Ở quán nước đầu làng,
một câu chuyện chưa rõ
đầu đuôi được chuyền qua
ba chiếc chén trà. Người
đầu tiên chỉ nói nghe
phong phanh, người thứ hai
thêm chút đoán, người thứ
ba đã biến nó thành
lời chắc chắn. Cổ nhân
gọi đó là họa từ
miệng mà ra.
Một chiếc chén nứt vẫn
đựng được nước, nhưng vết
nứt thì không tự liền
vì người khác chỉ tay
vào. Người có lỗi cũng
vậy, nếu ta chưa từng
ở trong cảnh họ, lời
phán xét nên dừng lại
trước khi làm vết thương
rộng hơn.
Có người bán hàng tính
nhầm một đồng, cả chợ
đã vội bảo là tham.
Nhưng ít ai biết đêm
qua con họ sốt, mắt
họ gần như không ngủ.
Một lời nhẹ có thể
giữ lại phẩm giá cho
người khác; một lời nặng
có thể đẩy họ xuống
rất sâu.
Bầy chim đậu trên mái
đình, con nào cũng hót,
nhưng chỉ một tiếng động
lớn là cả đàn bay
tán loạn. Lời đồn cũng
vậy, càng nhiều miệng càng
khó tìm lại sự thật
ban đầu. Người khôn không
góp thêm tiếng ồn khi
lòng mình chưa rõ.
Tấm áo nhà người phơi
ngoài sân có thể có
một vết vá, nhưng người
đi đường không vì thế
mà được quyền kéo ra
xem. Chuyện riêng của người
khác, dù vô tình thấy,
cũng nên để gió hong
khô chứ đừng đem làm
chuyện vui.
Ông đồ chấm mực trước
khi viết, vì một nét
sai có thể làm hỏng
cả chữ. Người nói chuyện
người khác cũng phải biết
chấm lòng trước khi mở
miệng. Hỏi một câu: lời
này giúp người ta tốt
hơn, hay chỉ làm mình
có vẻ hiểu đời hơn?
Đứa trẻ làm rơi bình
nước, mặt đã tái đi
vì sợ. Nếu người lớn
chỉ mắng cho hả giận,
nó nhớ nỗi nhục nhiều
hơn nhớ bài học. Nói
lỗi của người cũng cần
chừa cho họ một lối
đứng dậy.
Trên đường qua ruộng lúa,
bước chân nặng có thể
làm gãy cả vạt non.
Lời nói cũng có sức
nặng như vậy. Khi đi
qua đời người khác, hãy
nhẹ chân; khi nhắc tới
tên người khác,
hãy nhẹ miệng.
Đứng ngoài vách giấy nhìn
ánh đèn, ta không biết
trong nhà đang vui hay
đang buồn. Đừng chỉ thấy
một bóng nghiêng mà đoán
cả đời người. Nhiều oan
khuất bắt đầu từ những
người tin rằng mình đã
nhìn đủ.
Bà cụ khâu lại túi
vải rách, từng mũi kim
đều kéo vào trong. Bà
bảo, miệng người cũng cần
đường chỉ khâu như thế,
có lúc phải tự giữ
lại những điều sắp rơi
ra, nhất là khi điều
ấy thuộc về danh dự
của người khác.
Chiếc gương phủ bụi nhìn
ai cũng mờ. Lòng mình
còn bụi tham, sân, tị
hiềm thì lời nhận xét
về người khác khó mà
trong. Muốn nói người, trước
hết nên lau
lại gương mình.
Cơn gió qua rặng tre
nghe như tiếng thì thầm,
nhưng gió qua rồi tre
vẫn đứng đó. Lời đồn
qua đời người khác có
khi để lại vết không
ai thấy. Vì vậy, biết
im lặng đúng lúc cũng
là một cách làm phúc.
Người xưa đặt bát nước
trước hiên cho khách qua
đường, không hỏi họ từng
vấp ngã ở đâu. Lòng
tử tế là cho người
khác một ngụm mát, không
phải moi lại bụi đường
trên áo họ
để bàn tán.
Vậy nên, người biết giữ
miệng khi nói về người
khác là người biết giữ
phúc cho mình. Điều chưa
rõ thì đừng nói chắc,
điều không giúp ai thì
đừng nói nhiều, điều có
thể làm đau người thì
hãy để lòng mình lặng
lại một nhịp.