Đêm đầu tiên Lâm An trở lại Khe Mây, mưa chưa đủ lớn để gọi là bão nhưng đủ dày để xóa những đường kẻ trên mặt đường. Cô đỗ xe trước trạm thủy văn cũ, nghe mái tôn rung lên từng nhịp. Sáu năm trước, cô và Trần Duy từng ngồi dưới mái hiên này, chia nhau một hộp cơm nguội và tranh luận xem nước lũ có thể được đọc như một bản đồ hay không. Khi ấy Duy nói nước luôn tìm đường dễ nhất. An bảo con người cũng vậy, trừ khi ai đó dựng một bức tường trước mặt họ.

Bây giờ bức tường là một cánh cổng sắt khóa bằng dây xích. Trên bảng thông báo mới dựng có dòng chữ: KHU VỰC ĐÃ KIỂM TRA, DANH SÁCH SƠ TÁN ĐÃ PHÊ DUYỆT. Bên dưới là ba trang giấy ép plastic, những cái tên xếp ngay ngắn theo tổ dân phố.

An không đọc tên mình. Cô đọc những cái tên không có.

Trong bản đồ kẹp cùng hồ sơ, dãy nhà ven hồ được tô màu xanh an toàn. Nhưng từ phía con dốc nhìn xuống, cô thấy một căn nhà nhỏ còn sáng đèn ở bên kia con mương. Ánh đèn vàng chao đi sau màn mưa. Căn nhà nằm ngoài đường ranh của bản đồ.

An gọi cho trực ban.

“Bên kia có người ở không?”

“Chắc là nhà kho cũ,” giọng một người đàn ông đáp, “chị đừng tự đi. Sáng mai đội cứu hộ kiểm tra.”

“Trong nhà kho không có trẻ con hát.”

Đầu dây bên kia im một giây. Rồi người trực ban bảo cô chờ.

An không chờ. Cô lấy áo mưa, đèn pin và đôi ủng trong cốp xe. Con đường xuống hồ trơn như phủ dầu. Nước từ triền núi tràn qua rãnh, kéo theo lá mục và những mảnh nhựa. Cô đi chậm, đặt chân vào những chỗ đất còn chắc, vừa đi vừa ghi tọa độ lên điện thoại.

Căn nhà thấp hơn cô tưởng. Trước cửa có một chiếc xe đạp trẻ em dựng nghiêng. Một phụ nữ nghe tiếng gọi thì mở cửa, phía sau bà là một bé gái đang ôm con mèo. Người phụ nữ đưa tay ra hiệu. An nhận ra bà không nghe được.

An chỉ vào bảng danh sách in trong điện thoại, rồi chỉ vào căn nhà. Người phụ nữ lắc đầu. Bà lấy từ trong túi một mảnh giấy, trên đó có địa chỉ viết bằng bút chì. Địa chỉ này không tồn tại trong hồ sơ.

Một tiếng còi xé mưa từ phía con dốc. Trần Duy xuất hiện trong áo cứu hộ màu cam, đi sau hai người mang dây thừng. Anh cao hơn ký ức của An một chút, hoặc vì cô đã lâu không đứng gần anh. Mái tóc anh ướt, quai mũ cắt ngang trán. Anh nhìn cô, rồi nhìn người phụ nữ và đứa trẻ.

“Lâm An.”

“Trần Duy.”

Không ai trong hai người hỏi vì sao người kia ở đây. Mưa đã hỏi thay họ.

Duy kiểm tra nền nhà, rồi chỉ về con đường dốc. “Nước đang lên. Đưa họ về điểm tập kết trước.”

“Điểm tập kết nào?” An hỏi.

Duy không trả lời ngay. Anh lấy bộ đàm, gọi tên căn nhà. Người trực ban báo không có mã hộ. Duy nhìn An.

“Đây là lý do tôi không thích danh sách.”

“Danh sách không tự viết mình.”

“Nhưng người ở dưới mưa cũng không thể chờ chúng ta phân tích trách nhiệm.”

Câu nói chạm vào phần kiêu hãnh An đã mang theo từ thành phố. Cô muốn nói mình không đến để phân tích. Cô đến để rà soát an toàn hồ chứa, ký xác nhận vận hành, hoàn thành hợp đồng trước mùa mưa. Cô muốn nói một kỹ sư không thể tự ý thay đổi quy trình chỉ vì nhìn thấy một ngọn đèn.

Nhưng cô nhìn bé gái đang ôm con mèo.

“Đường phía tây không đi được,” An nói. “Mương sẽ tràn trong hai mươi phút. Đưa họ lên nhà văn hóa cũ bằng lối bờ kè. Nhưng phải có người đi trước kiểm tra cống.”

Duy mỉm cười rất ngắn, không phải nụ cười của người gặp lại người cũ. Đó là nụ cười của đội trưởng vừa nhận được một phương án.

“Cuối cùng em cũng chịu ra lệnh.”

“Anh vẫn chưa biết tôi chịu nghe ai.”

Họ đưa người phụ nữ lên dốc. Duy đi sau cùng để giữ dây. An đi bên cạnh bé gái, nhắc em đặt chân vào những dấu giày phía trước. Con mèo kêu một tiếng mỗi khi gió quật qua hàng tre.

Tại nhà văn hóa, bản danh sách được dán trên tường. Có sáu mươi tám cái tên. Người phụ nữ và bé gái không nằm trong đó. Một ông cụ đang ngồi dưới đèn cũng không có tên, vì ông mới chuyển sang nhà con trai sau khi căn nhà cũ bị sạt. Hai lao động làm bè cá không có tên vì họ ngủ trên chòi ngoài hồ.

Duy tháo tờ danh sách xuống.

“Đừng tháo,” An nói.

“Để làm gì?”

“Để mọi người thấy nó đang thiếu.”

Cô lấy bút dạ, khoanh những khoảng trống bên cạnh các tổ dân phố. Cô không viết tên thay họ. Cô viết: cần xác minh, người phụ trách, thời điểm cập nhật.

Một cán bộ trẻ tên Minh Hà bước tới, tay ôm tập hồ sơ. Hà nhìn những vòng tròn trên giấy rồi nói: “Chị không được tự ý sửa bản chính.”

“Đây không phải bản chính. Đây là bản đang treo ngoài mưa.”

“Danh sách được kéo từ dữ liệu dân cư. Người không có giấy tờ cư trú thì không thể đưa vào.”

“Không thể đưa vào hệ thống hành chính hay không thể cứu?”

Hà đỏ mặt. Duy định nói gì đó nhưng An ngăn anh bằng một cái nhìn.

“Minh Hà, em phụ trách địa bàn nào?”

“Bốn cụm phía bắc.”

“Vậy từ giờ em phụ trách xác minh bốn cụm ấy, không phải chịu trách nhiệm làm cho con số đẹp. Mỗi địa chỉ không đủ giấy tờ phải có một ghi chú cứu hộ riêng. Dữ liệu cứu người không được tự động chuyển sang dữ liệu xử phạt.”

Hà siết tập hồ sơ. “Nếu ban quản lý không đồng ý?”

“Thì để họ ký tên vào việc bỏ sót.”

Duy nhìn An. Trong ánh mắt anh có thứ gì đó quen thuộc: tin tưởng, lo lắng, và một khoảng cách được dựng lên từ những năm không nói chuyện.

Sáng hôm sau, An nhận nhiệm vụ chính thức. Trưởng ban quản lý hồ chứa đưa cho cô một tập biên bản và bảo cô ký xác nhận quy trình sơ tán đã đạt chuẩn. Nếu chữ ký có trước cuộc diễn tập, dự án sẽ được nghiệm thu đúng hạn. Nếu không, ngân sách bảo trì có thể bị treo.

“Chị chỉ cần kiểm tra vài con số,” ông ta nói. “Không nên biến một đợt rà soát thành cuộc khủng hoảng.”

An nhìn bản đồ màu xanh, nơi căn nhà của người phụ nữ khiếm thính không tồn tại.

“Đối với người không có tên, đây đã là khủng hoảng rồi.”

Cô đặt bút xuống bàn nhưng không ký.

Buổi chiều, Duy tìm thấy cô bên trạm đo phụ. Anh đưa cô một chiếc còi cứu hộ cũ, vỏ nhựa đã xước. An nhận ra đó là chiếc còi cô tặng anh ngày anh nhận việc ở đội cứu hộ.

“Anh vẫn giữ?”

“Giữ không có nghĩa là mọi chuyện còn nguyên.”

“Ít nhất anh cũng biết điều đó.”

Duy không né câu nói. “Tôi biết.”

An chờ một lời giải thích cho sáu năm. Duy chỉ nhìn mực nước đang dâng ngoài cửa sổ.

“Đêm nay có thể mưa lớn hơn,” anh nói. “Nếu em muốn rà soát, tôi đưa em đi từng cụm.”

“Không. Tôi muốn anh đưa tôi danh sách những người không có tên.”

“Danh sách đó dài.”

“Vậy chúng ta bắt đầu từ người đầu tiên.”

Ngoài hồ, một tiếng sấm chạy dọc theo sườn núi. Trên màn hình cảm biến, đường biểu diễn nước nhích lên một đoạn nhỏ. An mở máy tính, tạo một tệp mới và đặt tên: BẢN ĐỒ CƯ TRÚ SỐNG.

Cô không biết bản đồ ấy sẽ cứu được bao nhiêu người. Nhưng cô biết nó phải bắt đầu bằng việc ghi nhận người đang đứng trước mặt mình, không phải người thuận tiện để đưa vào báo cáo.

Và lần đầu tiên sau sáu năm, Trần Duy đứng bên cạnh cô mà không tự ý quyết định thay cô phải đi hay phải ở.