Sáng sớm trong làng cổ,
người thợ rèn nhóm lò
khi sương còn đọng trên
mái. Bên cạnh, người học
việc ngáp dài, bảo để
lát nữa cũng chưa muộn.
Ông thợ già chỉ vào
thanh sắt đỏ và nói:
lửa đúng lúc mới uốn
được sắt, việc đúng lúc
mới giữ được phúc.
Trong xóm có anh nông
phu hay để việc lại
ngày mai. Bờ ruộng nứt
một vết nhỏ, anh bảo
mai đắp. Mái nhà dột
một lỗ nhỏ, anh bảo
mai vá. Lời hứa với
mẹ già, anh cũng hẹn
mai rồi lại quên.
Ban đầu, mọi chuyện tưởng
như chẳng đáng gì. Vết
nứt chỉ bằng ngón tay,
nước mưa chỉ rơi từng
tiếng. Nhưng thời gian giống
nước len qua kẽ đá,
việc nhỏ không làm đúng
lúc sẽ âm thầm lớn
thành gánh nặng.
Một đêm mưa lớn, bờ
ruộng vỡ, nước tràn qua
luống lúa non. Mái nhà
dột thành dòng, mẹ già
phải nép vào góc khô.
Anh đứng giữa sân, lúc
ấy mới hiểu cái giá
của hai chữ ngày mai
không hề rẻ.
Sáng hôm sau, anh tìm
đến ông thợ rèn xin
lời khuyên. Ông đưa cho
anh một con dao cùn
và bảo mài ngay đi.
Anh nói để chiều cũng
được. Ông lắc đầu: dao
cùn hôm nay làm đứt
tay ngày mai.
Ông nói, người biết sống
không phải làm hết mọi
việc trong một ngày, mà
biết việc nào đến hạn
thì không trốn. Trì hoãn
lâu ngày giống vay nợ
không ghi sổ; đến khi
chủ nợ là hậu quả
tìm đến, ta mới thấy
lãi đã quá dày.
Từ hôm ấy, anh tập
làm mỗi ngày ba việc
đúng lúc. Thấy bờ ruộng
hở thì đắp ngay vài
nắm đất. Thấy mái tranh
lệch thì buộc lại một
sợi dây. Nghe mẹ gọi
thì đáp trước khi việc
khác kéo mình đi.
Việc nhỏ được làm đúng
lúc có sức mạnh lạ
lùng. Nó không ồn ào
như một việc lớn, nhưng
giữ cho nhiều tai họa
không kịp sinh ra. Một
cánh cửa đóng trước gió,
một ngọn đèn châm trước
tối, đều là phúc được
giữ từ sớm.
Trong nhà, trì hoãn còn
làm lòng người lạnh đi.
Một lời xin lỗi để
qua đêm, sáng ra đã
khó mở miệng. Một câu
hỏi thăm để cuối tháng,
có khi người cần nghe
đã buồn nhiều ngày. Tình
nghĩa cũng cần được chăm
đúng lúc.
Có người bảo mình bận
nên để sau. Nhưng nhiều
khi thứ ta thiếu không
phải thời gian, mà là
quyết tâm bắt đầu. Việc
lớn có thể chia nhỏ,
việc khó có thể làm
từng bước, chỉ riêng việc
không làm thì ngày nào
cũng nặng thêm.
Cổ nhân quý chữ cần
không phải vì ép người
lao lực, mà vì cần
giúp lòng khỏi tán. Người
chịu làm một chút mỗi
ngày sẽ ít sợ ngày
cuối. Người cứ hẹn ngày
mai thì ngày mai nào
cũng đến cùng vẻ mặt
đòi nợ.
Muốn bớt nợ ngày mai,
hãy chọn một việc nhỏ
đang nằm trước mắt. Rửa
chiếc chén đã dùng, trả
lời một lời nhắn cần
trả, sửa một góc nhà
đang lỏng. Làm xong một
việc, lòng nhẹ
đi một phần.
Đừng đợi tâm trạng tốt
mới bắt đầu. Nhiều khi
bắt đầu rồi tâm trạng
mới tốt lên. Đừng đợi
đường thật phẳng mới bước.
Nhiều khi bước một bước,
đá dưới chân mới lộ
chỗ cần dọn.
Đừng để việc hôm nay
thành nợ ngày mai. Một
việc nhỏ làm đúng lúc
là một viên gạch đặt
dưới chân phúc khí. Ngày
nào cũng bớt một món
nợ, đời người sẽ nhẹ
dần, nhà cũng yên dần,
đường trước mặt sáng dần.