Lễ trong nhà không phải
là xa cách, mà là
biết nói năng, cư xử
sao cho người thân vẫn
được tôn trọng. Vợ chồng
trước mặt con giữ được
lễ, con cái mới hiểu
yêu thương cũng cần khuôn
phép. Gần gũi mà không
giữ lễ, tình thân dễ
thành tùy tiện. Có đôi
vợ chồng thương nhau, nhưng
quen gọi nhau bằng lời
cộc. Khi vui thì không
sao, lúc mệt lại buông
những câu thiếu kính trọng.
Đứa con nghe mãi, tưởng
đó là cách thân thiết
trong nhà. Thói quen nhỏ
ấy đi vào tai con
rất sâu. Một hôm, đứa
trẻ gọi mẹ bằng giọng
bắt chước cha. Người mẹ
sững lại, người cha cũng
lặng đi. Câu nói của
con không ác, nhưng phơi
ra điều người lớn đã
vô tình dạy bằng thói
quen. Một câu trẻ nhỏ
lặp lại có thể làm
người lớn tỉnh hơn trăm
lời khuyên. Tối ấy, hai
vợ chồng nhớ lại những
lần cắt ngang lời nhau,
sai bảo nhau trước mặt
con, cười cợt những điều
đáng lẽ nên giữ ý.
Họ hiểu con trẻ học
nếp nhà từ cách cha
mẹ đối đãi với nhau.
Nếp xấu không cần ai
truyền dạy, chỉ cần được
nhìn thấy đủ lâu. Người
chồng nói, nếu ta muốn
con sau này biết kính
vợ kính chồng, hôm nay
ta phải bắt đầu từ
cách gọi mẹ nó. Người
vợ gật đầu, vì lễ
nghĩa không nằm trên bàn
thờ mà nằm ngay trong
lời ăn tiếng nói. Muốn
con biết kính người, trước
hết con phải thấy cha
mẹ kính nhau. Sáng hôm
sau, người chồng gọi vợ
bằng giọng nhẹ hơn, cảm
ơn khi bà dọn cơm.
Người vợ cũng không quở
chồng trước mặt con, mà
để riêng lúc sau mới
góp ý. Đứa trẻ nhìn
hai người rất kỹ. Ánh
mắt ấy khiến họ biết
việc sửa mình đã bắt
đầu. Ban đầu, sự thay
đổi ấy còn vụng về.
Có lúc người cha lỡ
lời rồi tự sửa lại,
người mẹ lỡ gắt rồi
hạ giọng. Chính sự tự
sửa ấy lại khiến con
hiểu rằng lễ nghĩa là
điều phải luyện mỗi ngày.
Từ đó, trong nhà có
nếp: không gọi nhau bằng
lời khinh, không đem người
bạn đời ra làm trò
cười, không dùng thân thiết
làm cớ để thiếu tôn
trọng. Bữa cơm vì thế
ấm mà vẫn có lễ.
Cổ nhân dạy, nhà có
lễ thì lòng người có
bờ. Nước có bờ mới
không tràn phá ruộng, tình
thân có lễ mới không
biến thành tùy tiện làm
đau nhau. Ngày tháng qua,
đứa con biết thưa gửi
mềm hơn, biết không chen
ngang khi cha mẹ nói,
biết cảm ơn người trong
nhà. Nó không học những
điều ấy từ sách, mà
từ cách cha mẹ giữ
lễ với nhau. Có lần
sang nhà hàng xóm, nó
thấy người lớn cười nhạo
nhau trước mặt trẻ nhỏ.
Về nhà, nó hỏi vì
sao cha mẹ không làm
vậy. Người mẹ đáp, vì
người mình thương càng gần
thì càng phải giữ lòng.
Người cha nghe con hỏi,
hiểu nếp nhà đã bén
rễ. Ông không cần giảng
dài, chỉ rót chén trà
cho vợ rồi mời trước.
Một cử chỉ nhỏ nói
rõ hơn nhiều lời về
sự kính trọng. Vợ chồng
giữ lễ không làm tình
cảm khô cứng, mà làm
tình cảm có chỗ đứng
bền. Khi con thấy cha
mẹ nể nhau, nó sẽ
học được cách nể người
thân trước khi đòi người
đời nể mình. Nhà muốn
có nếp thì vợ chồng
phải giữ lễ từ lời
nhỏ. Đừng để sự quen
thuộc làm mất sự kính
trọng; giữ được lễ trong
nhà, con cái sẽ mang
theo một phong thái tử
tế ra ngoài đời.