Trong một gia đình, bài
học hiếu thảo không bắt
đầu từ lời cha mẹ
dạy con, mà bắt đầu
từ cách cha mẹ đối
đãi với ông bà. Trẻ
nhỏ nhìn thấy nhiều hơn
nghe thấy, và ghi nhớ
bằng đôi mắt trong veo.
Vì vậy, mỗi cử chỉ
trong nhà đều âm thầm
trở thành sách
học đầu đời.
Có người cha quanh năm
mong con biết kính trên
nhường dưới, nhưng mỗi khi
mẹ già nói chậm, ông
lại cau mày. Một tiếng
thở dài vô tình cũng
có thể thành hạt giống
lạnh trong lòng con trẻ.
Ông không biết rằng con
đang học cả giọng nói
lẫn ánh mắt ấy.
Người mẹ trong nhà cũng
bận rộn, đôi khi đặt
bát cơm của bà nội
xuống vội vàng, lời nói
tuy không ác nhưng thiếu
ấm. Đứa con ngồi bên
cạnh lặng lẽ học cách
coi sự già yếu là
phiền. Thói quen nhỏ lặp
lại lâu ngày sẽ thành
nếp nhà.
Một hôm, bà nội làm
rơi chén nước trước hiên.
Người cha định trách, nhưng
chợt thấy con trai mình
cũng nhăn mặt giống hệt
ông. Trong khoảnh khắc ấy,
ông hiểu chiếc bóng của
mình đang đi trước mặt
con. Nếu cha mẹ xem
thường người sinh ra mình,
con cái sao biết kính
người sinh ra nó.
Đêm xuống, ông nhớ ngày
nhỏ từng được mẹ cõng
qua bờ ruộng ngập nước.
Bàn tay già hôm nay
run rẩy, nhưng chính bàn
tay ấy đã từng che
mưa cho ông khi chưa
biết tự che mình. Nghĩ
đến đó, lòng ông mềm
xuống như đất sau mưa.
Sáng hôm sau, người cha
tự tay múc nước ấm
cho mẹ rửa mặt. Ông
nói chậm lại, ngồi thấp
xuống nghe bà kể chuyện
cũ, như trả lại cho
mái nhà một thứ lễ
nghĩa đã bị bụi ngày
thường che phủ. Bà già
không cần lễ lớn, chỉ
cần được nghe bằng lòng
kiên nhẫn.
Người mẹ thấy vậy cũng
sửa mình. Bữa cơm sau,
bà đặt chén của mẹ
chồng ngay ngắn, gắp miếng
mềm trước, rồi mới gọi
con vào ăn. Sự kính
trọng không cần nói lớn,
chỉ cần làm
đều mỗi ngày.
Đứa con nhìn cha cúi
đầu buộc lại dây dép
cho bà, nhìn mẹ đỡ
bà qua bậc cửa. Nó
không được giảng một bài
dài, nhưng trong lòng đã
có hình dáng
của chữ hiếu.
Có lần người cha bảo
con: Sau này con phải
hiếu với cha mẹ. Đứa
trẻ đáp: Con sẽ làm
như cha đang làm với
bà. Câu nói ấy nhẹ
mà sâu, khiến cả hai
vợ chồng lặng đi.
Cổ nhân dạy, muốn cây
non mọc thẳng, người trồng
phải dựng cọc thẳng trước.
Muốn con cái biết cúi
đầu, cha mẹ trước hết
phải biết cúi đầu trước
đấng sinh thành.
Từ đó, trong nhà ít
còn lời gắt với người
già. Khi bà nói lặp
lại, cả nhà nghe thêm
một lần. Khi bà đi
chậm, mọi người bước chậm
theo, vì phúc nhà không
nằm ở sự
nhanh hơn thua.
Đứa trẻ lớn lên, mỗi
mùa giỗ tết đều tự
lau bàn thờ, mời ông
bà dùng cơm trước. Nó
không làm vậy vì sợ
trách phạt, mà vì đã
nhìn thấy cha mẹ giữ
lễ từ những
việc rất nhỏ.
Hiếu thảo không phải một
câu treo trên vách, càng
không phải lời dạy lúc
nổi giận. Hiếu là bát
nước ấm, bước chân chậm,
giọng nói mềm, và ánh
mắt biết nhớ người đã
sinh dưỡng mình.
Cha mẹ muốn để lại
phúc cho con, trước hết
hãy để lại một tấm
gương biết kính già thương
trẻ. Nhà nào còn giữ
được chữ hiếu trong từng
bữa cơm, nhà ấy còn
giữ được gốc
phúc lâu dài.