Tôi đã không gửi thư phản đối trong đêm đó.

Tôi mở máy tính, đọc lại toàn bộ nhật ký rồi đóng màn hình. Tôi tự nói mình cần bảo vệ buổi diễn. Chỉ còn mười ngày. Nếu khoa mở cuộc xác minh, sân khấu có thể bị khóa. Diễn viên sẽ mất nơi tập. Ba mươi mốt người còn lại sẽ chịu hậu quả vì một dòng credit của tôi.

Sáng hôm sau, tôi đến văn phòng khoa trước giờ học.

Thư ký đưa tôi mẫu rút khỏi danh sách đề cử học bổng.

“Em chắc chứ?” cô hỏi.

“Nếu em không còn trong danh sách, khiếu nại credit của em sẽ không ảnh hưởng việc xét học bổng.”

“Đó không phải điều cô hỏi.”

Tôi cầm bút.

Tôi đã sống nhiều năm bằng cách biến lựa chọn đau nhất thành một việc cần làm. Nếu gọi nó là hy sinh, tôi sẽ thấy cao thượng. Nếu gọi đúng tên, đó là tôi không tin người khác có thể cùng chịu trách nhiệm.

Nhưng lúc ấy, tôi vẫn ký.

Tôi gửi bản sao cho trưởng khoa, nói mình tự nguyện rút đề cử và đề nghị giữ nguyên lịch diễn. Tôi không báo Cảnh Du.

Đến trưa, anh tìm thấy tôi trong kho đạo cụ.

Anh đặt bản sao đơn rút tên lên chiếc bàn đầy cuộn vải.

“Cậu ký lúc nào?”

“Sáng nay.”

“Vì sao không nói với nhóm?”

“Đây là đề cử cá nhân.”

“Nhưng lý do cậu rút là bảo vệ dự án chung.”

“Tôi có quyền quyết định.”

“Có.” Cảnh Du nói ngay. “Và tôi có quyền nói quyết định này làm tôi thất vọng.”

Tôi ngẩng lên.

“Anh thất vọng vì mất một đối thủ cạnh tranh?”

“Vì cậu vừa làm đúng điều cậu ghét ở tôi. Cậu tự quyết rằng mọi người không cần biết và sẽ tốt hơn nếu cậu gánh một mình.”

Tôi siết bàn tay.

“Anh không có quyền so sánh.”

“Không. Hai chuyện không giống nhau. Nhưng cách chúng ta im lặng thì giống.”

Tôi muốn phản bác. Tôi không tìm được câu nào.

Cảnh Du không tiến lại gần.

“Tôi sẽ không xé đơn của cậu, không xin khoa hủy thay cậu. Nhưng tôi sẽ nói với nhóm sự thật về danh sách credit và lựa chọn của tôi.”

“Anh định làm gì?”

“Rút hồ sơ học bổng nếu danh sách không được sửa.”

“Đừng dùng việc đó ép tôi đổi ý.”

“Tôi không ép cậu. Tôi không nhận một suất dựa trên bản ghi sai.”

Anh quay đi.

Tôi gọi anh lại.

“Cảnh Du.”

Anh dừng ở cửa.

“Nếu anh rút, mọi thứ tôi làm sẽ vô nghĩa.”

“Không.” Anh nhìn tôi. “Nó chỉ không còn là cách duy nhất.”

Buổi chiều, khoa thông báo tạm dừng quyền sử dụng sân khấu chính của nhóm trong hai ngày để kiểm tra quy trình ghi nhận đóng góp. Khải Minh lập tức nói trong nhóm rằng khiếu nại cá nhân đã khiến cả dự án chịu hậu quả.

Cậu ta không nhắc việc chính cậu ta gửi danh sách sai.

Một vài thành viên nhìn tôi. Họ biết tôi đã rút đề cử, nhưng không biết vì sao cuộc kiểm tra vẫn diễn ra.

Cảnh Du mở cuộc họp ngay trong hành lang.

“Người gửi phản đối đầu tiên là tôi,” anh nói. “Tôi phản đối vì tên tôi được đặt trên một danh sách tôi chưa xác nhận. Vãn Ninh đã rút đề cử trước khi cuộc kiểm tra bắt đầu. Việc dừng sân khấu là quyết định của khoa để xem log của cả nhóm.”

Khải Minh hỏi.

“Cậu đang nhận lỗi thay cô ấy à?”

“Không. Tôi đang nói đúng người làm đúng việc.”

Cô phụ trách đạo cụ giơ tay.

“Tôi cũng chưa từng xác nhận danh sách.”

Một sinh viên ánh sáng nói.

“Tên tôi bị ghi là hỗ trợ dù tôi thiết kế ba cảnh.”

Từng người mở bản danh sách. Những thiếu sót không chỉ thuộc về tôi. Khải Minh đã gom phần việc của nhiều tổ vào mục chỉ đạo chung rồi đặt tên mình lên đầu.

Cậu ta đổi giọng.

“Tôi chỉ tóm tắt để kịp hạn. Nếu ghi hết từng việc, hồ sơ sẽ quá dài.”

Tôi mở bảng chung trên màn hình.

“Có thể tóm tắt mà vẫn ghi đúng người. Bản này không phải tóm tắt. Nó đổi người chịu trách nhiệm.”

“Cậu đã rút khỏi học bổng rồi. Vì sao còn làm lớn chuyện?”

Câu hỏi ấy khiến tôi hiểu sai lầm của mình. Tôi từng nghĩ nếu từ bỏ phần thưởng, xung đột sẽ biến mất. Nhưng credit không chỉ phục vụ học bổng. Nó là hồ sơ năng lực để mỗi người xin việc sau tốt nghiệp. Tôi rút tên không bảo vệ nhóm. Tôi chỉ giúp người sửa danh sách dễ nói rằng tôi không còn quyền quan tâm.

“Tôi rút đề cử,” tôi nói. “Tôi không rút phần việc đã làm.”

Cuộc họp kéo dài hai giờ. Chúng tôi lập lại bảng đóng góp từ log, chữ ký và tệp đã nộp. Mỗi tổ tự xác nhận phần của mình. Những việc chung ghi nhiều người thay vì dồn vào trưởng nhóm.

Khải Minh từ chối ký.

Trưởng khoa quyết định chưa trả sân khấu cho đến khi nhóm chứng minh quy trình mới không phụ thuộc một người.

Chúng tôi còn tám ngày.

Nhà hát phụ chỉ có một sân khấu nhỏ bằng nửa sân khấu chính và không đủ thiết bị. Nhiều người hoảng. Đạo diễn đề nghị cắt ba cảnh. Diễn viên chính hỏi có nên hoãn buổi diễn.

Tôi nhìn lịch. Nếu hoãn, chúng tôi mất hội đồng tốt nghiệp đã được mời. Nếu cắt cảnh, cấu trúc vở diễn vỡ.

Thói quen cũ bảo tôi lập tức phân việc, tự thức trắng và kéo mọi người qua khủng hoảng. Tôi đã làm thế nhiều lần. Cách đó khiến dự án chạy, nhưng cũng khiến mọi quyết định nằm trong đầu tôi. Nếu tôi ngã xuống, cả nhóm dừng.

Tôi xóa bản phân công vừa viết.

“Chúng ta không tập cả vở trong sân khấu phụ,” tôi nói. “Mỗi tổ dựng một khu mô phỏng. Diễn viên tập đường đi ở phòng múa. Âm thanh dùng phòng thu. Đạo cụ đánh dấu kích thước trên sân bóng rổ. Mỗi khu có một người được quyền xác nhận. Cuối ngày chúng ta ghép log.”

Một sinh viên hỏi.

“Nếu các phần không khớp thì sao?”

“Chúng ta dùng cùng một mốc thời gian và cùng sơ đồ. Sai ở đâu sẽ hiện trong buổi ghép. Nhưng không ai phải chờ tôi có mặt mới làm được.”

Cảnh Du nhìn tôi, không cười nhưng ánh mắt dịu đi.

“Tôi chia hệ thống âm thanh thành hai bộ độc lập,” anh nói. “Một bộ cho phòng thu, một bộ giả lập tín hiệu sân khấu. Người phụ trách mỗi bộ tự ghi log.”

Cô đạo cụ nhận khu sân bóng. Nhóm ánh sáng dùng phòng học có rèm tối. Diễn viên chia hai ca. Trong một giờ, dự án đang tắc nghẽn trở thành năm dòng công việc có thể chạy cùng lúc.

Tôi không còn kiểm từng động tác. Tôi kiểm cách các tổ bàn giao cho nhau.

Ngày đầu tiên, hệ thống rất lộn xộn. Nhóm diễn thay nhịp mà không báo nhóm âm thanh. Đạo cụ đánh dấu sai kích thước. Một sinh viên quên cập nhật log. Nhưng lỗi lộ ra sớm và có người chịu trách nhiệm sửa.

Ngày thứ hai, năm khu mô phỏng chạy cùng một đồng hồ. Khi tôi gọi mốc cảnh sáu, mọi tổ đồng loạt báo trạng thái. Không hoàn hảo, nhưng không phụ thuộc một giọng nói duy nhất.

Buổi tối, tôi ngồi trên bậc thềm ngoài nhà hát phụ. Cảnh Du mang hai cốc trà nóng đến, đặt một cốc cách tay tôi đủ xa để tôi tự lấy.

“Cậu đã đổi cách điều phối,” anh nói.

“Tôi bị buộc phải đổi.”

“Không. Cậu có thể tiếp tục tự làm. Cậu đã chọn không làm.”

Tôi cầm cốc trà.

“Đừng khen tôi lúc tôi vừa mất học bổng.”

“Cậu chưa mất.”

“Tôi đã ký đơn.”

“Hội đồng chưa chấp nhận.”

Tôi quay sang.

“Anh biết từ đâu?”

“Trưởng khoa hỏi tôi có gây áp lực khiến cậu rút không. Tôi nói không và đề nghị họ xem thời điểm nộp thư của tôi.”

“Anh còn nói gì?”

“Rằng nếu xét học bổng, họ phải dùng danh sách credit đã xác minh. Còn cậu có quay lại đề cử hay không là quyền của cậu.”

Tôi cúi nhìn mặt trà.

“Anh thật sự định rút hồ sơ?”

“Có.”

“Nếu danh sách được sửa?”

“Tôi giữ hồ sơ và cạnh tranh với cậu.”

Tôi bật cười lần đầu trong nhiều ngày.

“Anh rất tự tin.”

“Tôi giỏi.”

“Tôi cũng giỏi.”

“Tôi biết.”

Câu nói ấy không giống lời an ủi. Anh nói như một sự thật không cần tranh luận.

Tôi hỏi.

“Nếu tôi không quay lại đề cử thì sao?”

“Cậu vẫn giỏi. Tôi vẫn không vui. Hai điều đều đúng.”

Tôi nhớ câu anh từng nói sau buổi diễn thử. Cả lỗi và cách xử lý đều có thể cùng tồn tại. Cả tình cảm và cạnh tranh cũng vậy.

“Anh đã muốn hỏi tôi câu gì sau dự án?”

Cảnh Du nhìn về phía sân bóng, nơi nhóm đạo cụ vẫn đang đo vạch.

“Chúng ta đã thống nhất chờ.”

“Tôi chỉ hỏi câu hỏi là gì, chưa trả lời.”

“Không.”

“Tại sao?”

“Vì nếu tôi nói, cậu sẽ phải mang nó qua tám ngày còn lại.”

Tôi im lặng.

Anh đang bảo vệ quyền trả lời của tôi bằng cách không đặt câu hỏi sai thời điểm. Ba năm trước, anh im lặng vì tự quyết tôi không cần biết. Bây giờ, anh giải thích vì sao anh chờ và để tôi chọn có đồng ý hay không.

Sự khác biệt nhỏ nhưng đủ lớn để tôi nhận ra anh đang thay đổi.

Tôi cũng vậy.

Ngày thứ ba không có sân khấu chính, hội đồng đến kiểm tra mô hình phân tán. Họ hỏi từng tổ ai có quyền quyết định, thay đổi được ghi ở đâu và nếu quản lý sân khấu vắng mặt thì ai tiếp tục.

Cô phụ trách đạo cụ trả lời phần của mình. Nhóm ánh sáng trình bày bảng mốc. Một sinh viên năm hai phụ trách log giải thích cách giữ lịch sử sửa. Không ai nhìn tôi để xin đáp án.

Trưởng khoa hỏi.

“Vậy vai trò của Tống Vãn Ninh là gì nếu mọi tổ tự vận hành?”

Khải Minh đứng gần đó, ánh mắt như chờ câu hỏi này.

Tôi đáp.

“Em thiết kế cách các tổ trao đổi và quyền dừng khi có xung đột. Em không cần tự làm phần của họ để chứng minh mình quản lý.”

Trưởng khoa gật đầu.

Cảnh Du trình bày hai bộ âm thanh độc lập. Anh chỉ vào dòng phân quyền.

“Nếu một bộ lỗi, người phụ trách bộ kia không tự giành quyền. Họ báo trên kênh chung, quản lý sân khấu quyết định chuyển phương án. Nếu cô ấy vắng mặt, quyền chuyển thuộc người trực ca đã ghi trước.”

Hội đồng yêu cầu thử ngẫu nhiên. Họ giả định phòng âm thanh mất tín hiệu ở cảnh bảy. Sinh viên trực ca nhận báo, đối chiếu mốc, chuyển bộ dự phòng và ghi log. Quá trình mất bốn mươi giây.

“Vì sao không để Tạ Cảnh Du tự chuyển?” một giảng viên hỏi.

Anh đáp.

“Vì người biết sửa thiết bị không đồng nghĩa người có đủ thông tin về toàn bộ sân khấu. Tôi có quyền đề xuất. Quyền quyết định thuộc vai trò đã phân công.”

Tôi nhìn anh. Ba năm trước, anh đã rời bàn điều khiển vì một cảnh báo chỉ mình anh nghe. Bây giờ, anh xây một hệ thống không buộc bất kỳ ai phải đoán điều người khác biết.

Hội đồng trả sân khấu chính cho chúng tôi từ sáng hôm sau.

Điều kiện là chạy một buổi kiểm tra an toàn đầy đủ và khóa danh sách đóng góp trước giờ mở màn ba ngày.

Chúng tôi trở lại nhà hát với sáu ngày còn lại.

Khải Minh không còn quyền đại diện duy nhất. Nhóm bầu ba người ký danh sách: một từ nội dung, một từ kỹ thuật, một từ hậu đài. Tôi từ chối giữ cả ba chữ ký dù mọi người đề nghị.

“Quy trình vừa được sửa vì không nên phụ thuộc một người,” tôi nói. “Đừng tạo lại cùng lỗi dưới tên khác.”

Khải Minh ngồi cuối bàn.

Cậu ta không xin lỗi. Cậu ta cũng không còn khả năng sửa credit một mình.

Danh sách mới ghi rõ từng đóng góp. Tên tôi ở mục thiết kế điều phối, an toàn sân khấu và phương án vận hành phân tán. Tên Cảnh Du ở mục thiết kế âm thanh, đường dự phòng và log kỹ thuật. Tên Khải Minh ở mục phát triển nội dung, cùng ghi chú thay đổi tệp muộn đã gây lỗi buổi diễn thử.

Không ai bị xóa. Không ai được che lỗi.

Tôi cầm bút trước dòng xác nhận của mình.

Cảnh Du hỏi.

“Cậu có định quay lại đề cử không?”

“Tôi chưa biết.”

“Được.”

“Anh không khuyên à?”

“Nếu tôi khuyên, cậu sẽ nghĩ tôi muốn một đối thủ để chiến thắng đẹp hơn.”

“Có thể.”

“Vậy tôi chỉ nói dữ kiện. Đơn rút của cậu chưa được chấp nhận. Credit đã sửa. Hội đồng cho cậu đến trước buổi diễn hai mươi bốn giờ để xác nhận lựa chọn cuối.”

Tôi ký danh sách đóng góp.

“Cảm ơn vì chỉ nói dữ kiện.”

“Không có gì.”

Tối đó, chúng tôi chạy lại toàn bộ vở diễn trên sân khấu chính. Khi đến cảnh cuối, nữ diễn viên bước xuống khỏi bục và nói câu kết trong khoảng lặng. Lần này, không ai chờ nhạc.

Tiếng vỗ tay từ các thành viên ngồi dưới ghế vang lên ngay khi cô dứt lời.

Khải Minh đứng cạnh tôi sau cánh gà.

“Cậu thắng rồi,” cậu ta nói.

“Tôi không thắng cậu.”

“Cậu lấy được quyền điều phối, credit và có thể quay lại học bổng.”

“Những thứ đó không thuộc về cậu để tôi lấy.”

Cậu ta nhìn sân khấu.

“Tôi chỉ muốn dự án được nhớ đến.”

“Vậy ghi đúng người làm nó không khiến dự án nhỏ đi.”

Khải Minh không trả lời.

Tôi không cần cậu ta trở thành người tốt sau một cuộc họp. Tôi chỉ cần hệ thống không cho phép niềm tin sai của cậu ta quyết định tương lai người khác.

Ba ngày trước buổi diễn, chúng tôi khóa credit. Hai ngày trước buổi diễn, kiểm tra an toàn hoàn tất. Một ngày trước buổi diễn, tất cả tệp âm thanh được đặt tên lại theo mã cảnh và thời gian, không còn khả năng ghi đè bằng tên trùng.

Còn hai mươi bốn giờ để tôi quyết định học bổng.

Tôi đến văn phòng khoa, xin rút lại đơn tự nguyện rời đề cử.

Thư ký nhìn tôi.

“Em chắc chứ?”

Lần này, tôi hiểu câu hỏi.

“Em chắc. Em muốn hội đồng đánh giá phần việc thật. Nếu em thua, em chấp nhận. Nhưng em không muốn biến việc tự xóa mình thành bằng chứng rằng em biết hy sinh.”

Cô nhận đơn.

Khi tôi bước ra, Cảnh Du đứng cuối hành lang. Anh không hỏi kết quả. Tôi đi đến trước mặt anh.

“Tôi quay lại đề cử.”

“Được.”

“Anh không chúc tôi may mắn à?”

“Không.”

“Vì sao?”

“Vì tôi cũng muốn thắng.”

Tôi cười.

“Vậy gặp nhau ở hội đồng.”

“Gặp ở buổi diễn trước.”

Đúng. Trước học bổng còn một buổi diễn.

Và chúng tôi chưa biết có người vẫn định thay đổi nó lần cuối.