Trước cổng làng có một
bậc thềm thấp, người già
đi qua thường vịn vào
đó để đứng vững. Cổ
nhân dạy, trong đời cũng
vậy, khi thấy ai lỡ
bước, đừng vội lấy tiếng
cười làm hòn đá; hãy
cho họ một bậc thang
để đứng dậy. Một người
gánh hàng làm rơi thúng
giữa chợ, trái quả lăn
khắp nền đất. Có kẻ
đứng nhìn rồi chê vụng,
có người cúi xuống nhặt
giúp. Chỉ một động tác
nhỏ cũng đủ phân biệt
lòng người: muốn xem người
khác ngã, hay muốn họ
qua được cơn khó. Chiếc
ghế kê dưới mái hiên
không hỏi khách vừa đi
qua đường nào, chỉ cho
họ ngồi nghỉ một lát.
Sự tử tế cũng nên
như vậy. Khi người ta
đang xấu hổ, một chỗ
ngồi yên lặng quý hơn
trăm câu hỏi dồn. Người
học trò viết sai một
chữ, thầy già không xé
cả trang giấy. Ông chỉ
vào nét sai, bảo trò
sửa lại. Người có đức
không biến lỗi nhỏ thành
bản án lớn, vì ai
cũng từng học bằng những
nét vụng đầu đời. Cây
cầu tre qua mương hẹp
chỉ đủ một người đi,
nhưng ai qua trước thường
đưa tay cho người sau.
Đời người có lúc cũng
cần một bàn tay như
vậy: không kéo thay cả
đời, chỉ giữ một nhịp
để họ khỏi rơi sâu
hơn. Một bát cháo nóng
đưa đúng lúc có thể
làm người bệnh nhớ cả
đời. Giúp người đứng dậy
không nhất thiết là việc
lớn; đôi khi chỉ là
một lời giữ thể diện,
một việc làm kín đáo,
một sự im lặng không
khoét sâu nỗi đau. Cột
nhà nghiêng không phải để
cả làng chỉ trỏ, mà
để người thợ chống lại.
Khi một người nghiêng vì
lỗi lầm, nếu ta đẩy
thêm, họ sẽ đổ. Nếu
biết chống một cây đỡ,
mái nhà của họ còn
giữ được. Đứa trẻ tập
đi ngã nhiều lần, người
mẹ không mắng vì nó
chưa biết vững. Người lớn
cũng có những lần tập
đi trong việc đời. Đừng
vì thấy họ ngã ở
tuổi trưởng thành mà quên
rằng lòng người cũng có
lúc non yếu như trẻ
nhỏ. Tấm áo rách nếu
vá khéo từ bên trong,
người ngoài ít thấy vết.
Giúp người cũng nên giữ
cho họ một phần danh
dự. Phơi lỗi của người
giữa đám đông thì dễ,
vá lại lòng tự trọng
cho họ mới khó. Ngọn
đèn ở ngã rẽ không
đi thay người lữ khách,
chỉ soi để họ thấy
đường. Một lời khuyên đúng
cũng vậy: đừng biến thành
dây trói, đừng nhân danh
giúp mà điều khiển đời
người khác. Chỉ cần soi
sáng, còn bước đi là
phần của họ. Người lái
đò thấy khách trễ bến,
nếu còn kịp thì quay
mũi thuyền đón thêm một
chuyến. Ông không hỏi vì
sao người kia chậm, bởi
có những muộn màng đã
đủ cay trong lòng. Lòng
rộng là biết cho người
khác thêm một cơ hội.
Nắm gạo đặt kín trong
túi vải giúp người nghèo
giữ được mặt mũi. Làm
ơn mà ồn ào có
khi biến ơn thành gánh
nặng. Người biết cho bậc
thang không đứng trên cao
gọi người khác leo lên,
mà lặng lẽ đặt nó
đúng chỗ. Sau trận gió,
mầm cây nghiêng xuống nhưng
chưa gãy. Chỉ cần vun
lại ít đất, nó có
thể thẳng lên. Con người
cũng vậy, một lần sai
chưa chắc mất hết gốc
lành. Đừng chặt bỏ vội
điều còn có thể hồi
sinh. Vậy nên, hãy cho
người một bậc thang đứng
dậy. Hôm nay ta nâng
người khác khỏi chỗ ngã,
ngày mai khi mình lỡ
bước, đời cũng bớt lạnh.
Phúc không chỉ ở việc
ta chưa từng sai, mà
còn ở cách ta đối
xử với người
cần sửa sai.