Cổ nhân dạy, vợ chồng
có giận cũng chớ quay
lưng. Một mái nhà không
sợ vài lời trái ý,
chỉ sợ hai người cùng
im lặng, để hơi ấm
trong lòng tắt dần mà
không ai chịu nhóm lại.
Ngày xưa, ở ven một
bến sông có đôi vợ
chồng tên Minh và Từ.
Minh chăm làm nhưng ít
nói, Từ khéo quán xuyến
nhưng hay tủi thân. Nhà
không giàu, song bữa cơm
thường có tiếng cười.
Một mùa lũ, Minh đem
thóc nhà cho người hàng
xóm mượn mà chưa bàn
với vợ. Từ biết chuyện
thì giận lắm. Nàng trách
chồng không coi mình là
người chung gánh, Minh cũng
tự ái mà
bỏ ra sân.
Đêm ấy, mưa đập mái
tranh. Minh nằm ngoài gian
bếp, Từ nằm trong buồng.
Cả hai đều chờ người
kia mở lời trước. Nhưng
càng chờ, lòng càng lạnh;
càng im, chuyện nhỏ càng
hóa lớn.
Sáng hôm sau, cha già
của Minh ghé qua, thấy
bếp nguội và hai người
tránh mắt nhau. Ông không
mắng, chỉ đặt bó củi
xuống rồi nói, củi ướt
còn hong được, lòng người
để lạnh lâu thì khó
bén lửa.
Từ cúi đầu nói, con
chỉ buồn vì việc lớn
mà chàng không hỏi. Cha
già đáp, buồn thì nói
cho rõ, đừng quay lưng
để người kia đoán. Người
một nhà không sợ lời
thật, chỉ sợ
lòng đóng cửa.
Minh nghe vậy mới nhận
sai. Ông nói, ta thương
xóm nghèo nên vội, nhưng
quên rằng thóc là công
sức của cả hai. Làm
việc thiện mà khiến người
trong nhà tủi thân, ấy
cũng là thiếu trọn vẹn.
Từ cũng nói, thiếp giận
nên im lặng, tưởng như
vậy là giữ thể diện,
nhưng thật ra là để
chàng đứng ngoài cửa lòng
mình. Vợ chồng đã chung
mái, đừng bắt nhau làm
khách lạ trong
chính nhà mình.
Từ hôm ấy, nhà Minh
đặt một lệ nhỏ. Có
giận thì vẫn thắp bếp,
vẫn chừa cho nhau bát
cơm, rồi đợi lòng dịu
xuống mà nói. Không phải
nhịn cho qua, mà là
giữ đường quay
về cho nhau.
Có lần Minh lại bực
vì Từ chi tiêu quá
tay cho đám giỗ. Ông
định bỏ đi ra quán
trà, nhưng nhớ lời cha,
bèn quay lại phụ vợ
nhặt rau. Tay còn làm
việc chung thì lòng chưa
xa nhau.
Từ nhìn chồng ngồi xuống
bên mình, nước mắt bỗng
rơi. Nàng hiểu, có người
ở lại lúc đang giận
còn quý hơn trăm câu
ngọt lúc vui. Tình nghĩa
bền không phải vì không
có sóng, mà vì không
bỏ thuyền giữa dòng.
Con cái trong nhà nhìn
thấy cũng học được. Khi
có lỗi, chúng không bỏ
chạy hay đóng sầm cửa,
mà biết ngồi xuống nói
một lời xin lỗi. Nếp
nhà không truyền bằng lời
giảng nhiều, mà bằng cách
người lớn thương nhau khi
khó chịu.
Người làng hỏi vì sao
nhà Minh ngày càng yên.
Cha già đáp, họ biết
giận mà không tuyệt tình,
biết buồn mà không bỏ
mặc. Trong đạo vợ chồng,
thắng một cuộc cãi mà
thua một tấm lòng thì
chẳng đáng gì.
Hãy nhớ, vợ chồng có
giận cũng chớ quay lưng.
Giận thì nói chậm lại,
buồn thì ngồi gần lại,
sai thì cùng sửa lại.
Mái nhà bền không nhờ
ngày nào cũng vui, mà
nhờ lúc không vui vẫn
còn biết nắm
lấy tay nhau.