Trong làng cổ, có cậu
học trò được giao giữ
kho sách. Ngày đầu, cậu
đặt sách ngay ngắn. Ngày
sau, cậu tiện tay để
lệch một cuốn rồi tự
nhủ chỉ một lần thôi.
Cổ nhân nói, thói xấu
không vào bằng cửa lớn,
mà len qua khe nhỏ.
Một cuốn sách lệch chưa
làm sập giá. Một lần
ngủ muộn chưa phá cả
đời người. Một lần nói
dối nhỏ chưa khiến ai
xa lánh. Điều đáng sợ
không nằm ở một lần,
mà ở lời tự tha
thứ quá dễ
dàng sau đó.
Cậu học trò bắt đầu
quen với chữ tiện. Sách
không xếp thì để mai.
Mực đổ thì lấy tay
áo che. Bài chưa thuộc
thì trách thầy giao nhiều.
Mỗi lần dễ dãi, lòng
cậu lại mềm thêm trước
cái sai.
Người thầy không mắng ngay.
Ông chỉ lấy một sợi
dây nhỏ buộc vào cọc
tre rồi bảo cậu giật
thử. Dây mảnh đứt rất
dễ. Sau đó, thầy bện
mười sợi lại. Cậu kéo
đỏ tay mà dây vẫn
không đứt.
Thầy nói, một lần buông
lỏng giống sợi dây mảnh.
Con tưởng chẳng đáng kể.
Nhưng nhiều lần buông lỏng
bện lại sẽ trói ngược
tay chân con. Khi thói
quen thành dây thừng, muốn
thoát ra sẽ đau và
lâu hơn.
Nghe vậy, cậu cúi đầu
nhìn lại mình. Không phải
cậu hư ngay từ đầu,
chỉ là cậu đã nhường
một bước cho sự dễ
dãi, rồi nhường thêm bước
nữa. Đường xuống dốc thường
rất êm, nên người ta
chỉ tỉnh khi chân đã
trượt xa.
Ở đời, giữ mình khó
nhất lúc chưa ai thấy.
Một đồng tiền thừa không
trả, một lời hẹn bỏ
qua, một việc nhỏ làm
cho xong chuyện. Nếu lòng
không biết xấu hổ, bên
ngoài sạch mấy cũng chỉ
là vỏ mỏng.
Từ hôm ấy, cậu học
trò đặt ra ba điều
nhỏ. Sách lấy ra phải
để lại đúng chỗ. Việc
đã nhận phải làm cho
xong. Lỗi đã biết phải
sửa trước khi ngủ. Không
phải để khoe với ai,
mà để lòng mình còn
có người canh cửa.
Những ngày đầu, cậu thấy
phiền. Chỉ một cuốn sách
thôi mà cũng phải quay
lại xếp. Chỉ một câu
xin lỗi thôi mà cũng
phải mở miệng. Nhưng chính
những lần quay lại ấy
đã kéo cậu ra khỏi
con dốc cũ.
Người có phúc không phải
người chưa từng sai. Người
có phúc là người không
nuôi cái sai thành nhà.
Thấy cỏ mọc thì nhổ
khi còn non. Thấy lòng
lệch thì chỉnh khi còn
nhẹ. Sửa sớm bao giờ
cũng đỡ đau
hơn sửa muộn.
Trong gia đình cũng vậy,
một lần nói nặng rồi
bỏ qua sẽ mở đường
cho lần sau. Một lần
lười giúp việc nhà, ngày
sau thành thói né tránh.
Tình thân không vỡ vì
một ngày, mà mòn vì
nhiều lần xem nhẹ.
Muốn chặn thói xấu, đừng
chỉ chờ quyết tâm lớn.
Hãy chặn ngay ở lần
đầu bằng một việc nhỏ
ngược lại. Lỡ nói sai
thì nhận ngay. Lỡ để
bừa thì dọn ngay. Lỡ
hứa chậm thì bù ngay.
Cánh cửa đóng sớm, gió
độc khó vào.
Cậu học trò nhiều năm
sau thành người giữ kho
sách cho cả làng. Người
ta khen cậu cẩn thận.
Cậu chỉ cười, nhớ ngày
xưa một cuốn sách để
lệch đã suýt mở lối
cho bao điều lệch khác.
Giữ đời mình đôi khi
bắt đầu từ
việc rất nhỏ.
Đừng để một lần dễ
dãi thành thói quen xấu.
Một lần biết dừng là
một lần giữ phúc. Một
lần tự sửa là một
viên đá đặt dưới chân.
Người biết nghiêm với mình
từ điều nhỏ, đường đời
chậm mà vững, nhà giản
dị mà yên.