PHẦN 1

Bốn giờ mười hai phút sáng, dải mưa trên radar đổi từ vàng sang đỏ sẫm ở sườn tây dãy Trường Vân. Vũ Lam Anh mở dữ liệu radar, ảnh mây và các trạm mưa trong lưu vực Khe Vạc. Ngoài cửa kính, thành phố Sơn Giang còn tối; mưa nặng như sỏi đổ lên mái tôn.

Ca trực đêm chỉ còn ba người. Hai dự báo viên khác theo dõi gió mạnh ngoài biển; Lam Anh phụ trách mưa và lũ quét miền núi. Sau tám năm làm việc, cô không bao giờ kết luận từ một ô màu hay một trạm đơn lẻ. Điều đáng chú ý là cách các nguồn độc lập bắt đầu khớp nhau.

Hòn Sương ở cao độ một nghìn bốn trăm mét báo mưa tăng ba chu kỳ liên tiếp. Khe Đá phía dưới chưa tăng tương ứng, nhưng độ ẩm đất sườn dốc gần bão hòa. Đỉnh mây lạnh tiếp tục phát triển về thượng nguồn; mô hình hạn rất ngắn kéo tâm mưa về vùng có ba bản dưới các khe tụ thủy.

Lam Anh ghi thời điểm vào sổ ca rồi chạy lại bảng kiểm. Bản nháp đầu tiên mô tả khu vực bằng lưu vực và cao độ, chưa dùng tên xã. Mức cô chọn là cao nhất trong thang nội bộ: nguy cơ rất cao xảy ra lũ quét và sạt lở trong ba giờ tới.

Cô gọi ban phòng chống thiên tai tỉnh. Khi có người bắt máy, giọng một cán bộ trẻ lẫn trong tiếng quạt và bàn phím.

“Trung tâm khu vực đề nghị xác nhận các điểm dân cư thuộc lưu vực Khe Vạc,” Lam Anh nói. “Mưa Hòn Sương tăng ba chu kỳ, đất gần bão hòa, radar và vệ tinh cùng cho thấy dải đối lưu đang giữ vị trí.”

Người trực yêu cầu gửi bản nháp qua hệ thống. Lam Anh chuyển nội bộ, đọc mã phiên và yêu cầu xác nhận, rồi gọi trạm vô tuyến huyện Trường Vân.

Phạm Thu Hà trực ở đó. Hai người chưa gặp trực tiếp nhưng đã trao đổi nhiều lần. Thu Hà luôn báo điều quan sát được, không chen phán đoán.

“Tôi đang nghe mưa rất lớn trên mái,” Thu Hà nói. “Kênh bộ đàm xã Tân Lộc có báo nước khe lên, nhưng chưa đo được mức. Tôi sẽ gọi từng điểm và ghi giờ.”

“Chị chỉ cần xác nhận điều quan sát được,” Lam Anh đáp. “Đừng để họ suy từ bản nháp của tôi.”

Năm phút sau, bản nháp được báo đã tiếp nhận. Lam Anh gắn ảnh radar, bảng mưa đã kiểm cờ và kết quả mô hình vào hồ sơ. Trưởng ca phải duyệt mức nguy cơ; văn phòng ban thiên tai xác nhận phạm vi truyền tin.

Lê Hoàng Phúc đến lúc bốn giờ ba mươi tám, áo mưa còn đọng nước ở vai. Vừa đặt cặp xuống, ông hỏi có phải Lam Anh chọn mức rất cao hay không.

“Các nguồn đang hội tụ,” cô trả lời và xoay màn hình cho ông xem. “Nếu dải mưa đứng thêm một giờ, sườn tây không còn dư địa hấp thụ.”

Hoàng Phúc nhìn bảng trạm rồi chỉ vào Khe Đá. “Điểm dưới thấp chưa tăng. Cô đang dựa quá nhiều vào Hòn Sương.”

“Không chỉ Hòn Sương. Có radar, nhiệt độ đỉnh mây, độ ẩm đất và mô hình cập nhật.”

“Đều là dữ liệu gián tiếp nếu chưa có báo cáo mặt đất.”

Hai xác nhận từ Thu Hà vừa về: đường liên bản có nước tràn qua rãnh, một hộ nghe tiếng đá lăn từ taluy. Cả hai được ghi là quan sát chưa định lượng.

Hoàng Phúc đọc rồi lắc đầu. “Tiếng đá lăn không phải lũ quét.”

“Không. Nhưng nó khớp với nền đất bão hòa và mưa tăng.”

Ông kéo ghế ngồi cạnh cô, hạ thấp giọng.

“Sáng nay tỉnh khai mạc tuần du lịch ở thung lũng Tân Lộc. Một cảnh báo rất cao sẽ kích hoạt sơ tán, đóng đường và hủy chương trình. Nếu chúng ta phát quá mức rồi mưa dịch chuyển, trung tâm phải giải trình.”

Lam Anh nhìn đồng hồ đếm ngược tới chu kỳ radar kế tiếp. “Nếu hạ mức rồi dải mưa không dịch chuyển, người ở dưới khe sẽ không có đủ thời gian.”

“Cô có thể ghi nguy cơ cao, theo dõi sát. Khi Khe Đá tăng thì nâng sau.”

“Thời gian truyền xuống bản mất ít nhất bốn mươi phút.”

Hoàng Phúc không trả lời ngay. Ông mở bản nháp, di con trỏ qua ô mức nguy cơ nhưng không sửa. “Gửi tôi bản giải trình nguồn. Tôi sẽ trao đổi với chị Duyên.”

Nguyễn Mỹ Duyên gọi đến chưa đầy mười phút sau. Phía sau bà là phông chương trình du lịch đang được dựng dở. Mỹ Duyên không hỏi từng trạm mà hỏi độ chắc chắn của Lam Anh là bao nhiêu phần trăm.

“Dự báo tác động không thể quy về một con số duy nhất,” Lam Anh nói. “Nhưng tổ hợp hiện tại vượt ngưỡng ban hành cảnh báo rất cao theo bảng nghiệp vụ.”

“Bảng đó là hướng dẫn, không thay thế trách nhiệm người ký,” Mỹ Duyên đáp. “Tỉnh không thể sơ tán ba xã chỉ vì một trạm trên núi.” Bà yêu cầu trung tâm phát bản tin thận trọng hơn: mưa lớn cục bộ, đề phòng sạt lở ở taluy dương, chưa nêu nguy cơ lũ quét diện rộng.

“Như vậy không phản ánh đánh giá của ca trực,” Lam Anh nói.

“Cô có quyền lưu ý kiến chuyên môn trong hồ sơ nội bộ. Bản tin công khai phải cân bằng nhiều yếu tố.”

Cuộc gọi kết thúc. Hoàng Phúc đứng sau lưng Lam Anh. “Cô nghe rồi đấy. Hạ một mức. Chúng ta tiếp tục theo dõi.”

Lam Anh không chạm vào ô cảnh báo. Cô tạo một phiên bản mới của bản giải trình, liệt kê nguồn theo đúng thứ tự tiếp nhận và ghi rõ đánh giá nghiệp vụ tại thời điểm bốn giờ năm mươi sáu. Sau đó cô chuyển hồ sơ sang hàng chờ phê duyệt, không tự phát hành và cũng không sửa mức mình đã chọn.

“Anh có thể không duyệt,” cô nói. “Nhưng tôi không thể ký rằng dữ liệu chỉ đủ cho mức thấp hơn.”

“Cô đang biến một quyết định tập thể thành cuộc đối đầu cá nhân,” Hoàng Phúc nói.

“Tôi chỉ để mỗi người chịu trách nhiệm cho phần mình xác nhận.”

Chu kỳ radar mới xuất hiện. Dải đỏ không dịch khỏi thượng nguồn mà nở về phía nam, phủ thêm hai khe đổ vào Khe Vạc. Hòn Sương gửi gói mới: lượng mưa tiếp tục tăng, không có cờ lỗi.

Lam Anh nghe tiếng bộ đàm từ loa giám sát bật lên rồi mất giữa nhiễu. Giọng Thu Hà chỉ kịp nói một câu ngắn: nước ở ngầm tràn đã chạm mép cọc tiêu.

Trên màn hình, hồ sơ cảnh báo của Lam Anh vẫn nằm trong hàng chờ. Bên cạnh mã phiên là một dòng trạng thái màu xám: đang được cấp có thẩm quyền xem xét.