỉ đứng
ở phần mình mà nói
lời tử tế, làng xóm
tự nhiên yên. Cái yên
lớn nhiều khi bắt đầu
từ một ranh giới nhỏ
được tôn trọng.
Vậy nên, người biết giữ
phần mình, đời tự yên.
Đừng chen vào phận người
khác để rồi quên chăm
phận mình. Đừng nhân danh
thương mà vượt qua ranh
giới. Giữ được chỗ đứng
ngay thẳng, lòng sẽ nhẹ,
nhà sẽ ấm, phúc cũng
có nơi mà ở lại.