Ở đời, có người chỉ
cần mở miệng vài câu
đã khiến người khác nể
trọng. Nhưng cũng có người
nói mãi, nói hết chuyện
này sang chuyện khác, cuối
cùng chỉ khiến người nghe
mệt mỏi và xa lánh.
Câu nói ấy không khuyên
ta sống câm lặng, càng
không dạy ta nhẫn nhịn
yếu hèn. Nó nhắc rằng
lời nói là thứ có
sức nặng. Một lời đúng
lúc có thể cứu một
mối quan hệ. Một lời
sai lúc có thể làm
hỏng cả sự nghiệp, làm
mất phúc khí, và làm
lộ ra cái nông nổi
trong lòng người.
Người càng từng trải càng
hiểu rằng không phải chuyện
gì cũng cần tranh luận
đến cùng. Có những lời
nói ra chỉ để hơn
thua trong chốc lát, nhưng
cái giá phải trả lại
là sự bình an trong
nhiều ngày sau.
Khi nóng giận, con người
thường tưởng mình đang nói
lý lẽ, nhưng thật ra
chỉ đang để cơn giận
mượn miệng mình mà làm
tổn thương người khác.
Người khôn biết nghe trước
khi nói. Họ quan sát
sắc mặt, hoàn cảnh, lòng
người và cả hậu quả
phía sau từng câu chữ.
Họ không vội phán xét
khi chưa hiểu
hết câu chuyện.
Họ cũng không khoe hết
điều mình biết, bởi càng
khoe khoang, người ta càng
dễ bị thử thách, bị
đố kỵ, hoặc bị kéo
vào những rắc rối không
đáng có.
Kẻ dại thì khác. Họ
sợ bị xem thường nên
luôn muốn chứng tỏ. Họ
sợ bị bỏ qua nên
cố nói thật lớn. Chuyện
gì cũng chen vào, ai
nói gì cũng
phải đáp lại.
Nhưng càng nói nhiều, cái
thiếu trong lòng càng hiện
rõ: thiếu bình tĩnh, thiếu
chiều sâu, thiếu khả năng
giữ mình.
Trong gia đình, một câu
nặng lời có thể làm
cha mẹ buồn, vợ chồng
xa cách, anh
em lạnh lòng.
Trong công việc, một lời
khoe khoang có thể khiến
đồng nghiệp phòng bị, cấp
trên nghi ngại. Ngoài xã
hội, một câu đùa sai
chỗ có thể thành thị
phi, một lời hứa vội
vàng có thể biến thành
món nợ danh dự.
Vì vậy, im lặng đúng
lúc không phải là thua.
Đó là một cách giữ
phúc. Không đáp trả khi
đang giận là giữ nhân
phẩm. Không khoe khoang khi
đang hơn người là giữ
đường lui.
Không bàn chuyện người khác
khi không cần thiết là
giữ miệng, cũng
là giữ tâm.
Muốn biết một người có
trí tuệ hay không, đừng
chỉ nghe họ nói hay
đến đâu. Hãy nhìn xem
họ có biết dừng lại
đúng lúc hay không. Bởi
lời đã nói ra giống
như bát nước đổ đi,
có hối hận cũng khó
thu lại nguyên vẹn.
Cổ nhân còn nói: nước
sâu thì chảy chậm, người
quý thì nói chậm. Người
có nội tâm vững vàng
không cần dùng nhiều lời
để chứng minh mình. Họ
để hành động, thời gian
và nhân cách
tự lên tiếng.
Cho nên, trước khi nói,
hãy tự hỏi ba điều:
lời này có đúng không,
có cần không, và có
làm tổn thương ai không.
Nếu không đúng, đừng nói.
Nếu không cần, hãy bớt
nói. Nếu có thể gây
tổn thương, càng phải nghĩ
thêm một lần.
Người khôn không phải là
người lúc nào cũng im.
Người khôn là người biết
lời nào nên nói, lời
nào nên giữ, lúc nào
nên lên tiếng, lúc nào
nên lặng yên.
Giữ được miệng là giữ
được họa. Dưỡng được tâm
là dưỡng được phúc. Và
đôi khi, sự im lặng
đúng lúc chính là câu
trả lời có trí tuệ
nhất của một đời người.