Chiều muộn ở cổng làng,
người khách lạ vừa khen
chủ nhà rộng lượng vừa
đặt túi hàng sát bậc
cửa. Cổ nhân dạy, lời
ngọt đi cùng ý đồ
giống mật đặt cạnh lưỡi
dao. Nghe êm tai mà
quên nhìn việc làm, ta
tự mở then cho phiền
não vào nhà.
Trong gian nhà gỗ, ông
lão rót trà cho học
trò. Chén đã đầy mà
người kia vẫn mải nghe
lời tán dương ngoài sân.
Nước tràn xuống chiếu, ông
bảo: lòng người cũng vậy,
đầy lời khen rồi thì
không còn chỗ
cho tỉnh táo.
Ở bến sông, lái buôn
khen người chèo đò thật
thà rồi xin chở quá
tải. Nếu nhận lời, cả
đò gặp nguy. Lời đường
mật thường khiến ta tưởng
mình đang làm phúc, nhưng
thật ra đang bỏ qua
giới hạn cần giữ.
Ngoài vườn, bụi tre nghiêng
theo gió mà gốc vẫn
bám đất. Tre mềm ở
ngọn, cứng ở rễ, nên
qua bão vẫn đứng. Làm
người cũng vậy, giọng có
thể ôn hòa, nhưng điều
đúng sai trong lòng phải
có cột mốc.
Đêm trong thư phòng, viên
lại nhỏ được cấp trên
vỗ vai khen biết điều
rồi đưa công văn bảo
đóng dấu trái lệ. Anh
cúi chào, đặt con dấu
xuống. Một lần từ chối
có thể mất lòng một
người, nhưng giữ được lòng
mình trước trời đất.
Trong bữa cơm họ hàng,
có người vừa gắp thức
ăn vừa nhờ vay tiền,
lời nào cũng thân thiết.
Chủ nhà không nặng lời,
chỉ hẹn mai bàn rõ
giấy tờ. Tình nghĩa cần
hơi ấm, nhưng tiền bạc
cần ranh giới.
Một người được biếu tấm
áo đẹp trước ngày xử
việc làng. Áo chưa mặc
mà nghĩa nợ đã phủ
lên vai. Lời đường mật
đôi khi nằm trong món
quà đúng lúc yếu lòng.
Muốn đứng thẳng, phải biết
trả lại thứ
làm mình nghiêng.
Trên sân đình có vạch
phấn mỏng. Đứa trẻ hỏi
vì sao phải dừng trước
vạch nhỏ ấy. Người cha
đáp, vạch nhỏ hôm nay
dạy con dừng trước vực
lớn ngày sau. Có những
bước qua rất nhẹ, nhưng
hậu quả thì rất nặng.
Chợ sớm có người rao
thuốc quý, gặp ai cũng
gọi là bậc hiền nhân.
Một bà cụ hỏi thuốc
ấy đã cứu ai trong
làng. Kẻ kia im lặng.
Lời ngọt sợ nhất câu
hỏi rõ ràng. Khi lòng
còn nghi, đừng
vội gật đầu.
Ao làng yên ả, ném
một hòn sỏi cũng thành
vòng sóng. Một câu khen
quá mức cũng làm lòng
người xao động. Người tu
dưỡng không ghét lời khen,
nhưng không để lời khen
cầm lái. Hãy đợi lòng
lắng rồi mới quyết định.
Có nhà không khóa chặt,
chỉ khép nửa vì tin
hàng xóm. Nhưng chủ nhà
vẫn biết giờ nào nên
đóng cửa. Sống tử tế
không có nghĩa là mở
hết lối vào lòng mình.
Giữ cửa không lạnh lùng,
mà là biết
quý bình an.
Tiệm vải treo chiếc cân
cũ. Người mua khen chủ
tiệm nhân hậu rồi xin
bớt đến mức lỗ vốn.
Chủ tiệm cười, cân vẫn
phải ngay thì chợ mới
còn tin. Lòng người cũng
có chiếc cân; lệch một
lần, lần sau khó thẳng.
Người có bản lĩnh không
cần nói lớn. Họ từ
chối bằng giọng bình hòa,
giải thích vừa đủ, rồi
giữ quyết định. Lời đường
mật chỉ thắng người đang
thèm được khen, không thắng
được người đã biết mình
sống vì điều gì.
Đêm xuống, ngọn đèn trước
hiên soi rõ bậc thềm.
Người xưa để đèn để
biết đâu là lối, đâu
là mép tối. Đời người
cũng cần ngọn đèn trong
lòng. Lời có ngọt mấy,
nếu kéo khỏi chính đạo,
hãy cảm ơn
rồi dừng lại.