Sáng sớm trong làng cổ,
người thợ rèn nhóm lò
khi sương còn đọng trên
mái. Bên cạnh, người học
việc ngáp dài, bảo để
lát nữa cũng chưa muộn.
Ông thợ già chỉ vào
thanh sắt đỏ và nói:
lửa đúng lúc mới uốn
được sắt, việc đúng lúc
mới giữ được phúc. Trong
xóm có anh nông phu
hay để việc lại ngày
mai. Bờ ruộng nứt một
vết nhỏ, anh bảo mai
đắp. Mái nhà dột một
lỗ nhỏ, anh bảo mai
vá. Lời hứa với mẹ
già, anh cũng hẹn mai
rồi lại quên. Ban đầu,
mọi chuyện tưởng như chẳng
đáng gì. Vết nứt chỉ
bằng ngón tay, nước mưa
chỉ rơi từng tiếng. Nhưng
thời gian giống nước len
qua kẽ đá, việc nhỏ
không làm đúng lúc sẽ
âm thầm lớn thành gánh
nặng. Một đêm mưa lớn,
bờ ruộng vỡ, nước tràn
qua luống lúa non. Mái
nhà dột thành dòng, mẹ
già phải nép vào góc
khô. Anh đứng giữa sân,
lúc ấy mới hiểu cái
giá của hai chữ ngày
mai không hề rẻ. Sáng
hôm sau, anh tìm đến
ông thợ rèn xin lời
khuyên. Ông đưa cho anh
một con dao cùn và
bảo mài ngay đi. Anh
nói để chiều cũng được.
Ông lắc đầu: dao cùn
hôm nay làm đứt tay
ngày mai. Ông nói, người
biết sống không phải làm
hết mọi việc trong một
ngày, mà biết việc nào
đến hạn thì không trốn.
Trì hoãn lâu ngày giống
vay nợ không ghi sổ;
đến khi chủ nợ là
hậu quả tìm đến, ta
mới thấy lãi đã quá
dày. Từ hôm ấy, anh
tập làm mỗi ngày ba
việc đúng lúc. Thấy bờ
ruộng hở thì đắp ngay
vài nắm đất. Thấy mái
tranh lệch thì buộc lại
một sợi dây. Nghe mẹ
gọi thì đáp trước khi
việc khác kéo mình đi.
Việc nhỏ được làm đúng
lúc có sức mạnh lạ
lùng. Nó không ồn ào
như một việc lớn, nhưng
giữ cho nhiều tai họa
không kịp sinh ra. Một
cánh cửa đóng trước gió,
một ngọn đèn châm trước
tối, đều là phúc được
giữ từ sớm. Trong nhà,
trì hoãn còn làm lòng
người lạnh đi. Một lời
xin lỗi để qua đêm,
sáng ra đã khó mở
miệng. Một câu hỏi thăm
để cuối tháng, có khi
người cần nghe đã buồn
nhiều ngày. Tình nghĩa cũng
cần được chăm đúng lúc.
Có người bảo mình bận
nên để sau. Nhưng nhiều
khi thứ ta thiếu không
phải thời gian, mà là
quyết tâm bắt đầu. Việc
lớn có thể chia nhỏ,
việc khó có thể làm
từng bước, chỉ riêng việc
không làm thì ngày nào
cũng nặng thêm. Cổ nhân
quý chữ cần không phải
vì ép người lao lực,
mà vì cần giúp lòng
khỏi tán. Người chịu làm
một chút mỗi ngày sẽ
ít sợ ngày cuối. Người
cứ hẹn ngày mai thì
ngày mai nào cũng đến
cùng vẻ mặt đòi nợ.
Muốn bớt nợ ngày mai,
hãy chọn một việc nhỏ
đang nằm trước mắt. Rửa
chiếc chén đã dùng, trả
lời một lời nhắn cần
trả, sửa một góc nhà
đang lỏng. Làm xong một
việc, lòng nhẹ đi một
phần. Đừng đợi tâm trạng
tốt mới bắt đầu. Nhiều
khi bắt đầu rồi tâm
trạng mới tốt lên. Đừng
đợi đường thật phẳng mới
bước. Nhiều khi bước một
bước, đá dưới chân mới
lộ chỗ cần dọn. Đừng
để việc hôm nay thành
nợ ngày mai. Một việc
nhỏ làm đúng lúc là
một viên gạch đặt dưới
chân phúc khí. Ngày nào
cũng bớt một món nợ,
đời người sẽ nhẹ dần,
nhà cũng yên dần, đường
trước mặt sáng dần.