Ở đời, có những lời
hứa nghe rất ấm lòng,
nhưng lại sinh ra trong
lúc người ta đang cùng
đường. Khi khó khăn, ai
cũng dễ nói những điều
lớn lao để được giúp
đỡ. Cổ nhân dạy, đừng
vội tin lời hứa lúc
khó. Khi người ta cần
ta, lời nói thường mềm
hơn, ánh mắt thường tha
thiết hơn. Nhưng qua khỏi
cơn nguy, lòng người có
còn như lúc cầu xin
hay không, phải để thời
gian trả lời. Giúp người
là thiện, nhưng giúp mà
không tỉnh thì dễ tự
làm khổ mình. Một tấm
lòng tốt cần đi cùng
đôi mắt sáng. Nếu chỉ
nghe lời hứa mà trao
hết niềm tin, thiệt thòi
thường đến với người mềm
lòng nhất. Người đáng tin
không cần nói quá nhiều.
Họ trả bằng hành động
nhỏ, giữ bằng sự đều
đặn, và nhớ ơn trong
im lặng. Lời hứa càng
lớn mà việc làm càng
ít, càng phải cẩn thận.
Có người vì thương mà
cho vay, vì xót mà
bảo lãnh, vì mềm lòng
mà gánh thay. Nhưng thương
hại không phải là giấy
nợ chắc chắn. Đến lúc
đòi lại, tình nghĩa có
khi lại hóa thành oán
trách. Lúc hoạn nạn, người
ta hứa sẽ nhớ ơn
cả đời. Nhưng khi mây
tan, đường rộng, có người
lại quên rất nhanh bàn
tay từng kéo mình lên.
Lòng người thường hiện rõ
nhất sau khi đã thoát
nạn. Một câu nói cảm
động có thể làm tim
ta mềm xuống. Nhưng chuyện
lớn trong đời không thể
quyết bằng một phút xúc
động. Người khôn nghe bằng
lòng trắc ẩn, nhưng quyết
bằng sự cân nhắc. Giúp
ai cũng nên có ranh
giới. Việc nào giúp được
thì giúp, việc nào vượt
sức thì nên từ chối.
Không phải cứ hy sinh
hết mới là tốt, đôi
khi biết dừng lại mới
là giữ phúc cho cả
hai bên. Tiền bạc không
xấu, nhưng nó thử lòng
người rất nhanh. Trước khi
trao tiền, hãy nhìn cách
họ sống, cách họ giữ
lời nhỏ, cách họ đối
đãi với người từng giúp
họ. Đừng chỉ nghe một
lời hứa lớn. Người thật
sự biết ơn sẽ tự
tìm cách đáp lại, dù
chỉ bằng một việc nhỏ.
Họ không để người giúp
mình phải mở miệng nhiều
lần. Sự tử tế thật
sự luôn có trí nhớ.
Có lúc từ chối sẽ
bị trách là lạnh lòng.
Nhưng nếu vì sợ bị
trách mà nhận hết phần
khó về mình, sau này
người khổ chưa chắc là
họ, mà là ta. Tử
tế không có nghĩa là
để người khác tùy tiện
dựa vào. Việc tiền bạc,
công sức, trách nhiệm nên
nói rõ từ đầu. Rõ
ràng không làm mất tình,
mập mờ mới làm tình
nghĩa rạn nứt. Người quân
tử giúp ai cũng giữ
sự minh bạch. Muốn biết
một người có giữ lời
không, hãy nhìn quá khứ
của họ. Người thường thất
hứa chuyện nhỏ, khó giữ
lời trong chuyện lớn. Người
hay đổ lỗi hôm nay,
ngày mai cũng dễ quên
ơn. Có khi cho tiền
không bằng chỉ đường, gánh
thay không bằng giúp họ
tự đứng lên. Giúp đúng
cách là giúp người bớt
lệ thuộc, chứ không phải
khiến họ quen được cứu
mỗi lần gặp khó. Lòng
tốt không có trí tuệ
dễ bị lợi dụng. Trí
tuệ không có lòng tốt
lại thành khô cứng. Người
có phúc biết dung hòa
cả hai, thương người nhưng
không quên tự bảo vệ
mình. Cổ nhân dạy, lời
hứa lúc khó nghe thì
thương, nhưng chưa đủ để
tin. Hãy nhìn việc làm
sau đó, nhìn sự nhớ
ơn sau đó, nhìn cách
họ giữ lời nhỏ mỗi
ngày. Giúp người là quý,
nhưng tỉnh táo mới giữ
được phúc lâu dài.