“Nếu hôm nay cô công bố kết quả này, cô sẽ mất nốt thứ cuối cùng còn giữ được sau vụ năm năm trước.”

Lục Cảnh Hoài nói rất khẽ. Trong căn phòng giám định có gần bốn mươi người, tiếng mưa trên mái kính còn lớn hơn giọng anh. Nhưng tôi nghe rõ từng chữ.

Trước mặt chúng tôi là bức chân dung một người phụ nữ mặc áo xanh sẫm. Nửa khuôn mặt bị ánh đèn chuyên dụng chia thành hai vùng sáng tối. Trên màn hình phía sau, lớp sơn phủ ngoài cùng hiện lên như một tấm màn mỏng. Bên dưới tấm màn ấy là ký hiệu kho đã bị xóa, ba con số và một nét cong giống cánh én.

Tôi nhìn hàng ghế của hội đồng, nhìn những máy quay đang bật, rồi nhìn Hứa Tư Dung. Bà ta vẫn ngồi thẳng lưng, hai tay đặt trên chiếc cặp da, bình tĩnh như thể mọi bằng chứng trên bàn đều thuộc về mình.

“Thứ cuối cùng tôi còn giữ không phải danh tiếng.” Tôi tháo thẻ giám định viên khỏi cổ, đặt cạnh bản báo cáo. “Là quyền nói đúng phần mình đã làm sai.”

Cảnh Hoài không ngăn tôi nữa. Anh mở chiếc hộp niêm phong, lấy ra một biên bản đã ngả màu. Góc giấy có cùng vết ghim hình tam giác mà tôi đã tìm suốt ba tuần.

Tôi quay về phía máy quay.

“Năm năm trước, tôi ký một kết luận vội vàng. Kết luận đó đã giúp một hồ sơ giả trở thành hợp lệ. Hôm nay, trước khi chứng minh bức tranh này bị tráo, tôi xin công bố toàn bộ sai sót của mình.”

Ba tuần trước, tôi còn tin sai lầm cũ đã nằm yên trong một ngăn tủ khóa kín.

Buổi sáng hôm đó, Tô Châu mưa từ lúc trời chưa sáng. Nước chảy dọc cửa kính xưởng phục chế thành những đường mảnh, khiến khu vườn phía ngoài nhòe như một bức tranh màu nước bị đặt nhầm dưới vòi rửa.

Tôi đến sớm hơn thường lệ nửa giờ. Xưởng giám định của Bảo tàng Tư nhân Minh Châu nằm trong một nhà kho cải tạo ven kênh. Bên trong không có vẻ lãng mạn như khách tham quan vẫn tưởng. Mùi dầu lanh, giấy chống ẩm và dung môi nhẹ trộn vào nhau. Máy hút khí chạy đều. Trên bàn giữa phòng, nhân viên vận chuyển vừa đặt một kiện gỗ dài gần một mét.

Phiếu giao nhận chỉ ghi: chân dung nữ, không rõ tác giả, cuối thế kỷ trước, thuộc bộ sưu tập Hà gia.

Tôi đeo găng, kiểm tra dây niêm phong rồi ký giờ nhận. Người giao hàng vừa rời đi, quản lý xưởng đã gọi điện.

“Nghi Lan, bức đó chỉ cần xác nhận tình trạng bề mặt. Chiều mai quỹ sẽ mang đi.”

“Không kiểm tra nguồn gốc sao?”

“Không nằm trong hợp đồng. Đừng làm quá phạm vi.”

Tôi đáp đã hiểu, nhưng khi tháo lớp bọc đầu tiên, tôi biết công việc sẽ không dừng ở một bảng mô tả bong sơn.

Bức chân dung vẽ một người phụ nữ khoảng ba mươi tuổi, ngồi nghiêng bên cửa sổ. Áo xanh sẫm, tóc búi thấp, bàn tay trái giữ một nhành hải đường. Bố cục kín đáo, kỹ thuật không quá nổi bật. Ở góc phải có một chữ ký màu nâu đã mờ. Nếu chỉ nhìn thoáng, đây là loại tranh dễ bị xếp vào nhóm tác giả địa phương vô danh.

Nhưng trên nền trời xám phía sau vai nhân vật, mạng vết nứt tạo thành một hình cánh én rất rõ. Vết nứt của sơn dầu già đi theo vật liệu, độ dày và môi trường. Nó giống nếp nhăn trên da người: có thể che, nhưng khó tạo ra đúng cách.

Phần áo có vết nứt dài và sâu. Phần nền lại có những đường nhỏ, đều, quá mới. Hai vùng nằm trên cùng một tấm vải nhưng dường như đã sống qua hai quãng thời gian khác nhau.