Một mái nhà yên không
phải vì chưa từng có
tiếng nói nặng nhẹ, mà
vì sau mỗi lần nóng
giận vẫn còn người biết
hạ giọng. Cổ nhân nói,
lửa bếp muốn ấm phải
có người biết thêm củi
vừa tay.
Có đôi vợ chồng nghèo
sống bên mé sông, ngày
ngày chồng đốn củi, vợ
vá áo, cơm chẳng đủ
đầy nhưng cửa nhà vẫn
sạch. Người ngoài nhìn vào
tưởng họ ít chuyện, thật
ra họ cũng có lúc
trái ý nhau.
Một hôm mưa lớn, gánh
củi ướt bán chẳng được
bao nhiêu. Người chồng về
nhà mặt nặng như đá,
thấy nồi cơm chưa chín
liền buông lời trách. Người
vợ đang mệt, tay còn
dính tro bếp, suýt đáp
lại cho hả lòng.
Nhưng nàng nhìn đứa con
nhỏ đang ngồi bên ngạch
cửa. Ánh mắt trẻ thơ
như mặt nước, chỉ cần
một hòn đá cũng nổi
sóng. Nàng nuốt câu hơn
thua, chỉ lặng lẽ nhóm
thêm lửa rồi nói, hôm
nay trời lạnh, ăn muộn
một chút cũng được.
Người chồng nghe vậy, cơn
giận bỗng như than gặp
mưa. Ông cúi xuống nhìn
đôi dép bùn của mình,
nhớ ra cả ngày vợ
cũng chẳng được ngơi tay.
Một lời không nói ra,
giữ được cả đêm nhà
khỏi lạnh.
Cổ nhân dạy, trong nhà
không sợ thiếu bạc, chỉ
sợ thiếu nhường. Bạc thiếu
còn có thể kiếm thêm,
còn lời sắc như dao
đã chém vào lòng người
thân thì vá lại rất
lâu mới liền.
Tối ấy, bữa cơm chỉ
có rau luộc và ít
cá khô, nhưng người chồng
tự tay xới cơm cho
vợ. Ông nói, ban chiều
ta nặng lời, nàng đừng
để bụng. Người vợ chỉ
mỉm cười, đặt miếng cá
ngon vào bát chồng.
Đứa con nhìn cha mẹ,
không ai giảng đạo lý
mà nó vẫn học được
một điều lớn. Trong đời
sống chung, người thắng một
câu chưa chắc thắng một
nhà; người chịu lùi một
bước đôi khi giữ được
phúc khí ba đời.
Nhiều gia đình tan không
phải vì chuyện lớn, mà
vì chuyện nhỏ bị nhắc
đi nhắc lại. Một cái
bát vỡ, một bữa cơm
muộn, một câu nói vô
tình, nếu ai cũng muốn
đúng đến cùng thì tình
nghĩa mỏng dần như tờ
giấy cũ.
Vợ chồng khôn ngoan không
phải là không giận nhau.
Họ chỉ biết giận mà
không quên thương, biết nói
mà không quên chừa đường
về. Khi một người đang
nóng, người kia biết giữ
im lặng, ấy không phải
thua, mà là giữ nhà.
Người xưa ví gia đình
như chiếc đèn dầu. Dầu
là nghĩa, bấc là lễ,
ngọn lửa là tình. Nếu
hai người cùng thổi vì
tự ái, đèn tắt rất
nhanh; nếu một người biết
che tay, ánh sáng còn
soi được cả gian nhà.
Sáng hôm sau, người chồng
ra chợ mua một bó
rau non, người vợ vá
lại chiếc áo rách cho
chồng. Họ không nhắc chuyện
cũ nữa, vì hiểu rằng
xin lỗi đã nói, nhường
nhịn đã làm, thì lòng
người cần được yên.
Từ đó, mỗi khi trong
nhà có điều không vừa
ý, họ tự hỏi, lời
này nói ra để sửa
việc hay để thắng người.
Nếu chỉ để thắng người
thân, họ giữ lại. Nhờ
vậy, căn nhà nghèo mà
tiếng cười vẫn
có chỗ ở.
Nhà yên không phải vì
không có gió, mà vì
có người biết khép cửa
đúng lúc. Vợ chồng giữ
được nhau, không nhờ hơn
thua từng lời, mà nhờ
biết nhường một bước để
tình nghĩa còn đường quay
về. Người biết thương nhà
sẽ biết đặt tình nghĩa
cao hơn một
phút tự ái.