Lễ trong nhà không phải
là xa cách, mà là
biết nói năng, cư xử
sao cho người thân vẫn
được tôn trọng. Vợ chồng
trước mặt con giữ được
lễ, con cái mới hiểu
yêu thương cũng cần khuôn
phép. Gần gũi mà không
giữ lễ, tình thân dễ
thành tùy tiện.
Có đôi vợ chồng thương
nhau, nhưng quen gọi nhau
bằng lời cộc. Khi vui
thì không sao, lúc mệt
lại buông những câu thiếu
kính trọng. Đứa con nghe
mãi, tưởng đó là cách
thân thiết trong nhà. Thói
quen nhỏ ấy đi vào
tai con rất sâu.
Một hôm, đứa trẻ gọi
mẹ bằng giọng bắt chước
cha. Người mẹ sững lại,
người cha cũng lặng đi.
Câu nói của con không
ác, nhưng phơi ra điều
người lớn đã vô tình
dạy bằng thói quen. Một
câu trẻ nhỏ lặp lại
có thể làm người lớn
tỉnh hơn trăm lời khuyên.
Tối ấy, hai vợ chồng
nhớ lại những lần cắt
ngang lời nhau, sai bảo
nhau trước mặt con, cười
cợt những điều đáng lẽ
nên giữ ý. Họ hiểu
con trẻ học nếp nhà
từ cách cha mẹ đối
đãi với nhau. Nếp xấu
không cần ai truyền dạy,
chỉ cần được nhìn thấy
đủ lâu.
Người chồng nói, nếu ta
muốn con sau này biết
kính vợ kính chồng, hôm
nay ta phải bắt đầu
từ cách gọi mẹ nó.
Người vợ gật đầu, vì
lễ nghĩa không nằm trên
bàn thờ mà nằm ngay
trong lời ăn tiếng nói.
Muốn con biết kính người,
trước hết con phải thấy
cha mẹ kính nhau.
Sáng hôm sau, người chồng
gọi vợ bằng giọng nhẹ
hơn, cảm ơn khi bà
dọn cơm. Người vợ cũng
không quở chồng trước mặt
con, mà để riêng lúc
sau mới góp ý. Đứa
trẻ nhìn hai người rất
kỹ. Ánh mắt ấy khiến
họ biết việc sửa mình
đã bắt đầu.
Ban đầu, sự thay đổi
ấy còn vụng về. Có
lúc người cha lỡ lời
rồi tự sửa lại, người
mẹ lỡ gắt rồi hạ
giọng. Chính sự tự sửa
ấy lại khiến con hiểu
rằng lễ nghĩa là điều
phải luyện mỗi ngày.
Từ đó, trong nhà có
nếp: không gọi nhau bằng
lời khinh, không đem người
bạn đời ra làm trò
cười, không dùng thân thiết
làm cớ để thiếu tôn
trọng. Bữa cơm vì thế
ấm mà vẫn có lễ.
Cổ nhân dạy, nhà có
lễ thì lòng người có
bờ. Nước có bờ mới
không tràn phá ruộng, tình
thân có lễ mới không
biến thành tùy tiện làm
đau nhau.
Ngày tháng qua, đứa con
biết thưa gửi mềm hơn,
biết không chen ngang khi
cha mẹ nói, biết cảm
ơn người trong nhà. Nó
không học những điều ấy
từ sách, mà từ cách
cha mẹ giữ
lễ với nhau.
Có lần sang nhà hàng
xóm, nó thấy người lớn
cười nhạo nhau trước mặt
trẻ nhỏ. Về nhà, nó
hỏi vì sao cha mẹ
không làm vậy. Người mẹ
đáp, vì người mình thương
càng gần thì càng phải
giữ lòng.
Người cha nghe con hỏi,
hiểu nếp nhà đã bén
rễ. Ông không cần giảng
dài, chỉ rót chén trà
cho vợ rồi mời trước.
Một cử chỉ nhỏ nói
rõ hơn nhiều lời về
sự kính trọng.
Vợ chồng giữ lễ không
làm tình cảm khô cứng,
mà làm tình cảm có
chỗ đứng bền. Khi con
thấy cha mẹ nể nhau,
nó sẽ học được cách
nể người thân trước khi
đòi người đời nể mình.
Nhà muốn có nếp thì
vợ chồng phải giữ lễ
từ lời nhỏ. Đừng để
sự quen thuộc làm mất
sự kính trọng; giữ được
lễ trong nhà, con cái
sẽ mang theo một phong
thái tử tế
ra ngoài đời.