Ở đời, không phải cuộc
tranh luận nào thắng cũng
có giá trị. Có khi
ta thắng một câu, nhưng
thua mất bình an. Cổ
nhân dạy, gặp người không
cùng tầng nhận thức, nói
nhiều chỉ làm tâm mệt.
Người hiểu ta chỉ cần
vài lời đã nắm được
ý. Người không hiểu, ta
nói cạn lời họ vẫn
nghe theo thành kiến. Giải
thích quá nhiều với sai
người giống như đổ nước
vào bình úp.
Cùng một việc, người từng
trải thấy bài học, người
nóng nảy chỉ thấy mất
mặt. Người lòng rộng thấy
đường lui, người hẹp lòng
chỉ muốn hơn thua. Nhận
thức khác nhau thì lời
nói đổi nghĩa.
Có người không thiếu lời
khuyên, họ chỉ thiếu ý
muốn lắng nghe. Nếu đã
đóng cửa trong lòng, ta
gõ mãi cũng vô ích.
Đừng cố dạy người chưa
muốn học, kẻo hao tâm.
Nhiều khi ta không còn
muốn làm rõ sự thật,
mà chỉ muốn chứng minh
mình đúng. Càng tranh, cái
tôi càng lớn. Người khôn
biết dừng trước khi lý
lẽ biến thành sân si.
Có người nói sắc bén,
khiến người khác im lặng,
nhưng trong lòng vẫn bất
an. Đó không phải thắng
thật. Thắng thật là giữ
tâm bình, không để cãi
vã kéo mình xuống.
Có người không tranh để
tìm lẽ phải, họ tranh
để kéo ta vào vùng
ồn ào. Nếu ta nổi
nóng, họ đạt mục đích.
Tốt nhất là không bước
vào bẫy ấy.
Im lặng trước người cố
chấp không phải là thua.
Đó là biết chọn nơi
đặt lời nói. Hạt giống
tốt gieo trên đá cứng
cũng khó nảy mầm. Lời
hay nói sai chỗ cũng
vô ích.
Khi cuộc nói chuyện biến
thành công kích, hãy lùi
một bước. Lùi không phải
vì yếu, mà vì không
muốn để người khác điều
khiển tâm mình. Người biết
lùi đúng lúc thường giữ
được nhiều hơn.
Đừng mong lý lẽ đánh
thức người bị cảm xúc
che mắt. Khi một người
chỉ muốn thắng, họ không
nghe điều đúng, chỉ tìm
chỗ phản bác. Càng giải
thích càng thêm
củi vào lửa.
Không phải ai cũng cần
hiểu ta, cũng không phải
ai cần công nhận điều
ta làm. Mặt trời vẫn
mọc dù có người nhắm
mắt. Người có giá trị
không sống bằng đám đông.
Nếu cần nói, hãy nói
với người có thiện chí.
Người có thiện chí hỏi
để hiểu, không hỏi để
bắt lỗi. Họ có thể
chưa đồng ý, nhưng vẫn
tôn trọng. Đối thoại như
vậy mới sáng.
Lời đúng cũng cần đúng
nơi. Đem ngọc quý ném
xuống bùn, ngọc không sáng
hơn, bùn cũng không thành
ngọc. Có những lời nên
giữ lại cho người biết
trân trọng.
Khi bị hiểu lầm, đừng
vội nổi giận. Khi bị
xem thường, đừng vội chứng
minh. Thời gian sẽ tự
lọc người, kết quả sẽ
tự nói thay ta. Tâm
bình mạnh hơn
ngàn lời cãi.
Mỗi người chỉ có một
lượng thời gian và tâm
lực. Nếu dùng hết để
tranh cãi với người không
muốn hiểu, ta sẽ không
còn sức cho việc đáng
làm. Người khôn biết tiết
kiệm lời.
Có người đi về phía
sáng, có người thích đứng
trong bóng tối. Không cùng
đường thì đừng kéo nhau
quá lâu. Ta giữ lễ,
giữ thiện ý, nhưng không
cần biến mọi chuyện thành
hơn thua.
Càng trưởng thành, ta càng
hiểu không phải điều gì
cũng cần giải thích. Có
khi nói ít lại, lòng
nhẹ hơn. Người sâu không
phải không biết nói, mà
biết lúc nào lời còn
có ích.
Cổ nhân dạy, đừng tranh
đúng sai với người không
cùng tầng nhận thức. Không
phải vì ta không có
lý, mà vì bình an
quý hơn hơn thua. Thắng
được cái tôi mới là
thắng lớn.