Một mái nhà yên không
phải vì chưa từng có
tiếng nói nặng nhẹ, mà
vì sau mỗi lần nóng
giận vẫn còn người biết
hạ giọng. Cổ nhân nói,
lửa bếp muốn ấm phải
có người biết thêm củi
vừa tay. Có đôi vợ
chồng nghèo sống bên mé
sông, ngày ngày chồng đốn
củi, vợ vá áo, cơm
chẳng đủ đầy nhưng cửa
nhà vẫn sạch. Người ngoài
nhìn vào tưởng họ ít
chuyện, thật ra họ cũng
có lúc trái ý nhau.
Một hôm mưa lớn, gánh
củi ướt bán chẳng được
bao nhiêu. Người chồng về
nhà mặt nặng như đá,
thấy nồi cơm chưa chín
liền buông lời trách. Người
vợ đang mệt, tay còn
dính tro bếp, suýt đáp
lại cho hả lòng. Nhưng
nàng nhìn đứa con nhỏ
đang ngồi bên ngạch cửa.
Ánh mắt trẻ thơ như
mặt nước, chỉ cần một
hòn đá cũng nổi sóng.
Nàng nuốt câu hơn thua,
chỉ lặng lẽ nhóm thêm
lửa rồi nói, hôm nay
trời lạnh, ăn muộn một
chút cũng được. Người chồng
nghe vậy, cơn giận bỗng
như than gặp mưa. Ông
cúi xuống nhìn đôi dép
bùn của mình, nhớ ra
cả ngày vợ cũng chẳng
được ngơi tay. Một lời
không nói ra, giữ được
cả đêm nhà khỏi lạnh.
Cổ nhân dạy, trong nhà
không sợ thiếu bạc, chỉ
sợ thiếu nhường. Bạc thiếu
còn có thể kiếm thêm,
còn lời sắc như dao
đã chém vào lòng người
thân thì vá lại rất
lâu mới liền. Tối ấy,
bữa cơm chỉ có rau
luộc và ít cá khô,
nhưng người chồng tự tay
xới cơm cho vợ. Ông
nói, ban chiều ta nặng
lời, nàng đừng để bụng.
Người vợ chỉ mỉm cười,
đặt miếng cá ngon vào
bát chồng. Đứa con nhìn
cha mẹ, không ai giảng
đạo lý mà nó vẫn
học được một điều lớn.
Trong đời sống chung, người
thắng một câu chưa chắc
thắng một nhà; người chịu
lùi một bước đôi khi
giữ được phúc khí ba
đời. Nhiều gia đình tan
không phải vì chuyện lớn,
mà vì chuyện nhỏ bị
nhắc đi nhắc lại. Một
cái bát vỡ, một bữa
cơm muộn, một câu nói
vô tình, nếu ai cũng
muốn đúng đến cùng thì
tình nghĩa mỏng dần như
tờ giấy cũ. Vợ chồng
khôn ngoan không phải là
không giận nhau. Họ chỉ
biết giận mà không quên
thương, biết nói mà không
quên chừa đường về. Khi
một người đang nóng, người
kia biết giữ im lặng,
ấy không phải thua, mà
là giữ nhà. Người xưa
ví gia đình như chiếc
đèn dầu. Dầu là nghĩa,
bấc là lễ, ngọn lửa
là tình. Nếu hai người
cùng thổi vì tự ái,
đèn tắt rất nhanh; nếu
một người biết che tay,
ánh sáng còn soi được
cả gian nhà. Sáng hôm
sau, người chồng ra chợ
mua một bó rau non,
người vợ vá lại chiếc
áo rách cho chồng. Họ
không nhắc chuyện cũ nữa,
vì hiểu rằng xin lỗi
đã nói, nhường nhịn đã
làm, thì lòng người cần
được yên. Từ đó, mỗi
khi trong nhà có điều
không vừa ý, họ tự
hỏi, lời này nói ra
để sửa việc hay để
thắng người. Nếu chỉ để
thắng người thân, họ giữ
lại. Nhờ vậy, căn nhà
nghèo mà tiếng cười vẫn
có chỗ ở. Nhà yên
không phải vì không có
gió, mà vì có người
biết khép cửa đúng lúc.
Vợ chồng giữ được nhau,
không nhờ hơn thua từng
lời, mà nhờ biết nhường
một bước để tình nghĩa
còn đường quay về. Người
biết thương nhà sẽ biết
đặt tình nghĩa cao hơn
một phút