Một mái nhà tranh sau
mưa, bếp còn đỏ lửa
mà người trong nhà đã
thở dài vì củi ướt.
Ngoài hiên, lu nước vừa
đầy, vườn rau vừa xanh.
Cổ nhân dạy, người chỉ
quen than khổ sẽ quên
mất phần phúc đang ở
ngay bên mình.
Trong làng có anh nông
phu mùa nào cũng than.
Nắng thì than đất nứt,
mưa thì than đường lầy,
được mùa lại than giá
rẻ. Tiếng thở dài của
anh còn đều hơn tiếng
gà gáy mỗi sớm.
Một hôm, người cha già
đặt trước mặt anh ba
bát cơm: một bát đầy,
một bát vơi, một bát
nứt mép. Ông hỏi, con
nhìn thấy gì trước. Anh
chỉ vào bát nứt, rồi
lại thở dài.
Người cha nói, mắt quen
tìm chỗ thiếu thì đời
đầy đến mấy cũng thấy
nghèo. Lòng quen đếm điều
mất thì tay có nhận
thêm cũng chẳng biết vui.
Phúc khí không sợ ít,
chỉ sợ người có phúc
mà không nhận ra.
Từ đó anh thử đổi
một việc nhỏ. Sáng ra
thay vì than trời nóng,
anh cảm ơn nắng hong
khô lúa. Gặp mưa, anh
nghĩ ruộng có nước. Bữa
cơm ít món, anh nhìn
khói bếp mà biết nhà
vẫn còn ấm.
Lời than giống như tro
bếp bay vào mắt. Than
một câu, lòng tối đi
một chút; than nhiều ngày,
cả căn nhà cũng nặng
mùi mệt mỏi. Người nghe
mãi cũng mỏi, còn người
nói mãi càng tin đời
mình chỉ toàn khổ.
Không than không có nghĩa
là giả vờ mọi chuyện
đều tốt. Khó thì vẫn
nói khó, mệt thì vẫn
nhận là mệt. Nhưng nói
để tìm cách đi tiếp
khác với than để kéo
lòng mình chìm xuống.
Có bà cụ bán rau
gặp ngày ế khách, vẫn
gom những lá còn tươi
đem biếu người hàng xóm
bệnh. Bà bảo, hôm nay
bán không hết, nhưng rau
còn giúp được người thì
ngày này chưa
gọi là xấu.
Người có tâm biết chuyển
lời than thành lời nhắc
mình cố gắng. Thay vì
nói sao đời bạc quá,
họ hỏi mình còn làm
được điều gì. Một câu
hỏi đúng có thể mở
cửa, còn một lời than
dài chỉ đóng thêm then.
Trong gia đình, lời than
cần càng phải giữ. Cha
mẹ than trước mặt con
quá nhiều, con trẻ học
cách sợ đời trước khi
biết yêu đời. Vợ chồng
than trách nhau mãi, bữa
cơm ngon cũng
mất vị ngọt.
Cổ nhân quý người biết
chịu khó mà ít oán.
Không phải vì họ không
đau, mà vì họ hiểu
oán khí làm việc khó
càng khó thêm. Một bàn
tay vừa làm vừa than
sẽ yếu hơn bàn tay
lặng lẽ vun trồng.
Khi muốn than, hãy dừng
lại một nhịp và gọi
tên ba điều còn có:
một mái che mưa, một
người để hỏi thăm, một
việc nhỏ mình vẫn làm
được. Lòng biết đếm phúc
thì phúc mới có chỗ
ở lại.
Đời không tránh khỏi ngày
trái gió, nhưng miệng mình
có thể chọn gieo gió
hay giữ lửa. Lời biết
ơn làm căn nhà nhẹ
hơn, lời khích lệ làm
bước chân bền hơn, lời
ít oán làm phúc khí
tụ lại.
Đừng để lời than làm
cạn phúc khí. Thấy đủ
không phải là hết cầu
tiến, mà là biết đứng
trên phần đang có để
bước tiếp. Người biết bớt
than, thêm làm, thêm cảm
ơn, đường đời tự sáng
hơn từng ngày.