Tin tuyến điện bị đóng sớm lan khắp Phù Quang trước bữa sáng. Người ta tụ tập quanh bảng tải, chỉ vào những khung giờ vốn được thử dần trong bốn đêm nay. Bốn mươi tám giờ không đủ để thay toàn bộ dây, lắp một nguồn mới hay biến một căn bếp cũ thành trạm năng lượng. Những gì chúng tôi có chỉ là số liệu của ba đêm, một bộ lưu điện hỏng và sự tin tưởng vừa mới hình thành.

Tuyết Lan xuất hiện cùng hai người mặc áo khoác có logo một chuỗi cửa hàng tiện lợi hư cấu. Họ đi một vòng bếp, chụp ảnh kho, đo cửa ra vào rồi đặt lên bàn một bản đề nghị thuê dài hạn.

“Chuỗi này sẽ cải tạo hệ thống điện và tự lo máy phát,” Tuyết Lan nói. “Họ nhận toàn bộ rủi ro bảo hiểm. Khu chợ có tiền thuê ổn định. Bếp Đèn Cam có thể ký hợp đồng cung cấp suất ăn cho họ nếu muốn.”

Dịch Phong lật từng trang. Gương mặt anh không thay đổi, nhưng tôi thấy ngón cái anh dừng ở con số tiền đặt cọc.

“Không còn bếp cộng đồng ban đêm,” Bội San nói.

“Vẫn bán đồ ăn,” một người đại diện đáp. “Chỉ vận hành theo mô hình thương mại, đóng cửa lúc mười giờ.”

“Ca khuya tan lúc mười một giờ,” Tử Du nói.

Người kia mỉm cười. “Nhu cầu thị trường sẽ quyết định thời gian mở cửa sau giai đoạn thử nghiệm.”

Tôi không tham gia tranh luận. Đây không phải quyết định kỹ thuật của tôi. Nhưng khi họ rời đi, Tuyết Lan giữ Dịch Phong lại.

“Cậu đã nhận đề nghị mua phần vận hành từ tháng trước,” bà nói. “Hôm nay phải cho mọi người biết.”

Căn bếp im bặt.

Tôi nhìn Dịch Phong. Anh gấp bản hợp đồng, đặt xuống thật chậm.

“Tôi chưa ký.”

“Nhưng anh đã giấu chúng tôi,” một người giao hàng nói.

“Tôi chưa biết mình muốn gì.”

“Anh luôn nói bếp này là của mọi người,” người khác lên tiếng. “Nếu anh bán thì sao?”

Dịch Phong đưa tay xoa gáy. Lần đầu tiên từ khi gặp, tôi thấy anh không có câu trả lời sẵn.

“Tôi đứng tên giấy phép và hợp đồng thuê,” anh nói. “Về pháp lý, tôi có quyền bán phần vận hành. Nhưng tôi chưa làm vì không muốn tự quyết chuyện ảnh hưởng tất cả.”

“Vậy tại sao không hỏi?” Bội San hỏi.

Anh nhìn những chiếc nồi, không nhìn chúng tôi. “Vì tôi sợ câu trả lời.”

Tuyết Lan thở dài. “Dịch Phong, cậu đã trực gần như mọi đêm suốt ba năm. Đợt sốt tháng trước cậu vẫn ngủ trên bao gạo giữa hai ca. Nếu mô hình này chỉ tồn tại vì cậu không dám đóng cửa một hôm, nó không bền.”

Anh cười khan. “Tôi biết.”

“Biết mà không nói thì vẫn là tự quyết thay người khác,” tôi nói.

Dịch Phong quay sang tôi. Trong ánh mắt anh có một thoáng phòng thủ, rồi nó hạ xuống.

“Tôi sợ nếu bảo mình muốn nghỉ, mọi người sẽ nghĩ tôi bỏ họ. Tôi cũng sợ nếu hỏi, họ sẽ nói cứ nghỉ đi, rồi ngày mai bếp không còn ai mở cửa. Đề nghị bán cho tôi một lối thoát mà không cần thừa nhận tôi đã mệt.”

Tử Du đặt cuộn dây xuống. “Anh có thể nói với em.”

“Em hai mươi hai tuổi, còn đang học việc.”

“Em đủ tuổi làm hỏng bảng đèn bốn lần, cũng đủ tuổi nhận một ca.”

Một vài người bật cười nhỏ, nhưng Dịch Phong không cười. Anh nhìn cậu học việc như lần đầu nhận ra cậu đã đứng bên cạnh mình bao lâu.

Tôi muốn bảo anh đừng bán. Muốn nói phương án chúng tôi đang xây có thể hoạt động, rằng nếu anh ở lại tôi sẽ tìm cách giữ bếp. Nhưng những câu ấy sẽ biến sự quan tâm của tôi thành một sức ép khác. Vì vậy tôi hỏi:

“Anh muốn mọi người quyết định điều gì, và điều gì là quyền riêng của anh?”

Anh suy nghĩ rất lâu. “Việc bán hay giữ giấy phép là quyền của tôi. Nhưng cách dùng căn bếp, danh sách người phục vụ và tài sản mọi người góp vào không thể do tôi quyết định một mình. Nếu tiếp tục, tôi không muốn là người duy nhất có chìa khóa, tài khoản và nghĩa vụ mở cửa.”

Tôi gật đầu. “Vậy chúng ta tách hai việc ấy ra.”

Tôi không lập bảng công suất hôm đó. Tôi cùng Bội San viết một phiếu biểu quyết. Phương án thứ nhất là để chuỗi cửa hàng thuê, với điều kiện thương lượng một cửa sổ phục vụ ca khuya. Phương án thứ hai là giữ bếp dưới hình thức tổ hợp tác, chia quyền truy cập, ca trực, chi phí và trách nhiệm. Phương án thứ ba là đóng bếp sau khi hết mùa rét, thanh lý tài sản góp chung minh bạch.

Mọi người có một ngày để đọc, đề xuất sửa và rút tên khỏi danh sách thành viên. Dịch Phong không được vận động cho bất kỳ phương án nào trong giờ phát suất ăn. Tuyết Lan yêu cầu mỗi phương án phải có người chịu trách nhiệm bảo hiểm. Tôi yêu cầu phần kỹ thuật ghi rõ không phương án nào được phép dùng lại tuyến cũ sau khi đóng.

Đêm mất điện thứ tư, bếp vận hành trong lúc phiếu biểu quyết được bỏ vào chiếc thùng đựng gạo đã rửa sạch. Tử Du dán lên đó một mảnh giấy: “Không nấu kết quả.”

Dịch Phong đi qua thùng ba lần mà không nhìn vào. Đến lần thứ tư, tôi kéo anh sang kiểm tra thùng ủ.

“Cô đang cứu tôi khỏi gian lận bầu cử à?”

“Tôi đang cứu cái thùng khỏi bị anh nhìn thủng.”

“Cô bỏ phiếu chưa?”

“Tôi không phải thành viên khu chợ.”

“Cô là người thiết kế phương án điện.”

“Vì thế tôi càng không nên quyết định mô hình sở hữu.”

Anh tựa tay lên bàn. “Nếu họ chọn bán thì sao?”

“Tôi hoàn tất kế hoạch chuyển tải phù hợp với phương án đó.”

“Còn cô nghĩ sao?”

“Tôi nghĩ anh cần một mô hình cho phép anh nghỉ mà không biến ngày nghỉ thành một cuộc bỏ rơi.”

“Đó chưa phải câu trả lời.”

“Tôi nghĩ bếp có giá trị hơn doanh thu của nó. Nhưng tôi không muốn anh ở lại chỉ vì tôi nghĩ vậy.”

Anh nhìn tôi rất lâu. “Cảm ơn.”

“Vì điều gì?”

“Vì không biến mong muốn của cô thành nghĩa vụ của tôi.”

Khi kiểm phiếu, phương án tổ hợp tác nhận quá nửa số đồng thuận. Một nhóm chọn thương lượng cho thuê vì lo chi phí. Ba người chọn đóng sau mùa rét. Không ai bị chế giễu. Tuyết Lan ghi mọi ý kiến phản đối vào biên bản rồi nói bà sẽ chỉ ủng hộ tổ hợp tác nếu có tối thiểu bốn người giữ chìa khóa, ba người được đào tạo an toàn và một quỹ sửa chữa tách biệt.

Tử Du giơ tay nhận một ca tối. Bội San nhận quyền quản lý danh sách nhu cầu riêng tư nhưng yêu cầu có người thay bà. Hai chủ quầy nhận việc mua hàng và sổ chi. Người giao ca khuya đề nghị mỗi tuần góp một buổi đóng hộp. Dịch Phong đứng bên bảng, liên tục định nói rồi lại thôi.

“Tới lượt anh,” tôi nhắc.

Anh cầm bút, viết tên mình vào ba ca thay vì bảy. Sau đó anh để trống hai tối hoàn toàn.

Tử Du huýt sáo. “Anh Dịch Phong vừa phát hiện một tuần có ngày nghỉ.”

“Cậu mà nói nữa tôi cho cậu trực rửa nồi.”

“Em đã nhận ca rồi. Quyền lực của anh đang bị phân tán.”

Tiếng cười lan qua căn bếp. Dịch Phong cũng cười, nhưng mắt anh đỏ lên. Anh cúi xuống giả vờ chỉnh mép giấy.

Kết quả biểu quyết chưa tự biến thành một hệ thống vận hành. Chúng tôi dành phần còn lại của đêm để kiểm tra xem lời hứa chia quyền có đứng vững khi đưa vào việc thật hay không.

Dịch Phong đặt chùm chìa khóa lên bàn. Có bảy chiếc, nhưng anh là người duy nhất biết chiếc nào mở kho gạo, chiếc nào mở tủ van gas, chiếc nào chỉ còn tồn tại vì anh chưa bao giờ nhớ vứt đi. Tử Du mang băng màu tới. Mỗi chìa được thử trước mặt hai người, dán nhãn rồi ghi vào sổ bàn giao. Chiếc vô dụng cuối cùng mở một hộp thiếc đựng thực đơn cũ từ ngày bếp mới thành lập.

“Em tưởng đây là bí mật gia truyền,” Tử Du nói.

“Bí mật là ba năm qua anh không nhớ nó mở gì.”

“Quyền lực tập trung thường bắt đầu từ một chiếc chìa không ai dám hỏi,” tôi nói.

Dịch Phong nhìn tôi. “Cô đang nói về chìa khóa hay kỹ sư điều độ?”

“Cả hai.”

Anh gật đầu, không đùa thêm. Anh giao chìa kho cho Tử Du, chìa tủ thực phẩm cho một chủ quầy, còn chìa van gas chỉ được nhận sau khi người giữ mới thao tác đúng quy trình. Mỗi lần bàn giao, Dịch Phong phải đứng lùi lại, để người kia tự mở, tự kiểm tra rồi tự khóa. Hai lần anh đưa tay định sửa. Hai lần anh tự rút về.

Ở góc khác, Tuyết Lan tính chi phí bảo hiểm và quỹ sửa chữa. Con số đóng góp ban đầu khiến vài người chùn bước. Thay vì thúc họ đồng ý, bà tách quỹ thành mức cố định nhỏ và phần đóng theo số ca sử dụng bếp. Người không có tiền có thể góp giờ kiểm kê hoặc vệ sinh, nhưng số giờ được niêm yết để không biến sự giúp đỡ thành món nợ vô hạn.

Bội San yêu cầu thêm điều khoản rằng quyền được dùng thiết bị y tế không phụ thuộc tư cách thành viên tổ hợp tác. “Không thể bắt một người mua phần góp chỉ để được thở qua đêm,” bà nói.

Không ai phản đối. Tôi ghi điều khoản ấy lên đầu bản quy tắc tải thiết yếu.

Đến lượt huấn luyện chuyển nguồn, Tử Du đeo găng, đứng trước bảng công tắc và bỗng im hẳn. Cậu vốn nói đùa mỗi khi lo lắng. Lần này, tôi không thúc.

“Cậu có quyền nói chưa sẵn sàng,” tôi nhắc. “Nhận một ca không có nghĩa phải làm thao tác chưa được đào tạo.”

Cậu thở ra. “Em muốn học. Nhưng chị đứng cạnh, đừng giành tay.”

“Tôi sẽ chỉ nói. Cậu tự làm.”

Tử Du đọc từng nhãn, xác nhận nguồn đã tách rồi chuyển một nhánh thử sang bộ cấp nhỏ. Cậu làm chậm gấp ba Dịch Phong, nhưng không bỏ bước nào. Khi bóng kiểm tra sáng, Dịch Phong theo thói quen định vỗ mạnh vào vai cậu, rồi dừng lại hỏi:

“Vỗ được không?”

Tử Du cười. “Được, nhưng đừng làm em đập mặt vào tủ.”

Cả hai cùng cười. Tôi đánh dấu lượt thao tác đạt yêu cầu, nhưng chưa cấp quyền làm một mình. Cần thêm hai lượt có giám sát. Tử Du không hề thất vọng; cậu tự viết tên mình vào lịch học tiếp.

Gần nửa đêm, Dịch Phong phải bàn giao ca đóng hộp đầu tiên. Người nhận ca làm nhầm thứ tự hai loại suất ăn, khiến anh bước tới một bước. Tôi không giữ anh lại. Nếu chia quyền chỉ tồn tại vì tôi canh, nó cũng không bền.

Anh đứng yên, hỏi người nhận ca: “Có cần tôi góp ý không?”

Người kia kiểm tra phiếu, tự phát hiện lỗi rồi đáp: “Chưa cần. Nếu năm phút nữa vẫn rối tôi sẽ gọi.”

Dịch Phong lùi về. Năm phút sau, các hộp được xếp đúng mà không cần anh. Anh nhìn hàng suất ăn hoàn chỉnh, vẻ mặt vừa nhẹ đi vừa trống trải.

“Khó chịu à?” tôi hỏi.

“Có một việc vẫn chạy khi không cần mình, hóa ra vừa là tin tốt vừa hơi đau lòng.”

“Anh có thể cần họ theo cách khác.”

“Còn cô? Nếu hệ thống chạy mà không cần cô thì sao?”

Tôi nhìn bảng tải do Tử Du đang tự cập nhật. “Tôi muốn đó là tiêu chuẩn bàn giao, không phải bằng chứng tôi vô dụng.”

Dịch Phong kéo cho tôi một chiếc ghế. “Ngồi thử tiêu chuẩn mới đi.”

Tôi ngồi. Anh cũng ngồi. Trong mười phút, chúng tôi không sửa ai, không nhận thêm việc và không để căn bếp sụp đổ. Đó là bài thử nhỏ nhất của đêm, nhưng có lẽ là bài khó nhất đối với cả hai.

Cuối đêm, tôi đang nhập kết quả tải thì điện thoại rung. Cha tôi gọi lần thứ ba trong hai ngày. Tôi bước ra mái hiên nghe máy.

“Gia Mẫn, con vẫn ở khu chợ à?” Lương Khải Thành hỏi.

“Vâng.”

“Trên bản tin nói rét đậm. Con ăn chưa?”

“Rồi.”

“Bao giờ về?”

Tôi nhìn qua cửa kính. Dịch Phong đang bàn giao chìa khóa kho cho Tử Du, giải thích từng mục rồi để cậu tự làm lại. Trước đây, tôi thường trả lời cha bằng một mốc giờ dù biết mình không giữ được.

“Con chưa biết,” tôi nói. “Nhưng đêm nay con sẽ nghỉ đủ bốn tiếng. Sáng mai có người thay ca.”

Đầu dây im lặng một lúc. “Con không cần cố tỏ ra ổn với cha.”

Tôi dựa vào cột hiên. “Con biết.”

“Con có cần cha mang gì đến không?”

Tôi suýt đáp không cần. Câu ấy đã thành phản xạ từ rất lâu.

“Một đôi tất dày,” tôi nói. “Và nếu cha rảnh, mang thêm bánh hành ở đầu phố.”

Cha bật cười. “Cuối cùng con cũng giao được việc cho cha.”

Sáng hôm sau, ông đến với ba đôi tất và đủ bánh cho cả bếp. Ông không hỏi tôi đang cứu ai, chỉ ngồi nghe Tử Du giải thích bảng đèn. Khi ra về, ông vỗ vai Dịch Phong rồi nói nhỏ điều gì đó khiến anh nhìn sang tôi cười.

“Cha tôi nói gì?” tôi hỏi.

“Bí mật giữa những người biết cô không chịu mặc đủ ấm.”

“Anh đang vi phạm nguyên tắc minh bạch.”

“Không. Đây là dữ liệu riêng tư có đồng thuận của người cung cấp.”

Tôi định cãi thì còi cảnh báo từ bộ đàm vang lên.

Không phải cảnh báo của khu chợ. Hai tuyến cấp phía bắc và phía đông thành phố vừa mất đồng thời vì băng bám và quá tải. Trạm Bắc Phù chuyển sang chế độ khẩn cấp. Cửa sổ điện dành cho Phù Quang, vốn đã ngắn, bị rút xuống còn chưa đầy một giờ trong suốt đêm tới.

Trung tâm hỏi tôi có thể loại khu chợ khỏi danh sách dự phòng hay không.

Theo hồ sơ cũ, câu trả lời là có. Phù Quang không phải bệnh viện, trạm cứu hỏa hay trung tâm trú rét chính thức. Nhưng trên tấm bảng trước mặt tôi có một nhánh hỗ trợ thở, tủ thuốc, nước nóng tập trung, suất ăn ca khuya và hàng chục nhu cầu đã được đo, sắp lịch, đồng thuận.

“Tôi cần mười lăm phút gửi phương án đảo lưới cục bộ có giám sát,” tôi nói.

Trưởng ca đáp ngay: “Nếu không chứng minh được tải cực đại và trình tự tách an toàn, chúng tôi cắt hoàn toàn.”

Tôi nhìn Dịch Phong. Anh không hỏi liệu tôi có làm được không.

Anh hỏi: “Chúng ta cần bỏ những gì?”

Tôi quay sang bảng tải. “Gần như mọi thứ từng nghĩ là phải giữ liên tục.”

Đêm thứ năm chưa bắt đầu, nhưng lần đầu tiên chúng tôi phải chuẩn bị để chính mình ra lệnh tắt bếp.