Trong một gia đình, bài
học hiếu thảo không bắt
đầu từ lời cha mẹ
dạy con, mà bắt đầu
từ cách cha mẹ đối
đãi với ông bà. Trẻ
nhỏ nhìn thấy nhiều hơn
nghe thấy, và ghi nhớ
bằng đôi mắt trong veo.
Vì vậy, mỗi cử chỉ
trong nhà đều âm thầm
trở thành sách học đầu
đời. Có người cha quanh
năm mong con biết kính
trên nhường dưới, nhưng mỗi
khi mẹ già nói chậm,
ông lại cau mày. Một
tiếng thở dài vô tình
cũng có thể thành hạt
giống lạnh trong lòng con
trẻ. Ông không biết rằng
con đang học cả giọng
nói lẫn ánh mắt ấy.
Người mẹ trong nhà cũng
bận rộn, đôi khi đặt
bát cơm của bà nội
xuống vội vàng, lời nói
tuy không ác nhưng thiếu
ấm. Đứa con ngồi bên
cạnh lặng lẽ học cách
coi sự già yếu là
phiền. Thói quen nhỏ lặp
lại lâu ngày sẽ thành
nếp nhà. Một hôm, bà
nội làm rơi chén nước
trước hiên. Người cha định
trách, nhưng chợt thấy con
trai mình cũng nhăn mặt
giống hệt ông. Trong khoảnh
khắc ấy, ông hiểu chiếc
bóng của mình đang đi
trước mặt con. Nếu cha
mẹ xem thường người sinh
ra mình, con cái sao
biết kính người sinh ra
nó. Đêm xuống, ông nhớ
ngày nhỏ từng được mẹ
cõng qua bờ ruộng ngập
nước. Bàn tay già hôm
nay run rẩy, nhưng chính
bàn tay ấy đã từng
che mưa cho ông khi
chưa biết tự che mình.
Nghĩ đến đó, lòng ông
mềm xuống như đất sau
mưa. Sáng hôm sau, người
cha tự tay múc nước
ấm cho mẹ rửa mặt.
Ông nói chậm lại, ngồi
thấp xuống nghe bà kể
chuyện cũ, như trả lại
cho mái nhà một thứ
lễ nghĩa đã bị bụi
ngày thường che phủ. Bà
già không cần lễ lớn,
chỉ cần được nghe bằng
lòng kiên nhẫn. Người mẹ
thấy vậy cũng sửa mình.
Bữa cơm sau, bà đặt
chén của mẹ chồng ngay
ngắn, gắp miếng mềm trước,
rồi mới gọi con vào
ăn. Sự kính trọng không
cần nói lớn, chỉ cần
làm đều mỗi ngày. Đứa
con nhìn cha cúi đầu
buộc lại dây dép cho
bà, nhìn mẹ đỡ bà
qua bậc cửa. Nó không
được giảng một bài dài,
nhưng trong lòng đã có
hình dáng của chữ hiếu.
Có lần người cha bảo
con: Sau này con phải
hiếu với cha mẹ. Đứa
trẻ đáp: Con sẽ làm
như cha đang làm với
bà. Câu nói ấy nhẹ
mà sâu, khiến cả hai
vợ chồng lặng đi. Cổ
nhân dạy, muốn cây non
mọc thẳng, người trồng phải
dựng cọc thẳng trước. Muốn
con cái biết cúi đầu,
cha mẹ trước hết phải
biết cúi đầu trước đấng
sinh thành. Từ đó, trong
nhà ít còn lời gắt
với người già. Khi bà
nói lặp lại, cả nhà
nghe thêm một lần. Khi
bà đi chậm, mọi người
bước chậm theo, vì phúc
nhà không nằm ở sự
nhanh hơn thua. Đứa trẻ
lớn lên, mỗi mùa giỗ
tết đều tự lau bàn
thờ, mời ông bà dùng
cơm trước. Nó không làm
vậy vì sợ trách phạt,
mà vì đã nhìn thấy
cha mẹ giữ lễ từ
những việc rất nhỏ. Hiếu
thảo không phải một câu
treo trên vách, càng không
phải lời dạy lúc nổi
giận. Hiếu là bát nước
ấm, bước chân chậm, giọng
nói mềm, và ánh mắt
biết nhớ người đã sinh
dưỡng mình. Cha mẹ muốn
để lại phúc cho con,
trước hết hãy để lại
một tấm gương biết kính
già thương trẻ. Nhà nào
còn giữ được chữ hiếu
trong từng bữa cơm, nhà
ấy còn giữ được gốc
phúc lâu dài.