Một con đường làng sau
cơn mưa, chỗ nào cũng
còn bùn đất. Người nhỏ
lòng chỉ nhìn vết bẩn
dưới chân; người rộng lòng
nhìn thấy cả khoảng trời
đang trong lại. Cổ nhân
nói, lòng rộng một tấc,
đường đời tự mở thêm
một phần. Trong xóm có
hai nhà từng vì một
hàng rào mà lạnh mặt
nhiều năm. Cành tre bên
này nghiêng qua mái bên
kia, lời qua tiếng lại
càng ngày càng sắc. Đất
chẳng rộng thêm, chỉ có
lòng người ngày một chật
lại. Một buổi chiều, gió
lớn làm hàng rào đổ.
Người chủ nhà trẻ định
chạy sang trách móc, nhưng
mẹ anh giữ tay lại.
Bà bảo: rào đổ thì
dựng lại được, tình nghĩa
đổ rồi dựng khó hơn
nhiều. Bà tự mang bó
tre sang, nhẹ nhàng nói:
nhà tôi cũng có phần
sơ suất. Một câu nhận
phần nhỏ về mình làm
mặt người bên kia dịu
xuống. Có khi mở đường
không cần sức mạnh, chỉ
cần một lòng biết nhường.
Từ hôm ấy, hai nhà
cùng sửa lại hàng rào,
nhưng chừa một lối nhỏ
để qua lại khi cần.
Lối ấy không lớn, vừa
đủ cho một thúng rau,
một bát canh nóng, và
một lời hỏi thăm lúc
trái gió trở trời. Người
đời thường tưởng rộng lượng
là chịu thiệt. Thật ra,
lòng rộng không phải để
người khác lấn tới, mà
để mình không bị mắc
kẹt trong từng điều vụn
vặt. Ai cũng giữ hết
phần đúng, cuối cùng chẳng
còn chỗ cho tình thương.
Có người chỉ vì một
lời vô ý mà ghi
nhớ suốt nhiều năm. Mỗi
lần nhắc lại, vết xước
cũ lại rớm đau. Họ
tưởng mình đang giữ công
bằng, nhưng thật ra đang
tự giam lòng trong chiếc
chum tối. Tha thứ không
phải nói rằng việc sai
thành đúng. Tha thứ là
đặt gánh đá xuống để
vai mình được nhẹ. Người
biết buông một phần oán
trách sẽ còn sức đi
tiếp, còn người ôm mãi
cục giận thì bước nào
cũng nặng. Một ông lái
đò già từng nói: sông
muốn chở được thuyền lớn
thì lòng sông phải sâu
và rộng. Người muốn gánh
được việc lớn cũng vậy,
không thể để vài lời
nhỏ làm nổi sóng cả
ngày. Dĩ nhiên, rộng lòng
không có nghĩa là không
biết ranh giới. Cửa nhà
vẫn cần then, bờ ruộng
vẫn cần mốc. Nhưng khi
đã nói rõ phải trái,
đừng biến mỗi lỗi lầm
của người khác thành sợi
dây trói mãi đời mình.
Người có phúc thường biết
chừa cho người khác một
lối lui. Khi ai đó
lỡ lời, họ không vội
dồn đến tận cùng. Khi
ai đó sai một bước,
họ nhắc để người ấy
sửa, chứ không đẩy xuống
hố sâu của xấu hổ.
Trong nhà cũng vậy, vợ
chồng, anh em, cha con
đều cần một khoảng rộng
để thở. Câu trách móc
nói thêm một lần chưa
chắc làm người kia hiểu
hơn, nhưng có thể làm
bữa cơm nguội đi và
căn nhà mất hơi ấm.
Mỗi sáng, thử tự hỏi:
hôm nay lòng mình có
đủ rộng để nghe hết
một câu, chậm lại một
nhịp, và bỏ qua một
điều không đáng không. Rộng
lòng từ những việc nhỏ,
phúc khí cũng âm thầm
lớn lên từ đó. Giữ
lòng rộng, đường đời tự
mở. Đường không chỉ mở
ở ngoài ngõ, mà mở
trong ánh mắt, trong lời
nói, trong cách ta đối
đãi với người chưa hoàn
hảo. Lòng càng sáng, bước
chân càng nhẹ, phúc càng
dễ tìm về.