Một con đường làng sau
cơn mưa, chỗ nào cũng
còn bùn đất. Người nhỏ
lòng chỉ nhìn vết bẩn
dưới chân; người rộng lòng
nhìn thấy cả khoảng trời
đang trong lại. Cổ nhân
nói, lòng rộng một tấc,
đường đời tự mở thêm
một phần.
Trong xóm có hai nhà
từng vì một hàng rào
mà lạnh mặt nhiều năm.
Cành tre bên này nghiêng
qua mái bên kia, lời
qua tiếng lại càng ngày
càng sắc. Đất chẳng rộng
thêm, chỉ có lòng người
ngày một chật lại.
Một buổi chiều, gió lớn
làm hàng rào đổ. Người
chủ nhà trẻ định chạy
sang trách móc, nhưng mẹ
anh giữ tay lại. Bà
bảo: rào đổ thì dựng
lại được, tình nghĩa đổ
rồi dựng khó hơn nhiều.
Bà tự mang bó tre
sang, nhẹ nhàng nói: nhà
tôi cũng có phần sơ
suất. Một câu nhận phần
nhỏ về mình làm mặt
người bên kia dịu xuống.
Có khi mở đường không
cần sức mạnh, chỉ cần
một lòng biết nhường.
Từ hôm ấy, hai nhà
cùng sửa lại hàng rào,
nhưng chừa một lối nhỏ
để qua lại khi cần.
Lối ấy không lớn, vừa
đủ cho một thúng rau,
một bát canh nóng, và
một lời hỏi thăm lúc
trái gió trở trời.
Người đời thường tưởng rộng
lượng là chịu thiệt. Thật
ra, lòng rộng không phải
để người khác lấn tới,
mà để mình không bị
mắc kẹt trong từng điều
vụn vặt. Ai cũng giữ
hết phần đúng, cuối cùng
chẳng còn chỗ
cho tình thương.
Có người chỉ vì một
lời vô ý mà ghi
nhớ suốt nhiều năm. Mỗi
lần nhắc lại, vết xước
cũ lại rớm đau. Họ
tưởng mình đang giữ công
bằng, nhưng thật ra đang
tự giam lòng trong chiếc
chum tối.
Tha thứ không phải nói
rằng việc sai thành đúng.
Tha thứ là đặt gánh
đá xuống để vai mình
được nhẹ. Người biết buông
một phần oán trách sẽ
còn sức đi tiếp, còn
người ôm mãi cục giận
thì bước nào cũng nặng.
Một ông lái đò già
từng nói: sông muốn chở
được thuyền lớn thì lòng
sông phải sâu và rộng.
Người muốn gánh được việc
lớn cũng vậy, không thể
để vài lời nhỏ làm
nổi sóng cả ngày.
Dĩ nhiên, rộng lòng không
có nghĩa là không biết
ranh giới. Cửa nhà vẫn
cần then, bờ ruộng vẫn
cần mốc. Nhưng khi đã
nói rõ phải trái, đừng
biến mỗi lỗi lầm của
người khác thành sợi dây
trói mãi đời mình.
Người có phúc thường biết
chừa cho người khác một
lối lui. Khi ai đó
lỡ lời, họ không vội
dồn đến tận cùng. Khi
ai đó sai một bước,
họ nhắc để người ấy
sửa, chứ không đẩy xuống
hố sâu của xấu hổ.
Trong nhà cũng vậy, vợ
chồng, anh em, cha con
đều cần một khoảng rộng
để thở. Câu trách móc
nói thêm một lần chưa
chắc làm người kia hiểu
hơn, nhưng có thể làm
bữa cơm nguội đi và
căn nhà mất hơi ấm.
Mỗi sáng, thử tự hỏi:
hôm nay lòng mình có
đủ rộng để nghe hết
một câu, chậm lại một
nhịp, và bỏ qua một
điều không đáng không. Rộng
lòng từ những việc nhỏ,
phúc khí cũng âm thầm
lớn lên từ đó.
Giữ lòng rộng, đường đời
tự mở. Đường không chỉ
mở ở ngoài ngõ, mà
mở trong ánh mắt, trong
lời nói, trong cách ta
đối đãi với người chưa
hoàn hảo. Lòng càng sáng,
bước chân càng nhẹ, phúc
càng dễ tìm về.