Cuối làng có cây cầu
gỗ hẹp, mỗi lần chỉ
một người đi qua. Ai
chen lên đều khiến cả
hai suýt ngã. Tình nghĩa
cũng vậy, thân đến đâu
cũng cần biết nhường lối,
biết chờ lượt, để thương
quý không biến thành va
chạm. Trước sân, người mẹ
buộc dây phơi áo giữa
hai cột tre. Buộc lỏng
thì áo rơi, kéo căng
thì dây đứt. Bà bảo,
tình người cũng vậy, gần
quá dễ ngột, xa quá
dễ nguội. Giữ ranh giới
là giữ cho tình có
chỗ thở. Hàng xóm thường
sang mượn muối, ban đầu
một nhúm, sau thành cả
hũ. Chủ nhà không trách,
chỉ đặt một túi nhỏ
ngoài hiên. Lòng tốt nếu
không có mép bờ sẽ
thành dòng nước tràn, làm
ướt cả đôi bên. Trong
nhà cổ, cửa bếp mở
cho người thân, cửa chính
mở khi có lễ, buồng
trong thì không phải ai
cũng vào. Nhà có nhiều
cửa, lòng người cũng có
nhiều tầng. Biết ai nên
đứng ở đâu, tình nghĩa
mới không sinh lộn xộn.
Sau vụ gặt, bạn cũ
mời nhau chén rượu rồi
nhắc chuyện vay mượn. Chủ
ruộng nâng chén, nói chuyện
vui xin để trọn đêm
nay, việc tiền nong mai
đem giấy bút ra bàn.
Tách bạch đúng lúc giữ
được cả tình lẫn nghĩa.
Hai thửa ruộng chỉ cách
nhau bờ cỏ thấp. Mỗi
mùa xê một chút, vài
năm sau không ai còn
nhớ đâu là phần mình.
Tình thân cũng vậy, đừng
lấy chữ quen để lấn
vào giờ giấc, tiền bạc,
chuyện riêng của người khác.
Cô gái có chiếc hộp
gỗ đựng thư. Em trai
tò mò muốn mở, cha
đặt tay lên nắp hộp
và lắc đầu. Thương nhau
không phải là biết hết
mọi bí mật. Có những
điều được tôn trọng thì
người ở lại mới thấy
an toàn. Nồi canh ngon
cần lửa vừa. Lửa lớn
quá thì cạn, lửa tắt
quá thì nguội. Một mối
quan hệ cũng cần độ
ấm vừa phải. Hỏi thăm
là quý, kiểm soát là
nặng. Giúp đỡ là tốt,
quyết định thay là vượt
ranh. Khách lỡ đường xin
ngủ nhờ. Chủ nhà trải
chiếu gian ngoài, rót trà
nóng, nhưng không trao chìa
khóa kho thóc. Lòng nhân
hậu có thể rộng mà
vẫn có khóa. Người giữ
ranh giới không hẹp hòi,
chỉ hiểu niềm tin cần
thời gian. Đầu ngõ treo
chiếc chuông nhỏ. Ai đến
thì gõ trước, chủ nhà
nghe rồi mới mở cửa.
Đó không phải nghi kỵ,
mà là phép tôn trọng.
Muốn nhờ, hãy hỏi. Muốn
góp ý, hãy lựa lúc.
Muốn bước vào, hãy chờ
người ta mở. Người thợ
mộc quý học trò nên
cho mượn dao tốt, nhưng
dặn dùng xong phải trả
đúng chỗ. Dao sắc để
lung tung sẽ làm đau
người vô ý. Tài sản,
thời gian và lòng tin
cũng cần nơi đặt rõ
ràng. Có người sợ nói
không sẽ mất tình. Bà
lão bảo, lời từ chối
tử tế giống hàng rào
thấp quanh vườn hoa; nó
không ngăn người ngắm, chỉ
ngăn bàn chân giẫm nát.
Nói rõ từ đầu thường
đau ít hơn oán trách
về sau. Tình nghĩa bền
không phải vì người ta
dính chặt vào nhau, mà
vì ai cũng còn khoảng
trời để thở. Người biết
dừng đúng chỗ khiến người
khác yên lòng khi đến
gần. Càng thân càng cần
lễ, càng quý càng cần
chừng mực. Đêm xuống, hai
nhà cạnh nhau cùng thắp
đèn. Ánh sáng có thể
soi sang sân bên, nhưng
mỗi nhà vẫn có cửa
riêng. Sống với nhau cũng
vậy, hãy làm ánh sáng,
đừng làm bàn tay tự
tiện mở cửa. Giữ ranh
giới là giữ tình