Cổ nhân dạy, người giúp
ta một lần là tình,
giúp ta nhiều lần là
nghĩa. Nhưng nếu ta xem
lòng tốt của họ là
điều đương nhiên, ân tình
sẽ dần biến thành gánh
nặng, rồi mất đi lúc
nào không hay. Một lời
cảm ơn nhỏ có thể
giữ ấm lòng người lâu
dài. Người biết ơn không
nhất thiết trả được ngay,
nhưng luôn ghi nhớ. Phúc
khí thường ở lại với
người không quên bàn tay
từng nâng mình qua lúc
khó. Có người được giúp
lâu ngày thì nghĩ đó
là bổn phận của người
khác. Đến khi người ta
mệt, lại trách sao không
còn như trước. Nhận ân
mà không biết đủ, chính
là tự làm mỏng đức
của mình. Lòng tốt càng
bị đòi hỏi càng dễ
nguội. Người thương ta cũng
có giới hạn, người quý
ta cũng cần được tôn
trọng. Đừng vì một lần
họ không giúp mà phủ
sạch trăm lần họ từng
chìa tay. Nhờ người khi
thật cần là chuyện thường,
nhưng dựa dẫm lâu ngày
sẽ làm tình nghĩa nặng
nề. Người khôn nhận giúp
đỡ để đứng dậy, không
nhận giúp đỡ để nằm
mãi trên lòng thương của
người khác. Có người hiền
nên ít nói, nhưng không
có nghĩa là họ không
biết đau. Lợi dụng người
mềm lòng là gieo nghiệp
xấu. Một ngày họ quay
đi trong im lặng, ta
mới hiểu mình đã làm
mất điều quý nhất. Một
bát cơm lúc đói, một
lời khuyên lúc rối, một
lần che chở khi nguy,
đều đáng để ghi lòng.
Người biết quý ân nhỏ
sẽ không bị đời xem
nhẹ, vì trong mắt họ
mọi điều tử tế đều
có trọng lượng. Có khi
không cần trả bằng bạc
vàng. Một thái độ tử
tế, một lần hỏi thăm,
một việc làm đúng lúc
cũng là trả ơn. Quan
trọng là để người từng
giúp ta cảm thấy lòng
họ không bị đặt nhầm
chỗ. Người nhận ân phải
biết nhớ, người cho ân
cũng đừng nên kể công.
Ân tình đẹp nhất khi
hai bên đều giữ chừng
mực. Một bên không quên,
một bên không ép, tình
nghĩa mới lâu bền. Nếu
mình không thể đáp lại,
hãy nói rõ; nếu chưa
cần, đừng nhận thêm. Nhận
quá nhiều mà không gánh
nổi sẽ thành nợ lòng.
Người có tự trọng biết
giữ khoảng cách để ân
tình không biến thành xiềng
xích. Người từng giúp ta
cũng có đời sống riêng,
nỗi lo riêng, giới hạn
riêng. Khi họ không thể
tiếp tục, đừng trách bạc
tình. Có khi họ không
đổi lòng, chỉ là sức
họ đã cạn sau quá
nhiều lần nâng đỡ. Cây
không tưới thì khô, tình
không trân trọng thì nhạt.
Một người được đối xử
tử tế nhưng không biết
giữ gìn sẽ làm mất
dần những bàn tay muốn
giúp mình. Trân trọng là
nước nuôi ân nghĩa. Quý
nhân không tự nhiên xuất
hiện mãi. Họ ở lại
bên người có lòng sáng,
biết nhớ ân và biết
tự sửa mình. Khi ta
sống tử tế với ân
nghĩa cũ, đường đời sau
này cũng bớt lạnh. Ân
tình ban đầu nhẹ như
chén trà, nhưng tham cầu
quá mức sẽ biến nó
thành đá nặng. Nếu không
biết dừng, người giúp cũng
khổ, người nhận cũng mất
mặt. Biết đủ mới giữ
được nghĩa lâu. Lúc ta
ở đáy, ai không chê
cười mà còn đưa tay,
người ấy đáng được đặt
trong lòng. Đời người có
thể lên xuống, nhưng nhân
nghĩa không nên lên xuống
theo lợi ích. Đừng quên
người từng thương mình lúc
mình chưa có gì. Vậy
nên, đừng lấy lòng tốt
của người khác làm điều
đương nhiên. Nhận ân thì
nhớ, được giúp thì biết
đứng dậy, gặp người hiền
thì càng phải trân trọng.
Biết ơn là giữ đức,
giữ tình và giữ phúc
cho đời mình.