Chiều muộn ở cổng làng,
người khách lạ vừa khen
chủ nhà rộng lượng vừa
đặt túi hàng sát bậc
cửa. Cổ nhân dạy, lời
ngọt đi cùng ý đồ
giống mật đặt cạnh lưỡi
dao. Nghe êm tai mà
quên nhìn việc làm, ta
tự mở then cho phiền
não vào nhà. Trong gian
nhà gỗ, ông lão rót
trà cho học trò. Chén
đã đầy mà người kia
vẫn mải nghe lời tán
dương ngoài sân. Nước tràn
xuống chiếu, ông bảo: lòng
người cũng vậy, đầy lời
khen rồi thì không còn
chỗ cho tỉnh táo. Ở
bến sông, lái buôn khen
người chèo đò thật thà
rồi xin chở quá tải.
Nếu nhận lời, cả đò
gặp nguy. Lời đường mật
thường khiến ta tưởng mình
đang làm phúc, nhưng thật
ra đang bỏ qua giới
hạn cần giữ. Ngoài vườn,
bụi tre nghiêng theo gió
mà gốc vẫn bám đất.
Tre mềm ở ngọn, cứng
ở rễ, nên qua bão
vẫn đứng. Làm người cũng
vậy, giọng có thể ôn
hòa, nhưng điều đúng sai
trong lòng phải có cột
mốc. Đêm trong thư phòng,
viên lại nhỏ được cấp
trên vỗ vai khen biết
điều rồi đưa công văn
bảo đóng dấu trái lệ.
Anh cúi chào, đặt con
dấu xuống. Một lần từ
chối có thể mất lòng
một người, nhưng giữ được
lòng mình trước trời đất.
Trong bữa cơm họ hàng,
có người vừa gắp thức
ăn vừa nhờ vay tiền,
lời nào cũng thân thiết.
Chủ nhà không nặng lời,
chỉ hẹn mai bàn rõ
giấy tờ. Tình nghĩa cần
hơi ấm, nhưng tiền bạc
cần ranh giới. Một người
được biếu tấm áo đẹp
trước ngày xử việc làng.
Áo chưa mặc mà nghĩa
nợ đã phủ lên vai.
Lời đường mật đôi khi
nằm trong món quà đúng
lúc yếu lòng. Muốn đứng
thẳng, phải biết trả lại
thứ làm mình nghiêng. Trên
sân đình có vạch phấn
mỏng. Đứa trẻ hỏi vì
sao phải dừng trước vạch
nhỏ ấy. Người cha đáp,
vạch nhỏ hôm nay dạy
con dừng trước vực lớn
ngày sau. Có những bước
qua rất nhẹ, nhưng hậu
quả thì rất nặng. Chợ
sớm có người rao thuốc
quý, gặp ai cũng gọi
là bậc hiền nhân. Một
bà cụ hỏi thuốc ấy
đã cứu ai trong làng.
Kẻ kia im lặng. Lời
ngọt sợ nhất câu hỏi
rõ ràng. Khi lòng còn
nghi, đừng vội gật đầu.
Ao làng yên ả, ném
một hòn sỏi cũng thành
vòng sóng. Một câu khen
quá mức cũng làm lòng
người xao động. Người tu
dưỡng không ghét lời khen,
nhưng không để lời khen
cầm lái. Hãy đợi lòng
lắng rồi mới quyết định.
Có nhà không khóa chặt,
chỉ khép nửa vì tin
hàng xóm. Nhưng chủ nhà
vẫn biết giờ nào nên
đóng cửa. Sống tử tế
không có nghĩa là mở
hết lối vào lòng mình.
Giữ cửa không lạnh lùng,
mà là biết quý bình
an. Tiệm vải treo chiếc
cân cũ. Người mua khen
chủ tiệm nhân hậu rồi
xin bớt đến mức lỗ
vốn. Chủ tiệm cười, cân
vẫn phải ngay thì chợ
mới còn tin. Lòng người
cũng có chiếc cân; lệch
một lần, lần sau khó
thẳng. Người có bản lĩnh
không cần nói lớn. Họ
từ chối bằng giọng bình
hòa, giải thích vừa đủ,
rồi giữ quyết định. Lời
đường mật chỉ thắng người
đang thèm được khen, không
thắng được người đã biết
mình sống vì điều gì.
Đêm xuống, ngọn đèn trước
hiên soi rõ bậc thềm.
Người xưa để đèn để
biết đâu là lối, đâu
là mép tối. Đời người
cũng cần ngọn đèn trong
lòng. Lời có ngọt mấy,
nếu kéo khỏi chính đạo,
hãy cảm ơn