PHẦN 2

Bảy ngày sau chuyến cấp phát, tin nhắn đầu tiên đến từ Mạnh Thu Cầm.

Chỉ có một ảnh chụp luống gieo và dòng chữ: “Vãn Ninh, hạt không đội đất.”

Tống Vãn Ninh đang trong phòng thử ẩm. Cô phóng to ảnh. Mặt luống phủ rơm mỏng, đất đã được tưới tiết kiệm theo đúng hướng dẫn, nhưng hàng gieo gần như phẳng lì. Lác đác vài mầm yếu cong cổ, màu vàng nhạt, không đủ sức bung lá.

Cô gọi lại ngay.

“Chị Thu Cầm, đã đủ số ngày chưa?”

“Đủ rồi. Kê chịu hạn của các năm trước ngày thứ tư đã nhú. Đợt này sang ngày thứ bảy vẫn nằm im. Ba đội sản xuất đều vậy.”

“Có bị khô mặt đất không?”

“Có khô, nhưng chúng tôi phủ và tưới nhỏ giọt. Tôi còn giữ bao, tem cấp phát, sổ nhận hạt. Không chỉ hợp tác xã tôi. Xã bên cạnh cũng gọi hỏi.”

Đến trưa, điện thoại của trung tâm giống vùng nóng lên liên tục. Báo cáo từ các điểm cấp phát dồn về: tỷ lệ mọc thấp bất thường, nhiều ruộng gần như trắng. Nông dân mang khay đất lên trụ sở xã, đổ ra từng nắm hạt mềm bở hoặc cứng đen. Những người đã vay tiền cày ải, thuê máy gieo, mua phân lót đứng chật sân ủy ban.

Buổi chiều, Lục Khải Thành triệu tập họp khẩn.

Vãn Ninh bước vào phòng thì thấy màn hình đã mở sẵn. Trên đó là bảng tổng hợp đỏ kín một cột: “Không đạt nảy mầm thực địa.” Bên cạnh, Hàn Tố Quyên ngồi thẳng lưng, trước mặt đặt xấp đơn phản ánh có dấu của các xã.

Khải Thành không mời cô ngồi.

“Cô Tống, cô là người ký kết quả đạt chuẩn lô DH-417.”

Vãn Ninh đặt sổ tay lên bàn.

“Tôi ký cho mẫu lấy ngày mười chín tháng ba, có mã niêm phong rõ. Tôi đã ghi phạm vi trong hồ sơ.”

Tố Quyên mở một bản sao quyết định phân bổ.

“Trên văn bản gửi xuống các huyện chỉ thể hiện lô DH-417 đạt chuẩn. Người dân không quan tâm cô ghi chú nội bộ thế nào. Họ nhận hạt theo kết luận kiểm định của cô.”

“Vậy cần đối chiếu bao thực nhận với mẫu lưu,” Vãn Ninh nói. “Cần niêm phong lại hạt còn dư ở các xã, lấy mẫu độc lập, kiểm tra log xuất kho và phiếu cân.”

Một trưởng phòng hành chính chen vào:

“Bây giờ không phải lúc cô dạy quy trình. Ngoài kia người dân đang hỏi ai chịu trách nhiệm.”

Khải Thành đẩy một tập giấy về phía cô. Trên cùng là bản tường trình soạn sẵn, tiêu đề: “Về sai lệch mẫu kiểm định và lô cấp phát.”

Vãn Ninh đọc nhanh. Trong đó viết rằng cô “có khả năng lấy mẫu không đại diện”, “không giám sát đầy đủ khâu bàn giao”, “để phát sinh nghi vấn tráo mẫu giữa mẫu thử và hàng xuất”.

Cô ngẩng lên.

“Câu này biến nghi vấn thành lỗi cá nhân.”

Khải Thành lạnh giọng:

“Cô đã ký. Cô đã giữ mẫu. Cô cũng là người duy nhất có quyền niêm phong mẫu kiểm định. Nếu mẫu đạt mà hàng phát không đạt, cô phải giải thích vì sao hai thứ khác nhau.”

“Tôi đang yêu cầu điều tra để giải thích.”

Tố Quyên đặt thêm một tờ giấy xuống bàn. Đó là thông báo đình chỉ công tác tạm thời, có chữ ký điện tử của ban quản lý.

“Để đảm bảo khách quan, cô tạm dừng mọi quyền truy cập phòng mẫu, kho lạnh và hệ thống hồ sơ. Điện thoại công vụ, thẻ ra vào, con dấu kiểm định viên giao lại ngay.”

Căn phòng im phăng phắc.

Vãn Ninh nhìn từng người. Không ai nhìn thẳng cô lâu. Có người cúi xuống giả vờ xem tài liệu. Có người tránh mắt sang màn hình.

“Đình chỉ trước khi niêm phong dữ liệu?” cô hỏi.

Khải Thành đáp:

“Dữ liệu thuộc trung tâm. Cô không còn quyền thao tác.”

“Tôi yêu cầu lập biên bản bàn giao ngay tại chỗ, ghi rõ thời gian thu thẻ, tình trạng sổ tay và danh mục hồ sơ tôi đã nộp.”

Tố Quyên nhếch môi rất nhẹ.

“Cô vẫn nghĩ mình đang điều khiển quy trình à?”

Vãn Ninh không trả lời. Cô mở túi áo, lấy thẻ ra vào đặt lên bàn, rồi đặt điện thoại công vụ bên cạnh. Sổ tay cá nhân cô giữ lại trong tay.

Trưởng phòng hành chính nói:

“Sổ đó liên quan công việc, cũng phải giao.”

“Đây là sổ ghi chép cá nhân, có số trang liên tục. Nếu cần sao chụp, lập biên bản và ký từng trang.”

Khải Thành đập tay xuống bàn.

“Đủ rồi. Cô đang bị đình chỉ vì nghi vấn tráo mẫu, không phải được mời tư vấn.”

Hai chữ “tráo mẫu” rơi xuống như vật nặng.

Đến tối, thông báo nội bộ bị chuyển thành bản tin công khai. Trang của trung tâm giống vùng đăng dòng ngắn: “Kiểm định viên phụ trách lô DH-417 bị đình chỉ để làm rõ sai lệch nghiêm trọng giữa kết quả kiểm nghiệm và thực tế gieo trồng.” Dưới bài viết, bình luận tăng nhanh. Người hỏi ai đền hạt. Người chửi phòng thí nghiệm ăn lương rồi giết mùa vụ. Có người gọi thẳng tên Tống Vãn Ninh.

Cô về đến nhà khi trời đã tối. Cố Trạch Viễn đứng bên cửa sổ, điện thoại vẫn sáng trong tay. Anh đã đọc tin.

“Ngân hàng huyện bị nông dân vây cả chiều,” anh nói. “Họ nói khoản vay dựa trên lô hạt em ký.”

“Em ký đúng mẫu,” Vãn Ninh đáp.

“Nhưng ngoài kia không ai phân biệt mẫu với hàng. Họ chỉ thấy tên em.”

Cô đặt túi xuống ghế. Vai cô đau nhức vì cả ngày giữ thẳng.

“Anh cũng nghĩ em tráo mẫu?”

Trạch Viễn im lặng quá lâu.

“Anh nghĩ em quá cứng. Và bây giờ mọi thứ đổ lên đầu em.”

Vãn Ninh nhìn anh. Câu trả lời ấy không phải kết tội, nhưng cũng không phải tin tưởng.

Điện thoại riêng của cô rung thêm lần nữa. Thu Cầm gửi video sân hợp tác xã. Nông dân xếp bao hạt còn lại thành hàng, yêu cầu trung tâm xuống đối chất. Giọng chị khàn đi trong gió: “Tôi đã nói với họ cô từng kiểm rất chặt. Nhưng họ mất vụ rồi, Vãn Ninh. Họ cần câu trả lời.”

Vãn Ninh tắt màn hình, đứng rất lâu trong căn phòng không bật đèn.

Ngoài kia, những luống đất đã được gieo bằng tất cả phần nước còn lại vẫn không xanh lên. Còn tại trung tâm, tên cô đã được đặt vào chỗ trống dành cho người chịu lỗi.