Ở quán nước đầu làng,
một câu chuyện chưa rõ
đầu đuôi được chuyền qua
ba chiếc chén trà. Người
đầu tiên chỉ nói nghe
phong phanh, người thứ hai
thêm chút đoán, người thứ
ba đã biến nó thành
lời chắc chắn. Cổ nhân
gọi đó là họa từ
miệng mà ra. Một chiếc
chén nứt vẫn đựng được
nước, nhưng vết nứt thì
không tự liền vì người
khác chỉ tay vào. Người
có lỗi cũng vậy, nếu
ta chưa từng ở trong
cảnh họ, lời phán xét
nên dừng lại trước khi
làm vết thương rộng hơn.
Có người bán hàng tính
nhầm một đồng, cả chợ
đã vội bảo là tham.
Nhưng ít ai biết đêm
qua con họ sốt, mắt
họ gần như không ngủ.
Một lời nhẹ có thể
giữ lại phẩm giá cho
người khác; một lời nặng
có thể đẩy họ xuống
rất sâu. Bầy chim đậu
trên mái đình, con nào
cũng hót, nhưng chỉ một
tiếng động lớn là cả
đàn bay tán loạn. Lời
đồn cũng vậy, càng nhiều
miệng càng khó tìm lại
sự thật ban đầu. Người
khôn không góp thêm tiếng
ồn khi lòng mình chưa
rõ. Tấm áo nhà người
phơi ngoài sân có thể
có một vết vá, nhưng
người đi đường không vì
thế mà được quyền kéo
ra xem. Chuyện riêng của
người khác, dù vô tình
thấy, cũng nên để gió
hong khô chứ đừng đem
làm chuyện vui. Ông đồ
chấm mực trước khi viết,
vì một nét sai có
thể làm hỏng cả chữ.
Người nói chuyện người khác
cũng phải biết chấm lòng
trước khi mở miệng. Hỏi
một câu: lời này giúp
người ta tốt hơn, hay
chỉ làm mình có vẻ
hiểu đời hơn? Đứa trẻ
làm rơi bình nước, mặt
đã tái đi vì sợ.
Nếu người lớn chỉ mắng
cho hả giận, nó nhớ
nỗi nhục nhiều hơn nhớ
bài học. Nói lỗi của
người cũng cần chừa cho
họ một lối đứng dậy.
Trên đường qua ruộng lúa,
bước chân nặng có thể
làm gãy cả vạt non.
Lời nói cũng có sức
nặng như vậy. Khi đi
qua đời người khác, hãy
nhẹ chân; khi nhắc tới
tên người khác, hãy nhẹ
miệng. Đứng ngoài vách giấy
nhìn ánh đèn, ta không
biết trong nhà đang vui
hay đang buồn. Đừng chỉ
thấy một bóng nghiêng mà
đoán cả đời người. Nhiều
oan khuất bắt đầu từ
những người tin rằng mình
đã nhìn đủ. Bà cụ
khâu lại túi vải rách,
từng mũi kim đều kéo
vào trong. Bà bảo, miệng
người cũng cần đường chỉ
khâu như thế, có lúc
phải tự giữ lại những
điều sắp rơi ra, nhất
là khi điều ấy thuộc
về danh dự của người
khác. Chiếc gương phủ bụi
nhìn ai cũng mờ. Lòng
mình còn bụi tham, sân,
tị hiềm thì lời nhận
xét về người khác khó
mà trong. Muốn nói người,
trước hết nên lau lại
gương mình. Cơn gió qua
rặng tre nghe như tiếng
thì thầm, nhưng gió qua
rồi tre vẫn đứng đó.
Lời đồn qua đời người
khác có khi để lại
vết không ai thấy. Vì
vậy, biết im lặng đúng
lúc cũng là một cách
làm phúc. Người xưa đặt
bát nước trước hiên cho
khách qua đường, không hỏi
họ từng vấp ngã ở
đâu. Lòng tử tế là
cho người khác một ngụm
mát, không phải moi lại
bụi đường trên áo họ
để bàn tán. Vậy nên,
người biết giữ miệng khi
nói về người khác là
người biết giữ phúc cho
mình. Điều chưa rõ thì
đừng nói chắc, điều không
giúp ai thì đừng nói
nhiều, điều có thể làm
đau người thì hãy để
lòng mình lặng
lại một nhịp.